શું તમારા ચહેરા પર પણ અચાનક સોજો આવી જાય છે? ડોક્ટરે જણાવ્યું કે આ માત્ર એલર્જી નથી, હોઈ શકે છે ગંભીર કારણ
ઘણીવાર આપણે સવારે અરીસામાં જોઈએ ત્યારે ચહેરા પર, આંખોની નીચે કે હોઠ પર અચાનક સોજો જોવા મળે છે. સામાન્ય રીતે જ્યારે આપણે કોઈ સેલિબ્રિટીના ચહેરા પર આવો સોજો જોઈએ છીએ, ત્યારે આપણને લાગે છે કે કોઈ કોસ્મેટિક સર્જરી કે બોટોક્સ ઊંધું પડ્યું હશે. બીજી તરફ, સામાન્ય લોકોના કિસ્સામાં આપણે તેને ‘એલર્જી’ માનીને અવગણીએ છીએ.
પરંતુ, મેરીલેન્ડના પ્રખ્યાત ચિકિત્સક ડૉ. કુણાલ સૂદના મતે, ચહેરા પરનો આ સોજો હંમેશા એલર્જી હોતો નથી. ઇન્સ્ટાગ્રામ પર માહિતી શેર કરતા તેમણે કહ્યું કે તે ‘એન્જિયોએડીમા’ હોઈ શકે છે.
શું છે આ એન્જિયોએડીમા?
એન્જિયોએડીમા એ ત્વચાના નીચેના સ્તરોમાં આવતો સોજો છે. તે સામાન્ય રીતે હોઠ, આંખોની આસપાસ, હાથ, પગ કે ગળામાં જોવા મળે છે. ઘણીવાર તે ખંજવાળ વગરનો હોય છે, પરંતુ જો ગળામાં સોજો આવે તો તે શ્વાસ લેવામાં તકલીફ પેદા કરી શકે છે, જે જીવલેણ સાબિત થઈ શકે છે.
સોજો આવવા પાછળના મુખ્ય કારણો
ડો. સૂદના જણાવ્યા મુજબ, ચહેરા પર સોજો આવવા પાછળ માત્ર ધૂળ કે ખાણીપીણીની એલર્જી જ જવાબદાર નથી, પણ બીજા અનેક કારણો હોઈ શકે છે:
- દવાઓની આડઅસર: બ્લડ પ્રેશરની કેટલીક દવાઓ (જેમ કે ACE inhibitors) લેવાથી ઘણા દર્દીઓમાં એન્જિયોએડીમા જોવા મળે છે.
- વારસાગત કારણો (Hereditary): કેટલાક લોકોમાં તે જન્મજાત હોય છે. જેને ‘હેરિડિટરી એન્જિયોએડીમા’ કહેવાય છે, જે પ્રોટીનની ખામીને કારણે થાય છે.
- રોગપ્રતિકારક શક્તિ (Immune System): જ્યારે શરીરની ઇમ્યુન સિસ્ટમ અચાનક વધુ સક્રિય થઈ જાય ત્યારે પેશીઓમાં પ્રવાહી જમા થવા લાગે છે.
- ચેપ અને તાણ: કોઈ વાયરલ ઇન્ફેક્શન અથવા લાંબા સમયનો માનસિક તણાવ પણ ચહેરા પર સોજાનું કારણ બની શકે છે.
એલર્જી અને એન્જિયોએડીમા વચ્ચેનો તફાવત
લોકો ઘણીવાર તેને ‘હાઈવ્સ’ (શીળસ) સમજી લે છે. પરંતુ હાઈવ્સ ત્વચાની ઉપરના ભાગે લાલ ચકામા અને ખંજવાળ લાવે છે, જ્યારે એન્જિયોએડીમા ત્વચાની ઊંડાઈમાં હોય છે અને તે વધુ ગંભીર હોઈ શકે છે.
ક્યારે ડરવાની જરૂર છે?
ડોક્ટરના મતે જો ચહેરાના સોજાની સાથે નીચેના લક્ષણો દેખાય તો તરત જ ઈમરજન્સીમાં જવું જોઈએ:
- શ્વાસ લેવામાં તકલીફ પડવી.
- ગળામાં અચાનક જકડન અનુભવવી.
- જીભમાં સોજો આવવો.
- અવાજ બેસી જવો કે ઘેરો થવો.
ચહેરા પરનો સોજો એ શરીરનો એક સંકેત છે કે અંદર કંઈક બરાબર નથી. તેને ઘરેલું ઉપચારો કે એલર્જીની ગોળીઓથી મટાડવાને બદલે નિષ્ણાત ડોક્ટરની સલાહ લેવી વધુ હિતાવહ છે.
