શું તમારી ગરદન અને માથામાં સતત ભાર લાગે છે? જાણો ક્યારે માથાનો દુખાવો બની જાય છે ‘મેડિકલ ઇમર્જન્સી’.
આજના સમયમાં માથાનો દુખાવો એક સામાન્ય સમસ્યા બની ગઈ છે. લોકો તેને માઇગ્રેન, ઊંઘનો અભાવ કે માનસિક તણાવ સમજીને પેઇનકિલર લઈને દબાવી દેતા હોય છે. પરંતુ, જો આ દુખાવો માથાના પાછળના ભાગમાં થતો હોય અને ધીમે ધીમે ગરદન સુધી ફેલાતો હોય, તો તે હાઈ બ્લડ પ્રેશર (Hypertension) ના કારણે પણ હોઈ શકે છે. કાર્ડિયોલોજિસ્ટ્સ ચેતવણી આપે છે કે માથાનો દુખાવો અને બીપીનો સીધો સંબંધ છે, જેને સમજવો ખૂબ જ જરૂરી છે.
ક્યારે માથાનો દુખાવો ખતરનાક બને છે?
તબીબી નિષ્ણાતોના મતે, સામાન્ય રીતે બ્લડ પ્રેશરમાં થોડો વધારો માથાના દુખાવાનું કારણ નથી બનતો. પરંતુ, જ્યારે બ્લડ પ્રેશર અચાનક વધીને 180/120 mmHg અથવા તેનાથી ઉપર પહોંચી જાય, ત્યારે તેને ‘હાયપરટેન્સિવ ઇમર્જન્સી’ કહેવામાં આવે છે. આ સ્થિતિમાં મગજની અંદર દબાણ એટલું વધી જાય છે કે નસો પર તેની અસર થાય છે અને તીવ્ર માથાનો દુખાવો શરૂ થાય છે. આ એક મેડિકલ ઇમર્જન્સી છે અને જો ધ્યાન ન આપવામાં આવે તો સ્ટ્રોક કે બ્રેઈન હેમરેજનું જોખમ વધી જાય છે.
હાઈ બ્લડ પ્રેશરના કારણે થતા દુખાવાના લક્ષણો
હાઈ બીપીને કારણે થતો માથાનો દુખાવો સામાન્ય માથાના દુખાવા કરતા થોડો અલગ હોય છે. તેના મુખ્ય લક્ષણો નીચે મુજબ છે:
માથાના પાછળના ભાગમાં ભારેપણું: દુખાવો માથાના પાછળના ભાગથી શરૂ થઈને સમગ્ર માથામાં ફેલાય છે.
ધૂંધળું દેખાવું: દબાણ વધવાને કારણે આંખોની દ્રષ્ટિ પર અસર થાય છે અને બધું ઝાંખું દેખાવા લાગે છે.
ચક્કર અને ઉલ્ટી: અચાનક ચક્કર આવવા અથવા ઉબકા આવવા એ વધેલા બ્લડ પ્રેશરના સંકેતો છે.
ધબકારા વધવા: માથાના દુખાવાની સાથે સાથે છાતીમાં ભાર લાગવો કે શ્વાસ લેવામાં તકલીફ થવી.
મગજની નસો પર દબાણ
જ્યારે શરીરમાં લોહીનું દબાણ વધે છે, ત્યારે તે ધમનીઓ (Arteries) પર દબાણ લાવે છે. મગજમાં લોહીનો પુરવઠો પહોંચાડતી નસો અત્યંત નાજુક હોય છે. જ્યારે આ નસો પર દબાણ વધે છે, ત્યારે મગજમાં સોજો અથવા લોહીના પરિભ્રમણમાં અવરોધ પેદા થાય છે, જે માથાના પાછળના ભાગમાં ભારેપણું અને દુખાવો પેદા કરે છે. ઘણા લોકો તેને ‘સર્વાઇકલ પેઇન’ સમજીને માલિશ કે કસરત કરે છે, પરંતુ જો કારણ હાઈ બીપી હોય તો આ ભૂલ ઘાતક સાબિત થઈ શકે છે.
નિષ્ણાતોની સલાહ: શું કરવું જોઈએ?
કાર્ડિયોલોજિસ્ટ ડૉક્ટરો સૂચવે છે કે જો તમને વારંવાર માથામાં દુખાવો થતો હોય, તો ઘરે જ બીપી મશીનથી બ્લડ પ્રેશર ચેક કરવાની આદત પાડો.
નિયમિત ચેકઅપ: ૩૦ વર્ષની ઉંમર પછી દર મહિને એકવાર બ્લડ પ્રેશર માપવું જોઈએ.
મીઠાનો વપરાશ ઘટાડો: ખોરાકમાં મીઠાનું પ્રમાણ ઘટાડવું તે બીપી કંટ્રોલ કરવા માટેનો પ્રથમ સ્ટેપ છે.
વ્યાયામ અને યોગ: દરરોજ ૩૦ મિનિટ ચાલવું અથવા યોગ કરવાથી નસો લવચીક રહે છે અને દબાણ નિયંત્રિત થાય છે.
નિષ્ણાતની મુલાકાત: જો માથાનો દુખાવો સતત રહેતો હોય, તો ડૉક્ટર પાસે જઈને ઇસીજી (ECG) અને અન્ય ટેસ્ટ કરાવો.
હાઈ બ્લડ પ્રેશર એ અદ્રશ્ય દુશ્મન જેવું છે. માથાનો દુખાવો એ શરીર દ્વારા આપવામાં આવતો એક સંકેત છે કે અંદર બધું બરાબર નથી. જો તમે સમયસર બ્લડ પ્રેશરને ઓળખી લો અને દવા કે જીવનશૈલીમાં ફેરફાર દ્વારા તેને નિયંત્રિત કરો, તો તમે ભવિષ્યની મોટી હોનારતને ટાળી શકો છો.
