સર્વાઇકલ કેન્સરના શરૂઆતના લક્ષણો શું છે? શું સમયસર નિદાનથી આ રોગ મટી શકે છે?

સર્વાઇકલ કેન્સર: શરુઆતના લક્ષણોને ઓળખો અને જીવ બચાવો; જાણો કઈ વયની મહિલાઓને છે સૌથી વધુ જોખમ

તબીબી વિજ્ઞાનમાં થયેલી પ્રગતિ છતાં, ભારતમાં સર્વાઇકલ કેન્સર (ગર્ભાશયની ગ્રીવાનું કેન્સર) હજુ પણ મહિલાઓ માટે એક મોટો ખતરો બનેલું છે. દર વર્ષે હજારો મહિલાઓ આ બીમારીને કારણે જીવ ગુમાવે છે, જેનું મુખ્ય કારણ જાગૃતિનો અભાવ અને મોડું નિદાન છે. જાન્યુઆરી મહિનાને જાગૃતિ માસ તરીકે ઉજવવાનો હેતુ મહિલાઓને આ બીમારીના લક્ષણો અને નિવારણ વિશે માહિતગાર કરવાનો છે.

શું છે સર્વાઇકલ કેન્સર?

સર્વાઇકલ કેન્સર ગર્ભાશયના નીચેના ભાગમાં, જેને ‘સર્વિક્સ’ કહેવાય છે, ત્યાં થાય છે. આ કેન્સર મુખ્યત્વે હ્યુમન પેપિલોમા વાયરસ (HPV) ના સંક્રમણને કારણે થાય છે. આ એક એવું કેન્સર છે જેનું નિદાન જો વહેલા તેબક્કે થઈ જાય, તો તેને સંપૂર્ણપણે મટાડી શકાય છે.

શરૂઆતના લક્ષણો: જેને અવગણવા ન જોઈએ

સર્વાઇકલ કેન્સરના શરૂઆતના તબક્કે લક્ષણો ખૂબ જ સામાન્ય લાગે છે, પરંતુ સાવચેતી રાખવી જરૂરી છે:

કેન્સર સામે વૈજ્ઞાનિકો જંગ જીત્યા: નવી દવા સ્વાદુપિંડના દર્દીઓનું આયુષ્ય બમણું કરશે

એસીમાં સૂતી વખતે સાંધા જકડાઈ જાય છે? જાણો ડોક્ટર પાસેથી તેનું અસલી કારણ!

1. અસામાન્ય રક્તસ્ત્રાવ: માસિક ધર્મ (Periods) પૂરો થયા પછી પણ રક્તસ્ત્રાવ થવો અથવા બે માસિકની વચ્ચે લોહી પડવું એ મુખ્ય લક્ષણ છે.
2. સંબંધ બાંધતી વખતે દુખાવો: શારીરિક સંબંધ બાંધતી વખતે અસહ્ય દુખાવો કે રક્તસ્ત્રાવ થવો એ ચિંતાનો વિષય હોઈ શકે છે.
3. સફેદ પાણી પડવું (Vaginal Discharge): યોનિમાર્ગમાંથી દુર્ગંધયુક્ત અથવા અસામાન્ય પ્રવાહીનો સ્ત્રાવ થવો.
4. કમર કે પેડુમાં દુખાવો: સતત કમરના નીચેના ભાગમાં કે પેડુમાં (Pelvic pain) દુખાવો રહેવો.
5. મેનોપોઝ પછી રક્તસ્ત્રાવ: જો કોઈ મહિલાને મેનોપોઝ (માસિક બંધ થવું) આવી ગયો હોય અને તેમ છતાં રક્તસ્ત્રાવ થાય, તો તરત જ તપાસ કરાવવી જોઈએ.

કઈ વયની મહિલાઓને સૌથી વધુ જોખમ?

નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, સર્વાઇકલ કેન્સર થવાની સરેરાશ ઉંમર 35 થી 50 વર્ષ ની વચ્ચે હોય છે. જોકે, HPV વાયરસનું સંક્રમણ નાની ઉંમરે (15-25 વર્ષ) લાગી શકે છે, જે વર્ષો પછી કેન્સરમાં પરિવર્તિત થાય છે. ખાસ કરીને 30 વર્ષથી વધુ ઉંમરની મહિલાઓએ નિયમિત તપાસ કરાવવી જોઈએ.

બચાવના ઉપાયો: વેક્સિન અને ટેસ્ટ

આ કેન્સરથી બચવા માટે બે શસ્ત્રો સૌથી અસરકારક છે:

• HPV વેક્સિન: 9 થી 14 વર્ષની છોકરીઓને આ રસી આપવી સૌથી વધુ ફાયદાકારક છે. ભારત સરકાર પણ હવે શાળા સ્તરે આ રસીકરણને પ્રોત્સાહન આપી રહી છે.
• પેપ સ્મીયર ટેસ્ટ (Pap Smear): 30 વર્ષ પછી દરેક મહિલાએ દર 3 થી 5 વર્ષે પેપ સ્મીયર ટેસ્ટ કરાવવો જોઈએ. આ ટેસ્ટ દ્વારા કેન્સર થતા પહેલા જ કોષોમાં થતા ફેરફારોને પકડી શકાય છે.

સર્વાઇકલ કેન્સર એ ‘સાયલન્ટ કિલર’ હોઈ શકે છે, પરંતુ તે અટકાવી શકાય તેવું કેન્સર છે. આ જાન્યુઆરી મહિનામાં, ચાલો આપણે સંકલ્પ કરીએ કે આપણી આસપાસની મહિલાઓને આ બીમારી વિશે જાગૃત કરીશું. યાદ રાખો, વહેલી તપાસ એ જ શ્રેષ્ઠ સારવાર છે.