આધુનિક કૃષિ પદ્ધતિઓ, પ્રમાણિત બીજ અને તાલીમના સહારે ગુજરાત બન્યું કઠોળ ઉત્પાદનનું અગ્રણી રાજ્ય

મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલના નેતૃત્વમાં કઠોળ આત્મનિર્ભર મિશનથી ગુજરાતમાં વાવેતર, ઉત્પાદન અને નિકાસમાં ઐતિહાસિક વધારો

કઠોળની ખેતી, તેની ઉત્પાદકતા અને પોષણમૂલ્ય પ્રત્યે જાગૃતિ લાવવાના ઉદ્દેશ્ય સાથે સમગ્ર વિશ્વમાં ૧૦ ફેબ્રુઆરીને ‘વિશ્વ કઠોળ દિવસ’ તરીકે ઉજવવામાં આવે છે. વડાપ્રધાન શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના ‘કઠોળ આત્મનિર્ભરતા મિશન’ ને સાકાર કરવામાં મુખ્યમંત્રી શ્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલના નેતૃત્વમાં ગુજરાતે અભૂતપૂર્વ સફળતા મેળવી છે.

ગુજરાતમાં કઠોળ ઉત્પાદનનો કાયાકલ્પ

છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં રાજ્યમાં કઠોળના વાવેતર અને ઉત્પાદનના આંકડાઓમાં નોંધપાત્ર ઉછાળો જોવા મળ્યો છે:

• વાવેતર વિસ્તાર: વર્ષ ૨૦૧૮-૧૯ માં ૬.૬૨ લાખ હેક્ટરથી વધીને ૨૦૨૩-૨૪ માં ૧૦.૮૯ લાખ હેક્ટર થયો છે.

• કુલ ઉત્પાદન: ઉત્પાદન લગભગ ત્રણ ગણું વધીને ૬.૭૯ લાખ મેટ્રિક ટનથી ૧૫.૫૧ લાખ મેટ્રિક ટન સુધી પહોંચ્યું છે.

• ચણામાં અગ્રેસર: ચણાની ઉત્પાદકતામાં ગુજરાત ૧૭૧૪ કિગ્રા પ્રતિ હેક્ટર સાથે દેશમાં પ્રથમ સ્થાને રહ્યું છે. તેનું ઉત્પાદન ૨.૩૫ લાખ મેટ્રિક ટનથી વધીને ૧૦.૬૬ લાખ મેટ્રિક ટન થયું છે.

નિકાસ ક્ષેત્રે ગુજરાતની વૈશ્વિક સિદ્ધિ

ગુજરાત માત્ર દેશની જરૂરિયાત પૂરી નથી કરતું, પરંતુ વૈશ્વિક બજારમાં પણ મોટું પ્રદાન આપી રહ્યું છે:

• નિકાસ મૂલ્ય: એપ્રિલથી નવેમ્બર ૨૦૨૫-૨૬ દરમિયાન ગુજરાતે ₹૫૮૧ કરોડ ($૬૯.૯૮ મિલિયન) ના મૂલ્યના કઠોળની નિકાસ કરી છે.

• જથ્થો: અંદાજે ૭૪,૬૫૨ મેટ્રિક ટન કઠોળ વિદેશી બજારોમાં મોકલવામાં આવ્યું છે.

• મુખ્ય કઠોળ: ચણા, મગ, અડદ, મઠ, તુવેર અને વટાણાની ખેતી અને નિકાસમાં રાજ્ય અગ્રેસર છે.

આધુનિક કૃષિ પદ્ધતિઓ અને સરકારી સહાય

ઉત્પાદકતા વધારવા માટે ખેડૂતોને સરકાર દ્વારા વિવિધ પ્રોત્સાહન અને ટેકનોલોજી પૂરી પાડવામાં આવે છે:

• ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ: ડ્રોન દ્વારા ખાતર અને જંતુનાશકોનો છંટકાવ, હાઇબ્રિડ જાતો અને બીજ સુધારણા તકનીક.

• યાંત્રિકીકરણ: ટ્રેક્ટર, થ્રેશર અને કમ્બાઇન હાર્વેસ્ટરના ઉપયોગથી ખેતી ખર્ચમાં ઘટાડો અને કાર્યક્ષમતામાં વધારો.

• સરકારી મિશન: ‘સીડ રિપ્લેસમેન્ટ રેટ’ યોજના દ્વારા ખેડૂતોને ઉચ્ચ ગુણવત્તાયુક્ત પ્રમાણિત બીજ અને તાલીમ આપવામાં આવે છે.

• જળ વ્યવસ્થાપન: ટપક સિંચાઈ (Drip Irrigation) અને સ્પ્રિંકલર પદ્ધતિ દ્વારા પાણીની બચત સાથે વધુ ઉત્પાદન.

કઠોળ એ શાકાહારી આહારમાં પ્રોટીનનો મુખ્ય સ્ત્રોત છે. ગુજરાતની આ સફળતા માત્ર ખેડૂતોની આર્થિક ઉન્નતિ જ નહીં, પરંતુ દેશની પોષણ સુરક્ષા (Nutrition Security) માટે પણ અત્યંત મહત્વની છે.

પીએમ મોદી આવતીકાલે સુરતમાં: વડાપ્રધાનના સ્વાગત માટે આખું શહેર સજ્જ, પોલીસે ઉપાડ્યું સફાઈ અભિયાન

સુરત: “હું અધિકારી છું” કહી નશામાં ધૂત કારચાલકે સર્જ્યો અકસ્માત, ગુસ્સે ભરાયેલા લોકોએ ઘેરી લીધી કાર