૮મું પગાર પંચ: સરકારી કર્મચારીઓ માટે મોટા આંચકાના સંકેત; જૂની પેન્શન યોજના (OPS) માં પાછા ફરવું હવે કેમ બન્યું અશક્ય?

૮મું પગાર પંચ: સરકારી કર્મચારીઓની આશા પર આર્થિક વાસ્તવિકતાનું પાણી! ઓપીએસ (OPS) પર પાછા ફરવું હવે કેમ છે લોઢાના ચણા ચાવવા જેવું?

દેશમાં ૮મા પગાર પંચ (8th Pay Commission) ની રચના અને તેની બેઠકોનો દોર શરૂ થતાંની સાથે જ કેન્દ્રીય અને રાજ્ય સરકારના કર્મચારીઓમાં પગાર વધારાની સાથે એક જૂની માંગ ફરી બુલંદ બની છે. આ માંગ છે – ‘જૂની પેન્શન યોજના’ (OPS) ને પુનઃસ્થાપિત કરવાની. છેલ્લા ઘણા વર્ષોથી વિવિધ કર્મચારી સંગઠનો રાષ્ટ્રીય પેન્શન પ્રણાલી (NPS) ને નાબૂદ કરીને ઓપીએસ લાગુ કરવા માટે આંદોલનો કરી રહ્યા છે. પરંતુ, ૮મા પગાર પંચની તાજી ચર્ચાઓ અને આર્થિક વિશ્લેષણોમાંથી જે ચિત્ર બહાર આવી રહ્યું છે, તે લાખો કર્મચારીઓ માટે આંચકાજનક સાબિત થઈ શકે છે. નાણાકીય નિષ્ણાતો અને ખુદ કર્મચારી સંગઠનોના વરિષ્ઠ નેતાઓ પણ હવે દબાતા અવાજે સ્વીકારી રહ્યા છે કે હવે સંપૂર્ણપણે જૂની પેન્શન યોજના પર પાછા ફરવું વ્યવહારિક રીતે અશક્ય અને આર્થિક રીતે આત્મઘાતી સાબિત થઈ શકે છે.

શા માટે ઓપીએસ (OPS) પર પાછા ફરવું અશક્ય બન્યું?

આ સવાલનો જવાબ દેશના આર્થિક માળખા અને શેરબજારની જટિલતાઓમાં છુપાયેલો છે. હકીકતમાં, વર્ષ ૨૦૦૪ માં એનપીએસ (NPS) લાગુ થયાને આશરે બે દાયકા (૨૦ વર્ષ) જેટલો લાંબો સમય વીતી ચૂક્યો છે. આ સમયગાળા દરમિયાન, કર્મચારીઓ અને સરકારના ફાળવણીના ભાગરૂપે આ સિસ્ટમમાં ₹૧૬.૫ લાખ કરોડ કરતાં પણ વધુની તોતિંગ રકમ એકઠી થઈ ચૂકી છે. આ કોઈ નાનીસૂની રકમ નથી.

આ અબજો રૂપિયાને દેશની પ્રતિષ્ઠિત સરકારી નાણાકીય સંસ્થાઓ જેવી કે LIC, SBI અને UTI ફંડ હાઉસ દ્વારા શેરબજાર (Stock Market), સરકારી બોન્ડ્સ અને વિવિધ કોર્પોરેટ સાધનોમાં લાંબા ગાળા માટે રોકાણ (Invest) કરવામાં આવ્યા છે. હવે જો સરકાર અચાનક લોકપ્રિયતા મેળવવા માટે જૂની પેન્શન યોજના (OPS) પર પાછી ફરે, તો નિયમ મુજબ આ ₹૧૬.૫ લાખ કરોડની વિશાળ રકમ બજારમાંથી અચાનક પાછી ખેંચવી પડે. જો આવું કરવામાં આવે, તો ભારતીય શેરબજાર અને બોન્ડ માર્કેટ પત્તાના મહેલની જેમ તૂટી પડે અને દેશમાં ક્યારેય ન જોયું હોય તેવું આર્થિક અને તરલતાનું સંકટ (Liquidity Crisis) ઊભું થઈ જાય. આ જ કારણે સરકાર અને નાણા મંત્રાલય આ પગલું ભરતા ડરી રહ્યા છે.

ઓપીએસ (OPS) અને એનપીએસ/યુપીએસ (NPS/UPS) વચ્ચેનો માનવીય તફાવત

કર્મચારીઓ હજુ પણ ઓપીએસ (OPS) પાછળ કેમ મક્કમ છે?

આટલી આર્થિક જટિલતાઓ હોવા છતાં, ગ્રાઉન્ડ લેવલ પર કર્મચારીઓનો આક્રોશ તદ્દન વ્યાજબી અને માનવીય છે. સરકારી કર્મચારીઓ ઓપીએસ એટલા માટે ઈચ્છે છે કારણ કે તે તેમને ૧૦૦% સુરક્ષિત, ફુગાવામુક્ત અને ચિંતામુક્ત નિવૃત્ત જીવનની ખાતરી આપે છે. ઓપીએસ હેઠળ નિવૃત્ત થતા કર્મચારીને મોંઘવારી વધવાની સાથે વર્ષમાં બે વાર વધારાનું ડીએ (DA) મળે છે, જેથી વૃદ્ધાવસ્થામાં તેમનું જીવનધોરણ જળવાઈ રહે છે.

બીજી તરફ, એનપીએસ કે યુનિફાઇડ પેન્શન સ્કીમ (UPS) માં દર મહિને ખિસ્સામાંથી થતી ૧૦ ટકાની કપાત કર્મચારીઓને આકરા ડામ જેવી લાગે છે. તેમને લાગે છે કે નિવૃત્તિ પછીની શાંતિ માટે તેમની આજની કમાણીમાંથી કાપ મૂકવો એ તેમની સાથે અન્યાય છે.

યુનિયનોએ બદલી રણનીતિ: ‘નવા માળખામાં જૂનો સ્વાદ’

વર્તમાન પરિસ્થિતિને જોતા, કર્મચારી યુનિયનોના વલણમાં પણ એક મોટો વ્યવહારિક બદલાવ આવ્યો છે. હવે યુનિયનો સમજી ગયા છે કે ₹૧૬.૫ લાખ કરોડના રોકાણને કારણે એનપીએસ ફંડને આખેઆખું વિખેરી નાખવું શક્ય નથી. તેથી, હવે લડત સંપૂર્ણ ઓપીએસ લાવવાની નથી રહી, પરંતુ વર્તમાન એનપીએસ અથવા યુપીએસ (UPS) ના માળખાની અંદર જ ફેરફાર કરીને ‘ઓપીએસ જેવી ૧૦૦% પેન્શન ગેરંટી’ અને મોંઘવારી ભથ્થાનો લાભ મેળવવાની રણનીતિ અપનાવવામાં આવી રહી છે.

 ૮મા પગાર પંચની આ ચર્ચા સરકારી કર્મચારીઓ માટે એક કડવી વાસ્તવિકતા લઈને આવી છે. દેશના આર્થિક ભવિષ્યને દાવ પર લગાવીને કોઈપણ સરકાર જૂની વ્યવસ્થા બેઠી લાગુ કરી શકે તેમ નથી. આવી સ્થિતિમાં, વચગાળાનો રસ્તો એ જ હોઈ શકે કે સરકાર નવી યોજનાઓમાં સુધારા કરીને કર્મચારીઓને વધુ આર્થિક સુરક્ષાની લેખિત ગેરંટી આપે, જેથી નાણાકીય બજાર પણ સુરક્ષિત રહે અને દેશના વિકાસની કરોડરજ્જુ સમાન સરકારી કર્મચારીઓનું ભવિષ્ય પણ અંધકારમાં ન ધકેલાય.