હાર્ટ એટેક પહેલા શરીર આપે છે આ 8 મોટા વોર્નિંગ સિગ્નલ, સમયસર જાણી લો નહિતર…

હૃદય એ આપણા શરીરનું સૌથી મહત્વપૂર્ણ અંગ છે, જે દિવસ-રાત જોયા વગર સતત ધડકતું રહે છે અને શરીરના દરેક ભાગ સુધી ઓક્સિજન તથા જરૂરી પોષક તત્વો પહોંચાડે છે. પરંતુ આજના દોડધામભર્યા જીવનમાં, ખોટી જીવનશૈલી અને તણાવને કારણે ઘણીવાર આપણા હૃદય પર જરૂર કરતા વધુ બોજ પડે છે.

જ્યારે હૃદયને પોતાનું સામાન્ય કામ કરવા માટે પણ વધુ મહેનત કરવી પડે છે, ત્યારે આપણું શરીર કેટલાક નાના-મોટા સંકેતો આપવાનું શરૂ કરે છે. સામાન્ય રીતે આપણે આ લક્ષણોને થાક કે સામાન્ય નબળાઈ ગણીને અવગણી દઈએ છીએ. પરંતુ જો સમયસર આ ચિહ્નો તરફ ધ્યાન આપવામાં ન આવે, તો તે ભવિષ્યમાં હાર્ટ એટેક કે હાર્ટ ફેલ્યોર જેવી ગંભીર સમસ્યાનું કારણ બની શકે છે. ચાલો જાણીએ એવા ૮ મહત્વના સંકેતો વિશે જે દર્શાવે છે કે તમારું હૃદય વધુ પડતા દબાણમાં કામ કરી રહ્યું છે.

૧. દાદર ચડતી વખતે શ્વાસ ફૂલવો (Breathless Climbing Stairs)

રોજિંદા સામાન્ય કામકાજ કરતી વખતે, જેમ કે થોડું ચાલવું કે દાદર ચડતી વખતે જો તમારો શ્વાસ ખૂબ જ ફૂલવા લાગે, તો તે એક મહત્વનો સંકેત છે. જ્યારે હૃદય યોગ્ય રીતે પમ્પિંગ કરી શકતું નથી, ત્યારે સ્નાયુઓને પૂરતો ઓક્સિજન મળતો નથી, જેના કારણે રોજના સરળ લાગતા કામો પણ અચાનક અઘરા લાગવા માંડે છે.

૨. દિવસના અંતે પગમાં સોજા આવવા (Swollen Feet at End of Day)

જો સાંજ પડતા તમારા પગ, ઘૂંટી કે પંજામાં સોજા આવી જતા હોય, તો તેને મામૂલી ન ગણો. જ્યારે હૃદય નબળું પડે છે કે તેના પર ઓવરલોડ થાય છે, ત્યારે તે લોહીને અસરકારક રીતે પાછું ખેંચી શકતું નથી. પરિણામે, શરીરમાં પ્રવાહી (ફ્લુઇડ) નીચેના ભાગોમાં એકઠું થવા લાગે છે, જેને મેડિકલ ભાષામાં ‘એડિમા’ કહેવામાં આવે છે.

૩. આરામ કરતી વખતે પણ છાતીમાં ધબકારા વધવા (Heart Racing at Rest)

જ્યારે તમે કોઈ શારીરિક શ્રમ ન કરતા હોવ, શાંતિથી બેઠા હોવ કે આરામ કરી રહ્યા હોવ, છતાં પણ તમારા હૃદયના ધબકારા અચાનક ઝડપી થઈ જાય અથવા છાતીમાં ધડધડાટ અનુભવાય (Palpitations), તો તે દર્શાવે છે કે હૃદય પર દબાણ વધી રહ્યું છે અને તે પૂરતું રક્ત પહોંચાડવા માટે વધુ ઝડપથી ધડકી રહ્યું છે.

૪. થોડી જ કામગીરીથી અતિશય થાક લાગવો (Extreme Fatigue with Minimal Activity)

દિનચર્યાના નાના-મોટા કામો પતાવ્યા પછી પણ જો તમને અતિશય થાક અને નબળાઈ અનુભવાય, તો તે શરીરની લો-એનર્જીનું લક્ષણ છે. જ્યારે હૃદય ઓવરવર્ક કરે છે, ત્યારે તે મહત્વપૂર્ણ અંગો સુધી લોહી પહોંચાડવાને પ્રાથમિકતા આપે છે, જેના કારણે અન્ય ભાગોમાં લોહીનો પુરવઠો ઓછો થાય છે અને તમે સતત થાકેલા અનુભવો છો.

૫. છાતીમાં સજ્જડતા કે દબાણ અનુભવાવું (Chest Tightness or Pressure)

છાતીમાં ભારેપણું, સજ્જડતા કે કંપન અનુભવાવું એ હૃદય સંબંધિત સમસ્યાઓનું સૌથી સામાન્ય અને ગંભીર લક્ષણ છે. જો છાતીમાં સતત અસ્વસ્થતા કે દબાણ રહેતું હોય, તો તેને ક્યારેય અવગણવું જોઈએ નહીં અને તાત્કાલિક તબીબી સલાહ લેવી જોઈએ.

૬. ઊભા થતી વખતે ચક્કર આવવા (Dizziness When Standing)

બેઠા કે સૂતા પછી જ્યારે તમે અચાનક ઊભા થાઓ અને ચક્કર આવે, આંખો સામે અંધારા આવી જાય કે માથું હળવું લાગે (Lightheadedness), તો તે બ્લડ પ્રેશરમાં થતા અચાનક ફેરફાર અને હૃદય દ્વારા મગજ સુધી યોગ્ય રીતે લોહી ન પહોંચવાનો સંકેત હોઈ શકે છે.

૭. રાત્રે શ્વાસ લેવામાં તકલીફ થવાથી જાગી જવું (Waking Breathless at Night)

જો તમને રાત્રે સુતી વખતે અચાનક શ્વાસ રુંધાવાને કારણે ઊંઘમાંથી જાગી જવું પડતું હોય, તો આ એક ગંભીર બાબત છે. છાતીમાં કે ફેફસામાં પ્રવાહી જમા થવાને કારણે આ સમસ્યા થાય છે, જે દર્શાવે છે કે હૃદય પમ્પિંગ કરવામાં મુશ્કેલી અનુભવી રહ્યું છે.

૮. સતત રહેતી સૂકી ઉધરસ (Persistent Dry Cough)

જો તમને કોઈ સામાન્ય શરદી કે ઈન્ફેક્શન ન હોય છતાં પણ લાંબા સમય સુધી સૂકી ઉધરસ રહેતી હોય, તો તે હૃદયની નબળાઈનો સંકેત હોઈ શકે છે. ફેફસામાં લોહી અને પ્રવાહીના ભરાવાને કારણે આવી સતત ઉધરસ આવી શકે છે.

શું કરવું જોઈએ?

આપણા શરીરના સંકેતોને ઓળખવા ખૂબ જ જરૂરી છે. જો તમને અથવા તમારા પરિવારમાં કોઈને પણ ઉપર જણાવેલા લક્ષણોમાંથી એક કે તેથી વધુ લક્ષણો સતત અનુભવાતા હોય, તો તેને સામાન્ય ગણીને ભૂલ ન કરો.

તાત્કાલિક કોઈ સારા નિષ્ણાત ડૉક્ટર (Cardiologist) નો સંપર્ક કરો અને જરૂરી તપાસ કરાવો. યોગ્ય સમયે લેવાયેલા પગલાં અને જીવનશૈલીમાં યોગ્ય ફેરફાર તમારા હૃદયને સ્વસ્થ રાખવામાં અને મોટી હોનારત ટાળવામાં મદદરૂપ થઈ શકે છે.