‘ધ લેન્સેટ’ના સુપરબગ દાવા પર વિવાદ: ભારતમાં સંક્રમણનું જોખમ ખરેખર કેટલું છે?
તાજેતરમાં મેડિકલ જર્નલ ‘ધ લેન્સેટ’ (The Lancet)માં પ્રકાશિત થયેલા એક રિપોર્ટમાં દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે ભારતમાં સુપરબગ (Superbug) સંક્રમણનું જોખમ ઘણું વધી ગયું છે. જોકે, રાષ્ટ્રીય રોગ નિયંત્રણ કેન્દ્ર (NCDC) નું કહેવું છે કે આ અધ્યયનને ખોટા સંદર્ભમાં રજૂ કરવામાં આવી રહ્યું છે. NCDC એ ભારપૂર્વક કહ્યું છે કે ભારતમાં સુપરબગ સંક્રમણનો ખતરો વધ્યો નથી.
સંક્રમણ નહીં, ‘કોલોનાઇઝેશન’ છે આંકડો
NCDC ના જણાવ્યા અનુસાર, રિપોર્ટમાં દર્શાવેલ 83 ટકા સુપરબગનો આંકડો સંક્રમણ (Infection) સાથે નહીં, પરંતુ કોલોનાઇઝેશન (Colonization) સાથે જોડાયેલો છે.
-
કોલોનાઇઝેશન શું છે? NCDC મુજબ, કોલોનાઇઝેશન એટલે શરીરમાં બેક્ટેરિયાની માત્ર હાજરી હોવી. તેનો અર્થ એ નથી કે સુપરબગનો હુમલો થયો છે, કે દર્દી બીમાર છે અથવા તેની સારવાર નિષ્ફળ ગઈ છે. આ બેક્ટેરિયા ઘણીવાર કોઈપણ લક્ષણો વિના શરીરની સામાન્ય સપાટી પર મળી શકે છે.
આંકડાને સમગ્ર ભારત પર લાગુ કરવો ગેરમાર્ગે દોરનાર
નવી દિલ્હી સ્થિત NCDC એ સ્પષ્ટતા કરી કે આ અભ્યાસ માત્ર એક ખાસ પ્રકારના ઉચ્ચ જોખમવાળા દર્દીઓ પર કરવામાં આવ્યો હતો, જેમને પહેલેથી જ ઘણી બીમારીઓ છે અને જેઓ હોસ્પિટલોમાં વારંવાર આવતા-જતા હોય છે.
તેમણે કહ્યું, “આ ડેટાને સમગ્ર ભારતની સ્વાસ્થ્ય સ્થિતિ પર લાગુ કરવો ખોટો અને ગેરમાર્ગે દોરનારો છે. અભ્યાસમાં બતાવેલ આંકડો ભારતની સામાન્ય જનતાનું પ્રતિનિધિત્વ કરતો નથી.”
અમેરિકા-યુરોપ કરતાં ભારતની સ્થિતિ સારી
NCDC ના એક વરિષ્ઠ અધિકારીએ જણાવ્યું કે ભારતની તુલનામાં અમેરિકા અને યુરોપની સ્થિતિ ઘણી વધુ ગંભીર છે.
-
ભારતમાં મેથિસિલિન-પ્રતિરોધી સ્ટેફિલોકોકસ ઓરિયસ (MRSA) બેક્ટેરિયાથી સંબંધિત સંક્રમણના કેસમાં તેનું યોગદાન માત્ર 1.40% છે, જ્યારે અમેરિકા અને યુરોપમાં આ આંકડો ઘણો વધારે છે.
-
એ જ રીતે, ભારતમાં વેન્કોમાયસીન-પ્રતિરોધી બેક્ટેરિયા (VRE) સંક્રમણના કેસ પણ 7.4% છે, જે વિકસિત દેશોની સરખામણીમાં ભારતની વધુ સારી સ્થિતિ દર્શાવે છે.
NCDC એ નિષ્કર્ષ આપ્યો કે આ અભ્યાસ ભારતમાં “સુપરબગ સંકટ” નો પુરાવો નથી, પરંતુ માત્ર એક નાના, ખાસ દર્દી જૂથમાં બેક્ટેરિયાની હાજરી દર્શાવે છે.
