બદલાતા વાતાવરણમાં પ્રાકૃતિક ખેતીનું મહત્વ સમજાવતા કાંજણહરીમાં તાલીમ કાર્યક્રમ
વલસાડ તાલુકાના કાંજણહરી ગામમાં ખેડૂતોની આવક વધારવા અને જમીનનું સ્વાસ્થ્ય સુધારવા માટે પ્રાકૃતિક કૃષિ તાલીમનું વિશેષ આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. આ કાર્યક્રમમાં બાગાયત અધિકારી વિશાલ ગાડઘે, તાલુકા પ્રોજેક્ટ મેનેજર શિવાની ગઢવી અને આસિસ્ટન્ટ ટીના પટેલ દ્વારા ખેડૂતોને પ્રાકૃતિક ખેતીના વૈજ્ઞાનિક અને વ્યવહારુ પાસાઓ વિશે ઊંડાણપૂર્વક સમજ પૂરી પાડવામાં આવી હતી.
પ્રાકૃતિક ખેતીના પાંચ મુખ્ય આયામો
તાલીમ દરમિયાન નિષ્ણાતોએ પ્રાકૃતિક ખેતીના પાંચ સ્તંભો વિશે વિગતવાર માહિતી આપી હતી, જે ખેતીના ખર્ચને ઘટાડી ઉત્પાદન વધારે છે:
-
બીજામૃત: બીજની માવજત માટે જેથી છોડ રોગમુક્ત રહે.
-
જીવામૃત: જમીનમાં સૂક્ષ્મ જીવાણુઓની સંખ્યા વધારવા માટેનું અમૃત.
-
આચ્છાદન (Mulching): જમીનમાં ભેજ જાળવી રાખવા અને નિંદામણ ઘટાડવા માટે.
-
વાફસા: જમીનમાં હવા અને ભેજનું સંતુલન જાળવવું.
-
પ્લાન્ટ પ્રોટેક્શન: કુદરતી રીતે પાકનું રક્ષણ કરવું.
દેશી ગાયનું મહત્વ અને પેસ્ટ મેનેજમેન્ટ
ખેડૂતોને સમજાવવામાં આવ્યું હતું કે પ્રાકૃતિક ખેતીનો પાયો દેશી ગાય છે. એક દેશી ગાયના ગોબર અને ગૌમૂત્રથી ૩૦ એકર જમીનમાં ખેતી થઈ શકે છે.
૧. વાતાવરણ પરિવર્તન: અત્યારે વાતાવરણમાં જે અનિયમિત ફેરફારો થઈ રહ્યા છે, તેની સામે પ્રાકૃતિક ખેતીના પાક વધુ સહનશક્તિ ધરાવે છે.
૨. પેસ્ટ મેનેજમેન્ટ: રાસાયણિક જંતુનાશકોના બદલે દશપર્ણી અર્ક, બ્રહ્માસ્ત્ર અને નીમ અર્ક જેવા કુદરતી ઉપાયો દ્વારા જીવાતોનું નિયંત્રણ કેવી રીતે કરવું તેની સમજ અપાઈ.
આ તાલીમ દ્વારા કાંજણહરી ગામના ખેડૂતોને ખેતીને વધુ નફાકારક અને ઝેરમુક્ત બનાવવાની નવી દિશા મળી હતી. અધિકારીઓએ ખેડૂતોને આહવાન કર્યું હતું કે તેઓ તબક્કાવાર રાસાયણિક ખેતી છોડી પ્રાકૃતિક પદ્ધતિ તરફ વળે.
