શહેરોને પાછળ છોડી ગામડાં બન્યા આગળ! 55% ટુ-વીલરનું વેચાણ ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં, જુઓ દેશની ટોપ બાઇક્સ
ભારતમાં ટુ-વ્હીલર માત્ર આવાગમનનું સાધન નથી, પરંતુ કરોડો લોકો માટે રોજિંદા જીવનનો મહત્વનો ભાગ છે. ઓફિસ જવાનું હોય, ખેતરમાં પહોંચવાનું હોય, બાળકોને શાળાએ મૂકવા હોય કે નજીકના શહેર સુધી જવાનું હોય, મોટરસાઇકલ અને સ્કૂટર લોકોની દૈનિક જરૂરિયાત પૂરી કરે છે. ખાસ કરીને ગામડાં અને નાના શહેરોમાં ટુ-વ્હીલરનું મહત્વ ઘણું વધારે છે.
હવે સામે આવેલા 2026ના પ્રથમ છ મહિનાના આંકડા આ જ વાતને વધુ સ્પષ્ટ કરે છે. જાન્યુઆરીથી જૂન 2026 દરમિયાન ભારતમાં થયેલા કુલ ટુ-વ્હીલર રજિસ્ટ્રેશનમાં ગ્રામ્ય વિસ્તારોનો હિસ્સો 55 ટકા રહ્યો છે. એટલે કે દેશમાં નોંધાયેલા દર 100 ટુ-વ્હીલરમાંથી 55 વાહનો ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં રજિસ્ટર થયા હતા.
આ આંકડો બતાવે છે કે ટુ-વ્હીલરનું બજાર હવે માત્ર મોટા શહેરો પર આધારિત રહ્યું નથી. ગામડાંમાં પણ લોકોની ખરીદ શક્તિ, વાહનની જરૂરિયાત અને વ્યક્તિગત પરિવહનની માંગ સતત મહત્વની બની રહી છે.
ગ્રામ્ય ભારતે શહેરોને પાછળ છોડ્યા
JATO Dynamicsના અભ્યાસ અનુસાર, 2026ની પ્રથમ છમાસિક ગાળામાં દેશના કુલ ટુ-વ્હીલર રજિસ્ટ્રેશનમાં ગ્રામ્ય વિસ્તારોનો હિસ્સો 55 ટકા રહ્યો. તેની સરખામણીમાં શહેરી વિસ્તારોનો હિસ્સો 32 ટકા અને મેટ્રો શહેરોનો હિસ્સો 13 ટકા રહ્યો.
આ આંકડાઓમાં મોટરસાઇકલ, સ્કૂટર તેમજ ઇલેક્ટ્રિક ટુ-વ્હીલરનો સમાવેશ થાય છે.
ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં ટુ-વ્હીલરની માંગ પાછળ અનેક કારણો છે. ગામડાંમાં જાહેર પરિવહનની સુવિધા ઘણી જગ્યાએ મર્યાદિત હોય છે. આવી સ્થિતિમાં પોતાની બાઇક કે સ્કૂટર હોવું માત્ર સુવિધા નહીં પરંતુ જરૂરિયાત બની જાય છે.
ખાસ કરીને ખેતી, નાના વેપાર, નોકરી અને શિક્ષણ સાથે જોડાયેલા લોકો માટે ટુ-વ્હીલર ઝડપથી એક સ્થળેથી બીજા સ્થળે પહોંચવાનું સરળ સાધન છે.
ગામડાંમાં મોટરસાઇકલ હજુ પણ સૌથી આગળ
ગ્રામ્ય ભારતના ટુ-વ્હીલર બજારમાં મોટરસાઇકલનું પ્રભુત્વ હજુ પણ મજબૂત છે. ખાસ કરીને એવી બાઇક્સની માંગ વધારે છે જેની કિંમત પ્રમાણમાં ઓછી હોય અને માઇલેજ સારું આપે.
100ccથી 125ccની વચ્ચેની કમ્યુટર અને એન્ટ્રી-લેવલ મોટરસાઇકલોએ ગ્રામ્ય મોટરસાઇકલ રજિસ્ટ્રેશનમાં આશરે 75 ટકા હિસ્સો મેળવ્યો છે.
આ પ્રકારની બાઇક ગામડાંના ગ્રાહકોની રોજિંદી જરૂરિયાત સાથે સારી રીતે મેળ ખાય છે. ઓછો ઇંધણ ખર્ચ, સરળ મેન્ટેનન્સ, ખરીદી વખતે પ્રમાણમાં ઓછી કિંમત અને લાંબા અંતર સુધી ઉપયોગ કરવાની ક્ષમતા જેવા કારણોસર આ સેગમેન્ટની બાઇક્સની માંગ સતત જોવા મળે છે.
ગ્રામ્ય ગ્રાહક માટે ઘણી વખત બાઇક માત્ર સ્ટાઇલનું સાધન નથી હોતી. તે પરિવારની જરૂરિયાતો, રોજગાર અને આવક સાથે જોડાયેલું વાહન હોય છે. તેથી ખરીદી કરતી વખતે માઇલેજ અને વિશ્વસનીયતા જેવા મુદ્દાઓને ખાસ મહત્વ આપવામાં આવે છે.
100ccથી 125cc સેગમેન્ટ કેમ લોકપ્રિય?
ગ્રામ્ય બજારમાં 100ccથી 125ccની બાઇક્સનું વર્ચસ્વ પાછળ સૌથી મોટું કારણ તેનો ઉપયોગી સ્વભાવ છે. આ કેટેગરીમાં આવતી મોટાભાગની મોટરસાઇકલ રોજિંદા મુસાફરી માટે બનાવવામાં આવે છે.
ગામડાંમાં ઘણા લોકોને દરરોજ લાંબું અંતર કાપવું પડે છે. ખેતર, બજાર, તાલુકા મથક, શાળા કે કામના સ્થળ સુધી પહોંચવા માટે બાઇકનો ઉપયોગ થાય છે.
આવી સ્થિતિમાં સારી માઇલેજ આપતી બાઇક પેટ્રોલના ખર્ચને નિયંત્રિત કરવામાં મદદરૂપ બની શકે છે. ઉપરાંત, ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં સર્વિસ અને સ્પેર પાર્ટ્સ સરળતાથી મળી રહે તે પણ ખરીદીના નિર્ણયમાં મહત્વનું પરિબળ બને છે.
આ કારણે 100-125cc સેગમેન્ટ આગામી સમયમાં પણ ગ્રામ્ય ટુ-વ્હીલર બજારનો મહત્વનો ભાગ બની રહે તેવી સ્થિતિ જોવા મળે છે.
સ્કૂટરની માંગ પણ વધી રહી છે
ગ્રામ્ય બજારમાં માત્ર ગિયરવાળી મોટરસાઇકલ જ લોકપ્રિય છે એવું નથી. સ્કૂટર પણ ધીમે ધીમે પોતાનું સ્થાન મજબૂત કરી રહ્યું છે.
2026ની પ્રથમ છમાસિક ગાળામાં ગ્રામ્ય ટુ-વ્હીલર રજિસ્ટ્રેશનમાં સ્કૂટરનો હિસ્સો આશરે 24 ટકા રહ્યો હતો.
સ્કૂટરનો સૌથી મોટો ફાયદો તેની સરળ રાઇડિંગ અને ઉપયોગની સરળતા છે. ખાસ કરીને પરિવારના વિવિધ સભ્યો દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાતા વાહન તરીકે સ્કૂટર ઘણા લોકો માટે અનુકૂળ બની શકે છે.
સ્કૂટર સેગમેન્ટમાં 90-110cc અને 125cc મોડલ્સની માંગ લગભગ સમાન જોવા મળી છે. તેનો અર્થ એ છે કે ગ્રામ્ય ગ્રાહકોની પસંદગી હવે માત્ર એક જ પ્રકારના સ્કૂટર સુધી મર્યાદિત નથી.
ઇલેક્ટ્રિક ટુ-વ્હીલર ગામડાં સુધી પહોંચવા લાગ્યા
ભારતમાં ઇલેક્ટ્રિક વાહનોનો ટ્રેન્ડ ઝડપથી વધી રહ્યો છે, પરંતુ ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં પેટ્રોલ ટુ-વ્હીલરનું પ્રભુત્વ હજુ પણ ઘણું વધારે છે.
2026ના પ્રથમ છ મહિનાના આંકડા પ્રમાણે ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં લગભગ 94 ટકા ટુ-વ્હીલર રજિસ્ટ્રેશન પેટ્રોલ વાહનોના રહ્યા હતા. બીજી તરફ ઇલેક્ટ્રિક ટુ-વ્હીલરનો હિસ્સો આશરે 5.9 ટકા રહ્યો.
ટકાવારી ઓછી હોવા છતાં ઇલેક્ટ્રિક વાહનોની હાજરીમાં વધારો નોંધપાત્ર છે. ખાસ કરીને ઇંધણના ખર્ચમાં બચત અને ઓછા મેન્ટેનન્સ જેવા કારણોસર ભવિષ્યમાં ગ્રામ્ય બજારમાં પણ EV માટે જગ્યા વધી શકે છે.
જોકે, ગામડાંમાં ઇલેક્ટ્રિક વાહનોની વધુ સ્વીકૃતિ માટે ચાર્જિંગ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, વાહનની કિંમત, બેટરીની વિશ્વસનીયતા અને સર્વિસ નેટવર્ક જેવા મુદ્દાઓ મહત્વના રહેશે.
TVS અને Bajajની ગ્રામ્ય EV માર્કેટમાં હાજરી
ગ્રામ્ય ઇલેક્ટ્રિક ટુ-વ્હીલર સેગમેન્ટમાં કંપનીઓ વચ્ચે પણ સ્પર્ધા જોવા મળી રહી છે. ઉપલબ્ધ આંકડા પ્રમાણે TVS Motor Company અને Bajaj Autoએ મળીને ગ્રામ્ય ઇલેક્ટ્રિક ટુ-વ્હીલર રજિસ્ટ્રેશનમાં આશરે 56 ટકા હિસ્સો મેળવ્યો હતો.
આ બતાવે છે કે મોટા ટુ-વ્હીલર ઉત્પાદકો હવે માત્ર શહેરોના EV ગ્રાહકોને ધ્યાનમાં રાખીને કામ કરી રહ્યા નથી. ગ્રામ્ય બજારમાં પણ ઇલેક્ટ્રિક વાહનો માટે સંભાવના જોવામાં આવી રહી છે.
આગામી વર્ષોમાં જો ચાર્જિંગ સુવિધાઓ અને સર્વિસ નેટવર્ક વધુ મજબૂત બને તો ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં EVની પહોંચ વધવાની શક્યતા છે.
શહેર અને ગામ વચ્ચે EVમાં મોટો તફાવત
ગ્રામ્ય અને શહેરી બજાર વચ્ચે ઇલેક્ટ્રિક ટુ-વ્હીલરના ઉપયોગમાં હજી મોટો તફાવત જોવા મળે છે.
શહેરી વિસ્તારોમાં પેટ્રોલ ટુ-વ્હીલરનો હિસ્સો આશરે 89 ટકા રહ્યો, જ્યારે ઇલેક્ટ્રિક વાહનોનો હિસ્સો 10.7 ટકા હતો. મેટ્રો શહેરોમાં EVની ભાગીદારી વધીને લગભગ 10.9 ટકા સુધી પહોંચી હતી.
તેની સરખામણીમાં ગામડાંમાં EVનો હિસ્સો 5.9 ટકા રહ્યો. આ તફાવત પાછળ ચાર્જિંગ સ્ટેશનની ઉપલબ્ધતા, વાહન ખરીદવાની કિંમત, દૈનિક મુસાફરીનું અંતર અને સ્થાનિક સર્વિસ સુવિધા જેવા પરિબળો જવાબદાર હોઈ શકે છે.
રાજસ્થાનમાં 100-110cc બાઇકનો જોર
રાજ્ય પ્રમાણે જોવામાં આવે તો ગ્રામ્ય ગ્રાહકોની પસંદગીમાં પણ તફાવત જોવા મળે છે.
રાજસ્થાનમાં 100-110cc મોટરસાઇકલની ખાસ મજબૂત માંગ જોવા મળી. અહીં કુલ ગ્રામ્ય ટુ-વ્હીલર રજિસ્ટ્રેશનમાં આ સેગમેન્ટનો હિસ્સો આશરે 74 ટકા સુધી પહોંચ્યો હતો.
રાજસ્થાનના અનેક વિસ્તારોમાં લાંબા અંતરની મુસાફરી અને રોજિંદા કામકાજ માટે વ્યક્તિગત વાહનની જરૂરિયાતને કારણે સારી માઇલેજવાળી બાઇક્સને મહત્વ મળી શકે છે.
ઉત્તર પ્રદેશ અને મધ્ય પ્રદેશમાં પણ કમ્યુટર બાઇકની માંગ
ઉત્તર પ્રદેશ અને મધ્ય પ્રદેશ જેવા મોટા રાજ્યોમાં પણ ગ્રામ્ય ગ્રાહકોમાં કમ્યુટર મોટરસાઇકલની માંગ મજબૂત રહી છે.
આ રાજ્યોમાં વિશાળ ગ્રામ્ય વસ્તી અને ગામડાંથી નાના શહેરો સુધીની રોજિંદી અવરજવર ટુ-વ્હીલર માટે મોટું બજાર ઊભું કરે છે.
અહીં પણ ગ્રાહકો માટે બાઇક પસંદ કરતી વખતે કિંમત, માઇલેજ, જાળવણીનો ખર્ચ અને વાહનની ઉપયોગિતા જેવા મુદ્દા મહત્વ ધરાવે છે.
ગ્રામ્ય અર્થતંત્ર સાથે સીધો સંબંધ
ગ્રામ્ય ટુ-વ્હીલર બજારને માત્ર વાહન ઉદ્યોગના દૃષ્ટિકોણથી જોવું પૂરતું નથી. તેનો સીધો સંબંધ ગ્રામ્ય અર્થતંત્ર સાથે પણ છે.
ખેડૂતો, નાના વેપારીઓ, દૂધ વ્યવસાય સાથે જોડાયેલા લોકો, દુકાનદારો અને રોજગારી માટે નજીકના શહેરોમાં જતા લોકો માટે ટુ-વ્હીલર સમય અને મુસાફરી બંને બચાવી શકે છે.
જ્યારે ગ્રામ્ય આવક અને ખર્ચ કરવાની ક્ષમતામાં વધારો થાય છે ત્યારે વ્યક્તિગત વાહનની માંગમાં પણ તેની અસર જોવા મળી શકે છે. બીજી તરફ ઇંધણના ભાવ અને વાહનની જાળવણીનો ખર્ચ ગ્રાહકોના ખરીદીના નિર્ણયને અસર કરી શકે છે.
કંપનીઓ માટે ગામડાં કેમ મહત્વના બન્યા?
ટુ-વ્હીલર કંપનીઓ માટે ગ્રામ્ય બજાર લાંબા સમયથી મહત્વનું રહ્યું છે, પરંતુ હવે તેની ભૂમિકા વધુ સ્પષ્ટ બની રહી છે. કુલ રજિસ્ટ્રેશનમાં 55 ટકાની ભાગીદારી એ બતાવે છે કે કંપનીઓ માટે માત્ર મોટા શહેરોમાં વેચાણ વધારવું પૂરતું નથી.
ગ્રામ્ય ગ્રાહકો સુધી પહોંચવા માટે કંપનીઓને મજબૂત ડીલર નેટવર્ક, સર્વિસ સેન્ટર, સરળ ફાઇનાન્સ વિકલ્પો અને ગ્રાહકોની જરૂરિયાત પ્રમાણેના મોડલ્સ પર ધ્યાન આપવું પડે છે.
આ ઉપરાંત આગામી સમયમાં ઇલેક્ટ્રિક ટુ-વ્હીલરનું ગ્રામ્ય બજાર પણ મહત્વનું બની શકે છે. જો ચાર્જિંગ સુવિધા અને કિંમત જેવા પડકારો ઓછા થશે તો EVની માંગમાં વધારો જોવા મળી શકે છે.
હવે ટુ-વ્હીલર બજારની દિશા શું હશે?
2026ની પ્રથમ છમાસિકના આંકડા એક મહત્વની બાબત તરફ ઈશારો કરે છે—ભારતનું ટુ-વ્હીલર બજાર માત્ર મહાનગરો પર આધારિત નથી. ગામડાં અને નાના વિસ્તારો તેમાં મોટી ભૂમિકા ભજવી રહ્યા છે.
હાલમાં ગ્રામ્ય ગ્રાહકોમાં 100ccથી 125ccની કમ્યુટર મોટરસાઇકલ સૌથી વધુ પસંદગી ધરાવે છે. સ્કૂટર પણ ધીમે ધીમે પોતાનું સ્થાન બનાવી રહ્યું છે. બીજી તરફ EV હજુ પેટ્રોલની સરખામણીમાં ઘણું પાછળ છે, પરંતુ તેની હાજરી વધતી જોવા મળી રહી છે.
આગામી સમયમાં ગ્રામ્ય આવક, ઇંધણના ભાવ, ફાઇનાન્સ સુવિધા, વાહનની કિંમત અને EV ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર જેવા પરિબળો બજારની દિશા નક્કી કરશે.
એકંદરે, 2026ના શરૂઆતના છ મહિનાના આંકડા સ્પષ્ટ સંકેત આપે છે કે ભારતના ટુ-વ્હીલર બજારનું સાચું મોટું એન્જિન હવે માત્ર શહેરોમાં નહીં, પરંતુ ગામડાંમાં પણ છે. 55 ટકા રજિસ્ટ્રેશન સાથે ગ્રામ્ય ભારતે ફરી એક વખત સાબિત કર્યું છે કે દેશના ઓટો માર્કેટમાં ગામડાંની માંગને અવગણી શકાય તેમ નથી.
