અમેરિકામાં દેવાનો રેકોર્ડ: ૧૮.૮ ટ્રિલિયન ડોલરના બોજ હેઠળ દબાયું ‘સુપર પાવર’
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ જ્યારે ‘અમેરિકા ફર્સ્ટ’નો નારો લગાવે છે ત્યારે તેમનો ઉદ્દેશ્ય અમેરિકાને વૈશ્વિક મંચ પર શક્તિશાળી બનાવવાનો હોય છે, પરંતુ આંકડા કંઈક અલગ જ વાસ્તવિકતા દર્શાવે છે. અમેરિકા જેવી વિશ્વની સૌથી મોટી અર્થવ્યવસ્થા આજે દેવાના પહાડ નીચે દબાયેલી છે. ૨૦૨૫ના અંત સુધીમાં અમેરિકાનું કુલ કન્ઝ્યુમર ડેટ (ગ્રાહક દેવું) ૧૮.૮ ટ્રિલિયન ડોલરના રેકોર્ડ સ્તરે પહોંચી ગયું છે. આ આંકડો એટલો મોટો છે કે દરેક અમેરિકી પરિવાર પર સરેરાશ ૯૭ લાખ રૂપિયા (૧૦૫,૦૫૬ ડોલર)નું દેવું છે. આ પરિસ્થિતિ ટ્રમ્પની નીતિઓની અસરકારકતા પર ગંભીર સવાલો ઉભા કરે છે, કારણ કે જ્યારે રાષ્ટ્ર ‘પ્રથમ’ હોવાની વાત થાય છે, ત્યારે તેના નાગરિકો આર્થિક રીતે કેટલા સુરક્ષિત છે તે જોવું પણ અનિવાર્ય બની જાય છે.
દેવાના આંકડા: ૧૮.૮ ટ્રિલિયન ડોલરની ભયાનક વાસ્તવિકતા
ફેરડલ રિઝર્વ બેન્ક ઓફ ન્યૂયોર્કના તાજેતરના ડેટા મુજબ, અમેરિકામાં દેવાની સ્થિતિ ચિંતાજનક સ્તરે પહોંચી છે. આ ૧૮.૮ ટ્રિલિયન ડોલરના દેવામાં માત્ર મોર્ગેજ (ઘરનું દેવું) જ નહીં, પરંતુ ક્રેડિટ કાર્ડ બિલ, ઓટો લોન અને સ્ટુડન્ટ લોનનો પણ સમાવેશ થાય છે. સૌથી ચોંકાવનારી બાબત એ છે કે ૨૦૨૪ થી ૨૦૨૫ દરમિયાન સરેરાશ દેવામાં કોઈ ઘટાડો થયો નથી. દરેક પરિવાર પર ૧૦૫,૦૫૬ ડોલરનું જે દેવું છે, તે દર્શાવે છે કે સામાન્ય અમેરિકી નાગરિક તેની જીવનશૈલી ટકાવી રાખવા માટે ઉધાર લેવા પર મજબૂર છે.
આર્થિક નિષ્ણાતો માને છે કે મોંઘવારી અને વ્યાજ દરોમાં વધારો થવાને કારણે લોકોની બચત ઘટી રહી છે અને દેવું વધી રહ્યું છે. જ્યારે ટ્રમ્પ ‘અમેરિકા ફર્સ્ટ’ કહીને ટેરિફ અને વ્યાપારી યુદ્ધો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે, ત્યારે દેશની અંદર વધી રહેલું આ દેવું સામાન્ય માણસની કમર તોડી રહ્યું છે. જો દરેક પરિવાર પર અંદાજે ૧ કરોડ રૂપિયાની આસપાસ દેવું હોય, તો તે અર્થતંત્રની મજબૂતી પર એક મોટું પ્રશ્નાર્થ ચિહ્ન છે.
જનરેશનલ ડિવિડન્ડ: કઈ પેઢી કેટલા દેવા હેઠળ?
અમેરિકામાં દેવાની વહેંચણી પેઢીઓ મુજબ અલગ-અલગ છે, અને અહીં જનરેશન ઝેડ (Gen Z) અને મિલેનિયલ્સની હાલત સૌથી વધુ કફોડી જોવા મળી રહી છે. નીચેના કોષ્ટક દ્વારા સમજી શકાય છે કે કઈ પેઢી પર કેટલું સરેરાશ દેવું છે:
| કેટેગરી (પેઢી) | સરેરાશ દેવું (ડોલરમાં) | અંદાજિત રૂપિયામાં |
| મિલેનિયલ્સ (૨૯-૪૪ વર્ષ) | $૩૨૦,૦૦૦ | ~૨.૯૪ કરોડ |
| જેન એક્સ (૪૫-૬૦ વર્ષ) | $૨૮૬,૦૦૦ | ~૨.૬૩ કરોડ |
| જેન જી (૧૮-૨૮ વર્ષ) | $૨૬૨,૦૦૦ | ~૨.૪૧ કરોડ |
| બેબી બૂમર્સ (૬૧-૭૯ વર્ષ) | $૨૦૦,૦૦૦ | ~૧.૮૪ કરોડ |
| સાયલન્ટ જનરેશન (૮૦+) | $૧૪૮,૫૦૦ | ~૧.૩૬ કરોડ |
મિલેનિયલ્સ અત્યારે તેમના જીવનના એવા તબક્કે છે જ્યાં તેઓ ઘર ખરીદી રહ્યા છે અને બાળકોનો ઉછેર કરી રહ્યા છે, તેથી તેમના પર સૌથી વધુ ૩૨૦,૦૦૦ ડોલરનું દેવું છે. પરંતુ સૌથી ચિંતાજનક સ્થિતિ ‘જેન જી’ (Gen Z) ની છે. માત્ર ૧૮ થી ૨૮ વર્ષની ઉંમરે જ આ પેઢી પર સરેરાશ ૨.૪૧ કરોડ રૂપિયાનું દેવું છે. આ પેઢી હજી તો કરિયરની શરૂઆત કરી રહી છે, ત્યારે જ સ્ટુડન્ટ લોન અને ક્રેડિટ કાર્ડના દેવાએ તેમને ઘેરી લીધા છે. જેન એક્સ (Gen X) પરનું દેવું થોડું ઘટ્યું છે કારણ કે ઘણાએ મોર્ગેજ ચૂકવી દીધા છે, પરંતુ નવી પેઢી માટે આર્થિક સ્વતંત્રતા એક સ્વપ્ન બની રહી છે.
રાજકીય નારા અને આર્થિક વાસ્તવિકતા વચ્ચેનું અંતર
ટ્રમ્પની ‘અમેરિકા ફર્સ્ટ’ નીતિ અને આટલા મોટા દેવા વચ્ચેનો સંબંધ વિરોધાભાસી લાગે છે. ‘અમેરિકા ફર્સ્ટ’ નીતિ હેઠળ ચીન જેવા દેશો પર ટેરિફ લાદવામાં આવ્યા જેથી સ્થાનિક ઉત્પાદન વધે, પરંતુ તેનાથી અમેરિકામાં ચીજવસ્તુઓના ભાવમાં વધારો થયો છે. જ્યારે આયાતી વસ્તુઓ મોંઘી થાય છે, ત્યારે સામાન્ય ગ્રાહકે વધુ ખર્ચ કરવો પડે છે, જે ઘણીવાર ક્રેડિટ કાર્ડના દેવા સ્વરૂપે બહાર આવે છે.
બીજી તરફ, સરકારનું પોતાનું દેવું પણ સતત વધી રહ્યું છે. જ્યારે લોકો પર ૯૭ લાખ રૂપિયાનું વ્યક્તિગત દેવું હોય, ત્યારે તેમની ખરીદશક્તિ ઘટે છે, જે લાંબા ગાળે જીડીપી ગ્રોથને નુકસાન પહોંચાડે છે. યુવા પેઢી (Gen Z) જે દેવા હેઠળ દબાયેલી છે, તે ભવિષ્યમાં રોકાણ કે નવા સાહસો કરવામાં ડરશે. આમ, ‘અમેરિકા ફર્સ્ટ’ નીતિ ભલે રાષ્ટ્રીય ગૌરવની વાત કરતી હોય, પણ તે અમેરિકી નાગરિકોના ખિસ્સામાં રહેલી આર્થિક તંગીને દૂર કરવામાં ક્યાંકને ક્યાંક નિષ્ફળ રહી હોય તેવું જણાય છે. આ આર્થિક ચોકડી પર ઉભેલું અમેરિકા જો સમયસર દેવાનું વ્યવસ્થાપન નહીં કરે, તો આ ‘સોનેરી દેવું’ દેશની અર્થવ્યવસ્થાને ડુબાડી શકે છે.
