પાકિસ્તાનમાં મહિલા કટ્ટરપંથનો વધતો ઓછાયો: લશ્કર અને જૈશની ‘છૂપી સેના’ પર મોટો ખુલાસો
પાકિસ્તાનમાં મહિલા કટ્ટરપંથ (Radicalization) એક ગંભીર અને ઉભરતા જોખમ તરીકે સામે આવ્યું છે, જ્યાં લશ્કરે-તૈયબા અને જૈશ-એ-મોહમ્મદ જેવા પ્રતિબંધિત સંગઠનો હવે મહિલાઓને પોતાના મિશનનો મુખ્ય હિસ્સો બનાવી રહ્યા છે. તાજેતરની ઘટનાઓ અને સંશોધન અહેવાલો દર્શાવે છે કે કટ્ટરપંથી તત્વો પાકિસ્તાની મહિલાઓની ધાર્મિક લાગણીઓનો ઉપયોગ પોતાના એજન્ડાને આગળ વધારવા માટે કરી રહ્યા છે.
લાહોરમાં લશ્કરની મહિલા પાંખનું મોટું શક્તિ પ્રદર્શન
૯ ફેબ્રુઆરી, ૨૦૨૬ ના રોજ લાહોરના ઐવાન-એ-ઈકબાલ કોમ્પ્લેક્સમાં લશ્કરે-તૈયબાની મહિલા પાંખ ‘તૈય્યિબાત’ ના બેનર હેઠળ એક વિશાળ કાર્યક્રમ યોજાયો હતો. આ કાર્યક્રમની આગેવાની લશ્કરની મહિલા પાંખની જનરલ સેક્રેટરી ઈફ્ફત સઈદે કરી હતી. ગુપ્તચર સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, આ સભામાં મોટી સંખ્યામાં મહિલાઓએ ભાગ લીધો હતો અને જેહાદના સમર્થનમાં સૂત્રોચ્ચાર કરવામાં આવ્યા હતા. નિષ્ણાતો માને છે કે આવા આયોજનો કટ્ટરપંથી વિચારધારાને ઘર-ઘર સુધી પહોંચાડવા અને નવા લોકોને જોડવાનું એક સુનિયોજિત માધ્યમ છે.
જૈશ-એ-મોહમ્મદ અને દિલ્હી લાલ કિલ્લા પર હુમલાનો સંબંધ
સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (UN) ના ૩૭મા અહેવાલમાં એક ચોંકાવનારો ખુલાસો થયો છે, જેમાં ગત ૧૦ નવેમ્બરના રોજ દિલ્હીના લાલ કિલ્લા પાસે થયેલા ભીષણ વિસ્ફોટ પાછળ જૈશ-એ-મોહમ્મદનો હાથ હોવાનું જણાવવામાં આવ્યું છે. આ હુમલામાં ૧૫ લોકોના મોત થયા હતા. અહેવાલમાં જૈશ પ્રમુખ મસૂદ અઝહરની નવી મહિલા પાંખ ‘જમાત-ઉલ-મુમિનાત’ નો પણ વિશેષ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે, જે મહિલાઓને કટ્ટરપંથી બનાવવા માટે બનાવવામાં આવી છે. સુરક્ષા દળોના જણાવ્યા અનુસાર, જૈશની આ નવી પાંખમાં ૫,૦૦૦ થી વધુ મહિલાઓ જોડાઈ ચૂકી છે, જેમને ઓનલાઇન તાલીમ પણ આપવામાં આવી રહી છે.
આતંકવાદનો ‘રાજકીય મહોરો’ અને મુખ્યધારામાં લાવવાનો પ્રયાસ
પાકિસ્તાનમાં માર્કઝી મુસ્લિમ લીગ (PMML) જેવા રાજકીય સંગઠનોનો ઉપયોગ આતંકી નેટવર્કને ‘સફેદ’ (Mainstreaming) કરવા માટે કરવામાં આવી રહ્યો છે. તાજેતરમાં લાહોરમાં યોજાયેલી PMML ની આંતરિક ચૂંટણીઓમાં લશ્કરના સ્થાપક હાફિઝ સઈદનો પુત્ર હાફિઝ તલહા સઈદ અને અન્ય વૈશ્વિક જાહેર કરાયેલા આતંકીઓ ખુલ્લેઆમ મંચ પર દેખાયા હતા. આ રાજકીય છત્રછાયા હેઠળ મુસ્લિમ વિમેન લીગ (MWL) અને મુસ્લિમ ગર્લ્સ લીગ (MGL) જેવા સંગઠનો ચલાવવામાં આવી રહ્યા છે, જે શિક્ષણ કાર્યક્રમો દ્વારા યુવાન છોકરીઓને કટ્ટરપંથ તરફ ધકેલી રહ્યા છે.
મહિલાઓને કટ્ટરપંથી બનાવતા મુખ્ય પરિબળો
સંશોધન મુજબ, મહિલાઓના કટ્ટરપંથી બનવાની પ્રક્રિયા ધીમે ધીમે ચાલે છે, જે વિચારધારામાં ફેરફારથી શરૂ થઈને હિંસક કાર્યો સુધી પહોંચી શકે છે. તેના પાછળના મુખ્ય કારણો:
- ધાર્મિક સંવાદનો દુરુપયોગ: ‘ખિલાફત’, ‘શૂરા’ અને ‘જેહાદ’ જેવા શબ્દોનો ઉપયોગ રાજકીય હેતુઓ માટે કરવામાં આવી રહ્યો છે.
- નફરત ફેલાવતું સાહિત્ય: ‘સુન્નત-એ-ખૌલા’ અને ‘દબીક’ જેવા સામયિકો દ્વારા મહિલાઓને હથિયારો અને વિસ્ફોટકોના ઉપયોગ માટે ઉશ્કેરવામાં આવે છે.
- મદ્રેસાઓની ભૂમિકા: જામિયા હાફસા જેવી સંસ્થાઓ કટ્ટરપંથના કેન્દ્રો બની ગઈ છે, જ્યાંની વિદ્યાર્થિનીઓએ ખુલ્લેઆમ વૈશ્વિક આતંકી જૂથો પ્રત્યે નિષ્ઠા વ્યક્ત કરી છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિક્રિયા અને FATF ની ચિંતા
નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે પાકિસ્તાનનું FATF ની ‘ગ્રે લિસ્ટ’ માંથી બહાર આવવું એ સમય પહેલા લેવાયેલો નિર્ણય હતો. અહેવાલો મુજબ, લશ્કર અને જૈશ જેવા જૂથો હજુ પણ પાકિસ્તાનની અંદર મુક્તપણે કામ કરી રહ્યા છે અને ફંડ એકત્ર કરી રહ્યા છે. પાકિસ્તાન સરકાર દ્વારા આ જૂથો પર અસરકારક નિયંત્રણ ન હોવું એ પ્રાદેશિક સુરક્ષા માટે મોટું જોખમ છે.
પાકિસ્તાનમાં મહિલાઓનું કટ્ટરપંથી બનવું એ માત્ર સામાજિક સમસ્યા નથી, પરંતુ એક ઊંડી સુરક્ષા પડકાર બની ગઈ છે.
