વલસાડ જિલ્લા વિજ્ઞાન કેન્દ્ર ખાતે ‘વસંત સંપાત દિવસ’ની ભવ્ય ઉજવણી

વલસાડમાં વસંત સંપાત દિવસ નિમિત્તે વૈજ્ઞાનિક કાર્યક્રમ, વિદ્યાર્થીઓએ સૂર્યકલંકો અને ગ્રહોનું અવલોકન કર્યું

વલસાડ જિલ્લા વિજ્ઞાન કેન્દ્ર, ધરમપુર દ્વારા ‘વસંત સંપાત દિવસ’ (Vernal Equinox) નિમિત્તે વિદ્યાર્થીઓ અને નાગરિકોમાં ખગોળીય જ્ઞાન વધારવા માટે વિશેષ જાગૃતિ સત્રનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. આ કાર્યક્રમમાં જિલ્લા વિજ્ઞાન અધિકારી પ્રજ્ઞેશ ડી. રાઠોડે દિવસના વૈજ્ઞાનિક મહત્વ પર પ્રકાશ પાડતા જણાવ્યું કે, પૃથ્વી પોતાની ધરી પર ૨૩.૫ અંશ નમેલી હોવા છતાં વર્ષમાં બે વાર એવી સ્થિતિ સર્જાય છે જ્યારે પૃથ્વીનો કોઈ પણ ગોળાર્ધ સૂર્ય તરફ ઝૂકેલો હોતો નથી. આ ખગોળીય ઘટનાને કારણે સૂર્યના કિરણો સીધા વિષુવવૃત્ત પર પડે છે અને સમગ્ર પૃથ્વી પર દિવસ અને રાત લગભગ ૧૨-૧૨ કલાકના સમાન જોવા મળે છે.

સૂર્યકલંકોના અવલોકન દ્વારા સૂર્યના પરિભ્રમણની વૈજ્ઞાનિક સમજ

વ્યાખ્યાન દરમિયાન સૂર્ય પોતાની ધરી પર કેવી રીતે ફરે છે તેની રોચક માહિતી આપવામાં આવી હતી. વૈજ્ઞાનિક પુરાવાઓ મુજબ સૂર્ય પર દેખાતા કાળા ધાબા એટલે કે સૂર્યકલંકો (Sunspots) ક્યારેય એક જગ્યાએ સ્થિર રહેતા નથી, પરંતુ તે સૂર્યના એક કિનારાથી બીજા કિનારા તરફ ધીમે ધીમે ખસતા જણાય છે. સૂર્યને પોતાની ધરી પર એક ચક્ર પૂર્ણ કરતા અંદાજે ૨૬ દિવસ જેટલો સમય લાગે છે. વિદ્યાર્થીઓને સમજાવવામાં આવ્યું કે આ ગતિ જ સાબિત કરે છે કે સૂર્ય સ્થિર નથી પરંતુ સતત પરિભ્રમણ કરી રહ્યો છે. આ દિવસથી ઉત્તર ગોળાર્ધમાં સત્તાવાર રીતે વસંત ઋતુનો પ્રારંભ થાય છે.

ટેલિસ્કોપ દ્વારા સૂર્ય અને સૂર્યકલંકોનું જીવંત નિદર્શન

આ કાર્યક્રમમાં આસુરા, ખારવેલ અને કુરગામની વિવિધ શાળાઓના વિદ્યાર્થીઓએ ઉત્સાહપૂર્વક ભાગ લીધો હતો. વિદ્યાર્થીઓએ સોલર ફિલ્ટરથી સજ્જ આધુનિક ટેલિસ્કોપની મદદથી સૂર્યની સપાટી પર રહેલા સૂર્યકલંકોનું સુરક્ષિત રીતે અવલોકન કર્યું હતું. આ પ્રયોગાત્મક જ્ઞાન દ્વારા વિદ્યાર્થીઓને પુસ્તકિયા જ્ઞાનને બદલે વાસ્તવિક ખગોળીય ઘટનાઓ સમજવાની તક મળી હતી. રેન્જ ફોરેસ્ટ વિભાગના અધિકારીઓ અને શિક્ષણવિદોની ઉપસ્થિતિમાં યોજાયેલા આ સત્રમાં સૌર મંડળની અદભૂત ઘટનાઓ વિશે પ્રશ્નોત્તરી પણ કરવામાં આવી હતી, જેનાથી બાળકોની જિજ્ઞાસા સંતોષાઈ હતી.

વલસાડ ચૂંટણીના શોરમાં દબાયો મૃતાત્માઓનો આક્રંદ: પીએમ મોદીએ શોક વ્યક્ત કર્યો, પણ ગુજરાત મુખ્યમંત્રી પાસે સંવેદના માટે સમય નથી?

ઉમરગામ મામલતદારનો આપઘાત: વહીવટી તંત્રમાં ખળભળાટ અને પ્રશ્નોની હારમાળા

રાત્રિ આકાશ નિરીક્ષણ અને અવકાશી પિંડોનો અનોખો અનુભવ

દિવસના કાર્યક્રમ બાદ રાત્રિ આકાશ નિરીક્ષણનું પણ વિશેષ આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. અંધારું થતા જ વિદ્યાર્થીઓએ ટેલિસ્કોપ દ્વારા ચંદ્રના ખાડા-ખબડા વાળી સપાટી, તેજસ્વી શુક્ર અને સૌર મંડળના સૌથી મોટા ગ્રહ ગુરુનું નિરીક્ષણ કર્યું હતું. આકાશી પિંડોને આટલી નજીકથી જોવાનો અનુભવ વિદ્યાર્થીઓ માટે અવિસ્મરણીય રહ્યો હતો. ધરમપુર વિજ્ઞાન કેન્દ્રના આ પ્રયાસથી ગ્રામીણ વિસ્તારના બાળકોમાં વિજ્ઞાન અને ખગોળશાસ્ત્ર પ્રત્યે રુચિ કેળવવામાં મોટી સફળતા મળી છે. આ પ્રકારના કાર્યક્રમો ભવિષ્યમાં વૈજ્ઞાનિક અભિગમ ધરાવતી પેઢી તૈયાર કરવામાં મદદરૂપ થશે.