ઉત્પાદન અને વળતર ઘટતા ભાવનગરના ખેડૂતોએ નવા પાકોથી કમાણીના નવા રસ્તા શોધ્યા
સૌરાષ્ટ્ર અને રાજ્યભરના ઘણા ખેડૂતો હવે પરંપરાગત પાકોને છોડીને ઝડપથી આવક આપતા શાકભાજી અને બાગાયતી પાકો તરફ વળી રહ્યા છે. લાંબા ગાળાના પાકોમાં ઓછું ઉત્પાદન અને નફો મળતા, ખેડૂતો નવી રીતો અજમાવી રહ્યા છે. ખાસ કરીને ટૂંકા ગાળામાં પરિણામ આપતા પાકો તેમને વધુ આકર્ષે છે. આ પરિવર્તન માત્ર ખેતીની રીતમાં નહીં, પરંતુ તેમની આવકની સ્થિરતામાં પણ મોટો ફેરફાર લાવી રહ્યું છે.
જેસર તાલુકાના ખેડૂતની નવી દિશામાં આગેકૂચ
ભાવનગર જિલ્લાના જેસર તાલુકાના જુનાપાદર ગામના ખેડૂત ગોહિલ તખતસિંહે પણ પરંપરાગત ખેતી છોડીને નવી પાક પદ્ધતિ અપનાવી છે. અગાઉ તેઓ કપાસ અને મગફળીનું વાવેતર કરતા હતા, પરંતુ ઓછા વળતરને કારણે તેઓ દસ વર્ષથી શાકભાજી અને બાગાયતી પાકોને પસંદ કરી રહ્યા છે. હાલ તેઓએ ચોળીનું વાવેતર કર્યું છે અને તેનું સારું ઉત્પાદન મળી રહ્યું છે. અલગ અલગ બજારોમાં આ ઉત્પાદન 40 થી 80 રૂપિયા પ્રતિ કિલોના દરે વેચાઈ રહ્યું છે, જે તેમને આર્થિક રીતે મજબૂત બનાવી રહ્યું છે.
ચોળી ખેતીમાં મંડપ પદ્ધતિનો સફળ ઉપયોગ
ગોહિલ તખતસિંહ જણાવે છે કે બાગાયતી પાકોની ખેતી શરૂ કર્યા બાદ તેમને સતત સારું પરિણામ મળ્યું છે. અગાઉ કારેલાનો પાક લીધા બાદ તેમણે મિશ્ર પાક તરીકે ચોળી વાવી હતી. મંડપ પદ્ધતિ અપનાવવા છતાં ચોળીના છોડ સુરક્ષિત રહે છે અને જીવાતનો હુમલો પણ ઓછો થાય છે. આ પદ્ધતિથી પાકની વૃદ્ધિ સરળ બને છે અને ઉત્પાદન સમયસર મળે છે. તેમની દૃષ્ટિએ આ પદ્ધતિ ખેડૂતો માટે લાભદાયી સાબિત થઈ શકે છે.
ઓછી માવજત સાથે વધુ ઉત્પાદન
ચોળી, જેને ઘણા ખેડૂતો વટાણા તરીકે ઓળખે છે, તેની માવજતમાં તેઓ મુખ્યત્વે દેશી ખાતર અને પાણીમાં ઓગળી જાય એવું ખાતર વાપરે છે. ખાતરનું પ્રમાણ જરૂરિયાત પ્રમાણે જ રાખવામાં આવે છે, જેથી પાક કુદરતી રીતે વિકસે. અગાઉ આ પાકના ભાવ 80 રૂપિયા સુધી મળતા હતા, જ્યારે હાલ 40 રૂપિયા સુધીના દર મળી રહ્યા છે. સાવરકુંડલા, મહુવા અને પાલીતાણા સહિતના બજારોમાં તેનું સતત વેચાણ થાય છે. એક વીઘામાંથી તેમને 50,000 રૂપિયાથી વધુની આવક મળી રહે છે, જે નવી ખેતી તરફ તેમના વિશ્વાસને વધુ મજબૂત બનાવે છે.
