ટ્રમ્પે સ્પષ્ટ કર્યું, ‘જે અમારી સાથે નથી, તે અમારી વિરુદ્ધ છે’.
પશ્ચિમ એશિયામાં ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે ચાલી રહેલો સંઘર્ષ હવે પાંચમા અઠવાડિયામાં પ્રવેશી ચૂક્યો છે. આ યુદ્ધમાં અમેરિકાને તેના પરંપરાગત સાથી દેશો તરફથી અપેક્ષિત સમર્થન ન મળતા રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનો પિત્તો ગયો છે. આજે ૩૧ માર્ચના રોજ એક અત્યંત આક્રમક નિવેદનમાં ટ્રમ્પે યુનાઈટેડ કિંગડમ (UK) અને ફ્રાન્સને ખુલ્લી ધમકી આપી છે કે, ભવિષ્યમાં જ્યારે આ દેશોને જરૂર પડશે ત્યારે અમેરિકા પણ ક્યારેય તેમની વહારે આવશે નહીં.
ફ્રાન્સની એરસ્પેસ મનાઈ અને ટ્રમ્પનો ગુસ્સો
આ વિવાદની શરૂઆત ત્યારે થઈ જ્યારે ફ્રાન્સે ઈરાન પર હુમલો કરવા જઈ રહેલા અમેરિકી ફાઈટર જેટ્સને પોતાના હવાઈ ક્ષેત્ર (Airspace) નો ઉપયોગ કરવાની મંજૂરી આપવાનો ઈનકાર કરી દીધો. ફ્રાન્સના આ વલણને કારણે અમેરિકી નૌકાદળ અને વાયુસેનાએ લાંબો રૂટ લેવો પડ્યો, જેનાથી લશ્કરી કાર્યવાહીમાં વિલંબ થયો. આ બાબતે ટ્રમ્પે સોશિયલ મીડિયા પર પોસ્ટ કરતા લખ્યું, “અમેરિકા આ ભૂલશે નહીં. જ્યારે તમને અમારી સૌથી વધુ જરૂર હતી ત્યારે અમે હંમેશા રક્ષણ કર્યું છે, પરંતુ આજે તમે અમને અધવચ્ચે છોડી દીધા છે.”
યુકે (બ્રિટન) પર પણ કર્યા પ્રહાર
માત્ર ફ્રાન્સ જ નહીં, પરંતુ ટ્રમ્પે બ્રિટન પર પણ નિશાન સાધ્યું છે. ઈરાન સામેના યુદ્ધમાં બ્રિટને સીધી રીતે સામેલ થવાને બદલે માત્ર માનવીય સહાય અને રાજદ્વારી ઉકેલની વાત કરી હતી. ટ્રમ્પે બ્રિટિશ સરકારની ટીકા કરતા કહ્યું કે, “તમારા કહેવાતા ‘સ્પેશિયલ રિલેશનશિપ’ ક્યાં ગયા? જો તમે આજે અમારી સાથે ખભેખભા મિલાવીને નથી ઉભા રહી શકતા, તો ભવિષ્યમાં અમારી મદદની આશા રાખતા નહીં.”
“અમેરિકા ફર્સ્ટ” અને બદલાતું વૈશ્વિક સમીકરણ
ટ્રમ્પના આ નિવેદને નાટો (NATO) ના પાયા હચમચાવી દીધા છે. બીજા વિશ્વયુદ્ધ પછી જે દેશો અમેરિકાના અતૂટ મિત્રો હતા, તેમની વચ્ચે હવે અવિશ્વાસની ખાઈ ઊંડી થઈ રહી છે. ટ્રમ્પે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું છે કે, “હવે અમેરિકા પણ ક્યારેય તમને સમર્થન આપશે નહીં. અમે અમારા સૈનિકો અને સંસાધનો એવા દેશો માટે કેમ ખર્ચીએ જે સંકટ સમયે પીછેહઠ કરે છે?”
વૈશ્વિક પ્રતિક્રિયા
ટ્રમ્પની આ ધમકી બાદ લંડન અને પેરિસમાં હલચલ મચી ગઈ છે. ફ્રાન્સના રાષ્ટ્રપતિએ પ્રતિક્રિયા આપતા કહ્યું છે કે તેઓ પ્રાદેશિક શાંતિ જાળવવા માંગે છે અને યુદ્ધને વધુ ભયાનક બનાવવા નથી માંગતા. બીજી તરફ, રાજકીય વિશ્લેષકો માને છે કે ૩૧ માર્ચ ૨૦26 નો આ દિવસ ઈતિહાસમાં સાથી દેશો વચ્ચેના સંબંધોના અંતની શરૂઆત તરીકે ઓળખાશે.
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની આ ‘ધમકી’ માત્ર શબ્દો નથી, પરંતુ અમેરિકાની વિદેશ નીતિમાં આવી રહેલા મોટા ફેરફારનો સંકેત છે. જો યુકે અને ફ્રાન્સ પોતાનું વલણ નહીં બદલે, તો યુરોપની સુરક્ષા વ્યવસ્થા જોખમમાં મુકાઈ શકે છે. ઈરાન યુદ્ધ હવે માત્ર પશ્ચિમ એશિયા પૂરતું મર્યાદિત નથી રહ્યું, પરંતુ તેણે વૈશ્વિક જૂથબંધીને છિન્નભિન્ન કરી દીધી છે.
