ભારત જઈ રહેલા ૧૫ ટેન્કરો ફસાયા, હોર્મુઝ નાકાબંધીથી LPG ના ભાવ વધવાના સંકેત.
વિશ્વ અત્યારે ઉર્જા ક્ષેત્રે સૌથી મોટા સંકટનો સામનો કરી રહ્યું છે. ૧૪ એપ્રિલ ૨૦૨૬ ના રોજ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાંથી પ્રાપ્ત વિગતો મુજબ, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર અમેરિકા દ્વારા લદાયેલા પ્રતિબંધોથી દરરોજ ૨ મિલિયન (૨૦ લાખ) બેરલ ઈરાની તેલ વૈશ્વિક પુરવઠામાંથી બહાર નીકળી જશે. આ અચાનક આવેલી અછતને કારણે આગામી દિવસોમાં તેલના ભાવમાં અસહ્ય વધારો થવાની સંભાવના છે.
૧. નોમુરાનો ચેતવણીભર્યો રિપોર્ટ: ભારત પર અસર
પ્રખ્યાત નાણાકીય સંસ્થા નોમુરાના વિશ્લેષક બિનિત બાંકાએ ૧૪ એપ્રિલ ૨૦૨૬ ના રોજ જારી કરેલી નોંધમાં જણાવ્યું છે કે, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટની નાકાબંધી માત્ર તેલ જ નહીં પણ LPG (લિક્વિડ પેટ્રોલિયમ ગેસ) ના પુરવઠાને પણ ખોરવી નાખશે. ભારત માટે આ સ્થિતિ વધુ ચિંતાજનક છે કારણ કે હાલમાં ભારતના ૧૫ તેલ ટેન્કરો હોર્મુઝ પાસે ફસાયેલા છે. જો આ સંઘર્ષ લાંબો ચાલશે, તો ભારતમાં રાંધણ ગેસની અછત અને ભાવવધારો થઈ શકે છે.
૨. ટ્રમ્પની જાહેરાત અને ‘ટોલ’ વિવાદ
અમેરિકી પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ઈરાની ટોલ ચૂકવતા કોઈપણ જહાજને આ માર્ગ પરથી પસાર થવા દેવામાં આવશે નહીં. જોકે, ૧૪ એપ્રિલ ૨૦૨૬ ના રિપોર્ટ મુજબ ભારતે તેના LPG જહાજો માટે ટોલ માફ કરાવ્યો છે, પરંતુ સુરક્ષાના કારણોસર હજુ પણ અનેક જહાજો દરિયાની વચ્ચે અટવાયા છે.
૩. ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં ભારે ઉતાર-ચઢાવ
ઇસ્લામાબાદમાં જેડી વાન્સના નેતૃત્વમાં થયેલી શાંતિ મંત્રણા નિષ્ફળ જતા સોમવારે ક્રૂડ ઓઈલનો ભાવ $૧૦૭ પ્રતિ બેરલ સુધી પહોંચી ગયો હતો. જોકે, આજે મંગળવાર, ૧૪ એપ્રિલ ૨૦૨૬ ના રોજ ફરીથી વાટાઘાટો શરૂ થવાની આશાએ ભાવમાં થોડો ઘટાડો થયો છે અને તે $૧૦૦ ની નીચે સરક્યો છે. નોમુરા માને છે કે જો ફરીથી શાંતિ મંત્રણા નિષ્ફળ જશે, તો ‘યુદ્ધ જોખમ પ્રીમિયમ’ તેલના ભાવને નવી ઊંચાઈ પર લઈ જશે.
૪. ઈરાનની તેલ આવકમાં જંગી ઉછાળો
આશ્ચર્યજનક રીતે, આ યુદ્ધ જેવી સ્થિતિમાં ઈરાનને આર્થિક ફાયદો થયો છે. માર્ચ ૨૦૨૬ માં ઈરાનની તેલ આવક ૩૬ ટકા વધીને $૫.૭ બિલિયન સુધી પહોંચી ગઈ છે. ભાવ વધારાને કારણે ઓછું તેલ વેચીને પણ ઈરાન વધુ કમાણી કરી રહ્યું છે, જેને રોકવા માટે અમેરિકા હવે નાકાબંધી વધુ સખત બનાવી રહ્યું છે.
૫. વ્યૂહાત્મક ભંડારો પર દબાણ
વિશ્વના મોટા દેશો તેમના ‘વ્યૂહાત્મક પેટ્રોલિયમ ભંડાર’ (SPR) માંથી તેલ કાઢીને બજારને સ્થિર કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. પરંતુ ૧૪ એપ્રિલ ૨૦૨૬ ના રોજ નિષ્ણાતોએ ચેતવણી આપી છે કે જો આ સંકટ વધુ ૧-૨ મહિના ચાલશે, તો આ ભંડારો ખાલી થઈ જશે અને ત્યારબાદ તેલના ભાવને કાબૂમાં રાખવા અશક્ય બની જશે.
૧૪ એપ્રિલ ૨૦૨૬ નો આ અહેવાલ સૂચવે છે કે હોર્મુઝની નાકાબંધી માત્ર રાજદ્વારી મુદ્દો નથી, પણ તે સામાન્ય માણસના ખિસ્સા પર સીધો પ્રહાર છે. હવે આખા વિશ્વની નજર આ સપ્તાહના અંતે થનારી સંભવિત શાંતિ મંત્રણા પર છે.
