‘ક્યુબા સંપૂર્ણપણે પતનની નજીક છે, અમે ટૂંક સમયમાં તેને ઠીક કરીશું’: ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની સામ્યવાદી સરકારને ખુલ્લી ચેતવણી
વૈશ્વિક રાજનીતિના મંચ પરથી એક મોટા અને આંચકાજનક સમાચાર સામે આવી રહ્યા છે. ઈરાન સાથેના પરમાણુ અને શાંતિ કરારોને આખરી ઓપ આપવામાં વ્યસ્ત અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે હવે તેમના આગામી આંતરરાષ્ટ્રીય મિશનની સત્તાવાર જાહેરાત કરી દીધી છે. ઈરાન પછી અમેરિકાના નિશાના પર હવે ક્યુબા આવી ગયું છે. વ્હાઇટ હાઉસથી કડક વલણ અપનાવતા ટ્રમ્પે ક્યુબાના રાષ્ટ્રપતિ મિગુએલ ડિયાઝ-કેનલ, તેમની પત્ની અને તેમની સાથે સંકળાયેલા અન્ય ત્રણ ટોચના વ્યક્તિઓ પર આકરા આર્થિક અને રાજદ્વારી પ્રતિબંધો લાદી દીધા છે. આ જાહેરાત બાદ લેટિન અમેરિકા અને કેરેબિયન દેશો સહિત સમગ્ર વિશ્વના રાજદ્વારી વર્તુળોમાં હલચલ મચી ગઈ છે.
અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ગુરુવારે (૫ જૂન, ૨૦૨૬ ના રોજ) એક પ્રેસ કોન્ફરન્સ દરમિયાન વૈશ્વિક રાજનીતિને હચમચાવી દેતી જાહેરાત કરી છે. ઈરાન સાથે ચાલી રહેલી શાંતિ વાટાઘાટો અને કરારોની પ્રક્રિયાની વચ્ચે જ ટ્રમ્પે પોતાના આગામી લક્ષ્યાંકની સ્પષ્ટ જાહેરાત કરી દીધી છે. તેમણે ક્યુબા દેશને આંતરરાષ્ટ્રીય મંચ પર એક “નિષ્ફળ” (Failed State) દેશ તરીકે જાહેર કર્યો છે. આ સાથે જ અમેરિકાએ ક્યુબાના રાષ્ટ્રપતિ મિગુએલ ડિયાઝ-કેનલ, ક્યુબાના ફર્સ્ટ લેડી (રાષ્ટ્રપતિના પત્ની) અને શાસન વ્યવસ્થા સાથે સંકળાયેલા અન્ય ત્રણ વરિષ્ઠ અધિકારીઓ પર તાત્કાલિક અસરથી નવા આકરા પ્રતિબંધો લાદી દીધા છે. ટ્રમ્પના આ આકરા વલણથી સ્પષ્ટ થાય છે કે સુપરપાવર અમેરિકા હવે પોતાના પાડોશી કમ્યુનિસ્ટ દેશ પ્રત્યે જરાય નરમ વલણ રાખવાના મૂડમાં નથી.
“અમે ખૂબ જ જલ્દી ક્યુબાની સ્થિતિ સુધારી દઈશું”
પત્રકારો દ્વારા જ્યારે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પને સીધો સવાલ પૂછવામાં આવ્યો કે, શું ક્યુબા આર્થિક અને રાજકીય રીતે સંપૂર્ણ પતનની આરે આવીને ઊભું રહી ગયું છે? ત્યારે તેના જવાબમાં ટ્રમ્પે અત્યંત મજબૂત સંકેતો આપ્યા હતા. તેમણે જણાવ્યું હતું કે, “ક્યુબા દેશ અત્યારે લગભગ પતન પામી ચૂક્યો છે, અને અમારું વહીવટીતંત્ર ખૂબ જ ટૂંક સમયમાં તેને ઠીક કરી દેશે.” ટ્રમ્પે વધુમાં ઉમેર્યું કે, ક્યુબાની વર્તમાન સામ્યવાદી (કમ્યુનિસ્ટ) સરકાર પર ચારેય તરફથી આંતરરાષ્ટ્રીય દબાણ વધી રહ્યું છે. અત્યારે અમારું મુખ્ય ધ્યાન ઈરાન સંબંધિત વર્તમાન આર્થિક અને રાજદ્વારી મુદ્દાઓને ઉકેલવા પર કેન્દ્રિત છે. એકવાર ઈરાન સાથેની પ્રક્રિયાઓ પૂર્ણ થઈ જશે, એટલે તુરંત જ અમારું સમગ્ર વહીવટીતંત્ર ક્યુબાની આ શાસન વ્યવસ્થા પર વધુ આક્રમકતાથી ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે.
વેનેઝુએલાની આર્થિક મદદ બંધ થતાં જ ક્યુબા કટોકટીમાં સપડાયું
ક્યુબાની વર્તમાન કંગાળ આર્થિક સ્થિતિનું વિશ્લેષણ કરતા રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે વેનેઝુએલા દેશનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. તેમણે સમજાવ્યું કે વેનેઝુએલામાં તાજેતરમાં આવેલા રાજકીય અને આર્થિક ફેરફારોના કારણે ક્યુબાની આર્થિક મુશ્કેલીઓ ચરમસીમાએ પહોંચી ગઈ છે. વાસ્તવમાં, વેનેઝુએલા પાસે ભૂગર્ભમાં પુષ્કળ કુદરતી સંપત્તિ અને તેલના ભંડારો હોવાના કારણે તે વર્ષોથી હવાના (ક્યુબાની રાજધાની) ને મફત અથવા સસ્તી આર્થિક અને ઊર્જા સહાય પૂરી પાડતું હતું, જેના દમ પર ક્યુબા અત્યાર સુધી ટકી રહ્યું હતું. ટ્રમ્પે આકરા શબ્દોમાં કહ્યું કે, “ક્યુબા અત્યારે ભયાનક આર્થિક સંકટનો સામનો કરી રહ્યું છે. દેશમાં લોકો ભૂખમરાનો શિકાર બની રહ્યા છે. ક્યુબા પાસે અત્યંત ફળદ્રુપ અને ખૂબ જ સારી જમીન હોવા છતાં, ત્યાંની સરકારના નકામા વહીવટને કારણે તેમની પાસે કોઈ ઉર્જા નથી, કોઈ તેલ નથી, કોઈ પૈસા નથી અને પ્રજા માટે કંઈ જ બચ્યું નથી.”
લોકશાહી અને માનવતાના પક્ષમાં અમેરિકાનું વલણ
જ્યારે અમેરિકી પ્રમુખને પૂછવામાં આવ્યું કે, શું આ નવા આકરા આર્થિક પ્રતિબંધોનો અંતિમ ઉદ્દેશ્ય ક્યુબાની વર્તમાન સરકારને સત્તા પરથી ઉથલાવી પાડવાનો છે? ત્યારે ટ્રમ્પે માનવીય અભિગમ અપનાવતા જવાબ આપ્યો કે, “અમે કોઈ યુદ્ધ કે વિનાશ નથી ઈચ્છતા, અમે ફક્ત એટલું જ ઈચ્છીએ છીએ કે ક્યુબા એક એવો સક્ષમ દેશ બને જે પોતાના નાગરિકોને બે ટંકનું પૂરતું ભોજન ખવડાવી શકે અને દેશને સારી લોકશાહી પદ્ધતિથી ચલાવી શકે.” તેમણે છેલ્લે ઉમેર્યું કે, ભૂતકાળમાં જે પૈસા વેનેઝુએલા દ્વારા ક્યુબાને ટકાવી રાખવા માટે અપાતા હતા, હવે વૈશ્વિક સમીકરણો બદલાયા છે અને તે નાણાકીય પ્રવાહ પરોક્ષ રીતે આપણી તરફ આવી રહ્યો છે, જેના લીધે ક્યુબાની સામ્યવાદી સરકાર આર્થિક રીતે એકલી પડી ગઈ છે.
