૧૨ દિવસના સંઘર્ષ પછી ઈરાનનો અમેરિકા પર પલટવાર, કહ્યું- “અમારી સામે કોઈ ધમકી કામ નહીં કરે!
મિડિલ ઈસ્ટમાં ભૂ-રાજકીય તણાવ ફરી એકવાર ચરમસીમા પર પહોંચી ગયો છે. આ દરમિયાન ઈરાનના વિદેશ મંત્રી અબ્બાસ અરાગચીમે અમેરિકાને લઈને એક એવું સનસનીખેજ અને બેબાક નિવેદન આપ્યું છે, જેનાથી વૈશ્વિક રાજનીતિમાં ભૂકંપ આવી ગયો છે. અરાગચીમે અમેરિકન દૂત સ્ટીવ વિટકૉફ સાથે થયેલી પોતાની એક અંદરની અને અત્યંત તણાવપૂર્ણ વાતચીતનો રસપ્રદ કિસ્સો સાર્વજનિક કર્યો છે. તેમણે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહી દીધું છે કે ઈરાનને ન તો ધમકીઓથી ડરાવી શકાય છે અને ન તો કોઈ લોભ કે લાંચથી ઝુકાવી શકાય છે.
અમેરિકાની ‘ઝીરો યુરેનિયમ’વાળી જીદ અને યુદ્ધની શરૂઆત
ઈરાનના પ્રતિષ્ઠિત ‘મેહર ન્યૂઝ’ને આપેલા એક વિસ્તૃત ઈન્ટરવ્યુમાં વિદેશ મંત્રી અબ્બાસ અરાગચીમે પશ્ચિમ એશિયાના વર્તમાન હાલ અને અમેરિકા સાથે ચાલી રહેલા ટકરાવ પર ખુલીને વાત કરી. અરાગચીમે ખુલાસો કર્યો કે તાજેતરમાં થયેલા ૧૨ દિવસના યુદ્ધથી ઠીક પહેલા, અમેરિકાએ કૂટનીતિક વાતચીત દરમિયાન ઈરાનની સામે ‘ઝીરો યુરેનિયમ એનરિચમેન્ટ’ (Zero Uranium Enrichment) એટલે કે પરમાણુ ગતિવિધિઓને સંપૂર્ણપણે શૂન્ય કરવાની એક બેહૂદી અને ગેરકાયદેસર માંગણી મૂકી હતી.
ઈરાને આ અયોગ્ય માંગણીનો કડો વિરોધ કર્યો અને પોતાની વાત પર પૂરી રીતે અડગ રહ્યો. અરાગચીના જણાવ્યા મુજબ, જ્યારે અમેરિકન વહીવટીતંત્રને એ અહેસાસ થયો કે તેઓ વાતચીતની ટેબલ પર ઈરાનને પોતાની શરતો પર ઝુકાવવામાં નિષ્ફળ સાબિત થઈ રહ્યા છે, ત્યારે તેમણે લશ્કરી તાકાતનો ઉપયોગ કરવાનો નિર્ણય કર્યો અને યુદ્ધની શરૂઆત કરી દીધી. જો કે, તેમણે દાવો કર્યો કે વાતચીતમાં ઈરાનના અડગ વલણ અને પ્રતિકાર સામે આખરે અમેરિકાને ઝટકો લાગ્યો અને ૧૨ દિવસના તે સંઘર્ષમાં તેમને હારનો સામનો કરવો પડ્યો.
અમેરિકન દૂત સ્ટીવ વિટકૉફને સંભળાવી ખરી-ખોટી
ઈન્ટરવ્યુ દરમિયાન અરાગચીમે અમેરિકન દૂત સ્ટીવ વિટકૉફ સાથે થયેલી પોતાની તે મીટિંગનો ઉલ્લેખ કર્યો, જે બંને દેશો વચ્ચેના તણાવને બયાં કરવા માટે પૂરતી છે. અરાગચીમે વિટકૉફને સીધા શબ્દોમાં પૂછ્યું, “શું તમે ક્યારેય આવી કોઈ મીટિંગમાં સામેલ થયા છો જ્યાં તમને દર સેકન્ડે એ ડર સતાવતો હોય કે આખી ઇમારત પર ગમે ત્યારે બોમ્બ પડી શકે છે? શું ક્યારેય ફોન પર વાત કરતી વખતે તમને એવું અનુભવાયું છે કે તમે જે ડિવાઈસ પર વાત કરી રહ્યા છો, તે ગમે તે પળે ફાટી શકે છે? શું તમે ક્યારેય તમારા પરિવાર સાથે વાત કરતી વખતે એવું વિચાર્યું છે કે કદાચ આ તમારી જિંદગીની છેલ્લી વાતચીત હોય?”
ઈરાનના વિદેશ મંત્રીએ ગર્વ સાથે કહ્યું કે ઈરાની નેતૃત્વ અને ત્યાંના લોકોએ આ તમામ ખૌફનાક અને જીવલેણ હલાતોનો સીધો સામનો કર્યો છે, પરંતુ તેમ છતાં તેઓ ડર્યા નહીં પરંતુ પૂરી દ્રઢતા સાથે અડગ રહ્યા.
‘ન ધમકી કામ આવશે, ન કોઈ લાંચ’
અરાગચીમે વાતચીત દરમિયાન અમેરિકન દૂતને બે ટૂંક ચેતવણી આપતા કહ્યું કે વાશિંગ્ટને તેહરાન સાથે પેશ આવવાની પોતાની રીત સંપૂર્ણપણે બદલવી પડશે. તેમણે જણાવ્યું કે અમેરિકાએ ઈરાનની સામે કેટલીક આર્થિક છૂટછાટો બદલ પાવર પ્લાન્ટ અને મોટા બુનિયાદી માળખા (Infrastructure) બનાવવાનો પ્રલોભન એટલે કે લાંચ જેવો પ્રસ્તાવ મૂક્યો હતો.
આના પર કડો વિરોધ વ્યક્ત કરતા અરાગચીમે અમેરિકાને સ્પષ્ટ કરી દીધું કે ન તો કોઈ ઘૂસ કામ આવશે અને ન તો કોઈ પ્રકારની ગીદડભભકી અસર કરશે. તેમણે બે ટૂંક અંદાજમાં કહ્યું, “ધમકી કે ડર માત્ર તેને જ બતાવી શકાય છે જે અંદરથી ડરેલો હોય. જ્યારે આપણે આ રસ્તે નીકળ્યા છીએ, ત્યારે આપણને સારી રીતે ખબર છે કે આપણા પર ગમે તે પળે કંઈ પણ થઈ શકે છે. એટલા માટે તમે અમને ડરાવવાની ભૂલ બિલકુલ ન કરો.”
વેનેઝુએલા સાથે ઈરાનની સરખામણી પર અમેરિકા પર કટાક્ષ
ઇન્ટરવ્યુમાં, અબ્બાસ અરાઘચીએ 3 જાન્યુઆરીએ વેનેઝુએલામાં થયેલા કુખ્યાત યુએસ ઓપરેશનનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો, જે દરમિયાન યુએસ દળોએ રાષ્ટ્રપતિ નિકોલસ માદુરોને બળજબરીથી અટકાયતમાં લીધા હતા અને તેમને ટ્રાયલનો સામનો કરવા માટે ન્યૂયોર્ક લઈ ગયા હતા.
અમેરિકાને ચેતવણી આપતા અરાગચીમે કટાક્ષ કરતા કહ્યું કે ઈરાન, વેનેઝુએલા જેવો દેશ નથી. તમે અહીં કોઈ એક વ્યક્તિને પકડીને કે નિશાન બનાવીને બાકીની આખી વ્યવસ્થાને ડરાવી શકતા નથી અને ન તો દેશ પાછળ હટવાનો છે. ઈરાનનો દરેક નાગરિક પોતાના દેશની સાર્વભૌમત્વ માટે ડટ્ટ થઈને ઊભો છે. અરાગચીના આ તીખા અને બેબાક નિવેદને અમેરિકન કૂટનીતિના હોશ ઉડાડી દીધા છે અને એ સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે ઈરાન આવનારા સમયમાં કોઈપણ અમેરિકન દબાણ સામે ઝૂકવાવાળું નથી.
