શું આ વખતે 950+ સ્કોર જશે? જુઓ છેલ્લા 5 વર્ષના આંકડાનું વિશ્લેષણ
UPSC સિવિલ સર્વિસ પરીક્ષા (CSE) નું નામ આવતાની સાથે જ દેશના લાખો યુવાનોની આંખોમાં એક સપનું તરવા લાગે છે—IAS અથવા IPS બનવાનું સપનું. હાલમાં, UPSC Final Result 2025ની રાહ તેના ચરમસીમા પર છે. 27 ફેબ્રુઆરી સુધી ઇન્ટરવ્યુની પ્રક્રિયા પૂર્ણ થયા બાદ હવે ઉમેદવારોના હૃદયના ધબકારા તેજ થઈ ગયા છે. આખરે આ વર્ષે કેટલા માર્ક્સ પર નસીબનું દ્વાર ખુલશે? શું આ વખતે કટ-ઓફ ગયા વખત કરતા વધશે કે ઘટશે?
ચાલો વિગતવાર સમજીએ UPSC ના માર્ક્સનું ગણિત અને છેલ્લા 5 વર્ષના કટ-ઓફનો ટ્રેન્ડ.
પરિણામની રાહ: ક્યારે આવી શકે છે રિઝલ્ટ?
UPSCની કાર્યપદ્ધતિ હંમેશા ખૂબ જ સચોટ અને સમયબદ્ધ રહી છે. આ વર્ષે સિવિલ સર્વિસ પરીક્ષા દ્વારા કુલ 979 ખાલી જગ્યાઓ ભરવાની છે. મુખ્ય પરીક્ષા (Mains) માં સફળ થયેલા 2736 ઉમેદવારોએ ઇન્ટરવ્યુ આપ્યો હતો.
પરંપરા મુજબ, ઇન્ટરવ્યુ પૂરા થયાના લગભગ એક અઠવાડિયાની અંદર આયોગ અંતિમ પરિણામ જાહેર કરી દે છે. આથી, એવી પૂરેપૂરી શક્યતા છે કે માર્ચ 2025ના પ્રથમ સપ્તાહ સુધીમાં સત્તાવાર વેબસાઇટ પર ફાઇનલ લિસ્ટ અને આ વર્ષનો કટ-ઓફ જાહેર કરવામાં આવે.
UPSC પસંદગીનું ‘નંબર ગેમ’: માર્ક્સની ગણતરી કેવી રીતે થાય છે?
UPSC માં પસંદગી માત્ર એક દિવસની પરીક્ષા પર નિર્ભર નથી, પરંતુ તે આખા વર્ષની તપસ્યાનું પરિણામ છે. અહીં માર્ક્સની વહેંચણી કંઈક આ પ્રમાણે છે:
-
પ્રિલિમ્સ (Prelims): આ માત્ર એક ‘સ્ક્રીનિંગ ટેસ્ટ’ છે. તેના માર્ક્સ ફાઇનલ મેરિટમાં ઉમેરવામાં આવતા નથી.
-
મેન્સ (Mains): મુખ્ય પરીક્ષા કુલ 1750 માર્ક્સની હોય છે (કુલ 9 પેપર, જેમાંથી 7 પેપરના માર્ક્સ મેરિટમાં ગણાય છે).
-
ઇન્ટરવ્યુ (Personality Test): આ 275 માર્ક્સનો હોય છે.
-
ફાઇનલ મેરિટ: મેન્સ (1750) + ઇન્ટરવ્યુ (275) = કુલ 2025 માર્ક્સ.
સામાન્ય રીતે, જો કોઈ ઉમેદવાર કુલ માર્ક્સના 45% થી 50% ની વચ્ચે સ્કોર કરી લે, તો તે મેરિટ લિસ્ટમાં પોતાનું સ્થાન પાક્કું કરી લે છે.
છેલ્લા 5 વર્ષનો મેન્સ કટ-ઓફ: શ્રેણી મુજબ વિશ્લેષણ
મુખ્ય પરીક્ષા (Mains) નો કટ-ઓફ એ નક્કી કરે છે કે તમે ઇન્ટરવ્યુ માટે પાત્ર છો કે નહીં. નીચેનું કોષ્ટક છેલ્લા 5 વર્ષના મેન્સ કટ-ઓફ (1750 માંથી) દર્શાવે છે:
| શ્રેણી | 2024 | 2023 | 2022 | 2021 | 2020 |
| સામાન્ય (General) | 729 | 741 | 748 | 745 | 736 |
| OBC | 685 | 712 | 714 | 707 | 698 |
| EWS | 696 | 706 | 715 | 714 | 687 |
| SC | 702 | 694 | 699 | 700 | 680 |
| ST | 684 | 692 | 706 | 700 | 682 |
ટ્રેન્ડ એનાલિસિસ: સામાન્ય વર્ગ માટે મેન્સ કટ-ઓફ 730 થી 750 ની વચ્ચે રહ્યો છે. 2024 માં તેમાં થોડો ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો, જે સૂચવે છે કે મેન્સના પેપરનું સ્તર અઘરું હતું.
ફાઇનલ કટ-ઓફ: IAS બનવા માટે ન્યૂનતમ જરૂરિયાત
અંતિમ પરિણામ (Final Result) કુલ 2025 માર્ક્સના આધારે તૈયાર કરવામાં આવે છે. આ લિસ્ટ પરથી જ નક્કી થાય છે કે કોને IAS મળશે અને કોને અન્ય સેવાઓ.
| શ્રેણી | 2024 | 2023 | 2022 | 2021 | 2020 |
| સામાન્ય (General) | 947 | 953 | 960 | 953 | 944 |
| OBC | 910 | 919 | 923 | 910 | 907 |
| EWS | 917 | 923 | 926 | 916 | 894 |
| SC | 880 | 890 | 893 | 886 | 875 |
| ST | 884 | 891 | 900 | 883 | 876 |
ખાસ નોંધ: ફાઇનલ કટ-ઓફના આંકડા દર્શાવે છે કે જો તમે સામાન્ય વર્ગના છો, તો સુરક્ષિત રહેવા માટે તમારે 950+ નો લક્ષ્યાંક રાખવો જોઈએ.
કટ-ઓફને કયા પરિબળો અસર કરે છે?
કટ-ઓફ દર વર્ષે એકસરખો રહેતો નથી. તેની પાછળ મુખ્ય ત્રણ કારણો હોય છે:
-
જગ્યાઓની સંખ્યા: જ્યારે જગ્યાઓ વધુ હોય, ત્યારે કટ-ઓફમાં થોડી રાહત જોવા મળી શકે છે.
-
પેપરની કઠિનતા: જો મેન્સના પેપર અથવા ઓપ્શનલ વિષય અઘરો હોય, તો સરેરાશ માર્ક્સ ઘટે છે અને કટ-ઓફ નીચે જાય છે.
-
ઉમેદવારોની ગુણવત્તા: ઇન્ટરવ્યુમાં મળતા સરેરાશ માર્ક્સ પણ ફાઇનલ કટ-ઓફને 5-10 નંબર ઉપર-નીચે કરી શકે છે.
2025 ના ઉમેદવારો માટે સંદેશ એ છે કે ભલે કટ-ઓફનું ગણિત ડરામણું લાગે, પરંતુ જેઓ સાતત્ય (Consistency) અને સાચી રણનીતિ સાથે આગળ વધે છે, તેઓ આ સફળતા પાર કરી જ લે છે. હવે સૌની નજર માર્ચના પ્રથમ અઠવાડિયા પર છે, જ્યારે 979 નવા ચહેરાઓ સાથે દેશના નવા વહીવટીતંત્રનો પાયો નખાશે.

છેલ્લા 5 વર્ષનો મેન્સ કટ-ઓફ: શ્રેણી મુજબ વિશ્લેષણ