વલસાડમાં પૂર આવે તો હવે ગભરાવાની જરૂર નથી! જાણો કોણ છે આ ‘યુવા આપદા મિત્રો’ જે જીવ બચાવશે?
આપત્તિ ક્યારેય કહીને નથી આવતી, પરંતુ જો આપણી સજ્જતા મજબૂત હોય તો આપત્તિની અસરોને ચોક્કસપણે ન્યૂનતમ કરી શકાય છે. ખાસ કરીને ચોમાસાની ઋતુમાં ભારે વરસાદ અને પૂર જેવી કુદરતી આફતો સામે વહીવટી તંત્રની સાથે સાથે સ્થાનિક યુવાનોની ભૂમિકા અત્યંત મહત્વની બની જાય છે. વલસાડ જિલ્લામાં આપત્તિ વ્યવસ્થાપન (ડિઝાસ્ટર મેનેજમેન્ટ)ની સજ્જતા વધારવા અને સ્થાનિક સ્તરે આપત્તિ સમયે તાત્કાલિક મદદ મળી રહે તે માટે સ્વયંસેવકોનું એક મજબૂત માળખું ઊભું કરવામાં આવી રહ્યું છે.
આ ભગીરથ કાર્યના ભાગરૂપે વલસાડ જિલ્લાના પ્રકૃતિના ખોળે વસેલા ધરમપુર ખાતે આવેલા પ્રખ્યાત રાજચંદ્ર આશ્રમમાં ‘યુવા આપદા મિત્રો’ માટે એક ખાસ સાત દિવસીય તાલીમ શિબિરનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે. જેમાં જિલ્લાના ઉત્સાહી યુવાનો ખૂબ જ રસપૂર્વક આપત્તિ પ્રબંધનના પાઠ ભણી રહ્યા છે.
તાલીમના ચોથા દિવસે GSDMAના ડાયરેક્ટર (ફાયનાન્સ) પટેલની પ્રેરક મુલાકાત
આ સાત દિવસીય તાલીમ શિબિરના ચોથા દિવસે ગુજરાત સરકારની પ્રતિષ્ઠિત સંસ્થા ગુજરાત સ્ટેટ ડિઝાસ્ટર મેનેજમેન્ટ ઓથોરિટી (GSDMA) ના ડાયરેક્ટર (ફાયનાન્સ) પટેલ ખાસ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. તેમણે તાલીમ કેન્દ્રની મુલાકાત લઈ ચાલી રહેલી પ્રવૃત્તિઓનું નિરીક્ષણ કર્યું હતું અને તમામ તાલીમાર્થીઓનો ઉત્સાહ વધાર્યો હતો.
પટેલે યુવાનોને સંબોધતા આપત્તિ વ્યવસ્થાપનનું વાસ્તવિક મહત્વ સમજાવ્યું હતું. તેમણે પોતાના વક્તવ્યમાં જણાવ્યું હતું કે, આપત્તિ સમયે ગભરાવાને બદલે ધીરજ અને યોગ્ય ટેકનિક સાથે કામ લેવું જોઈએ. યુવાનો દેશનું ભવિષ્ય છે અને જ્યારે આ યુવા શક્તિ સમાજસેવા અને આપત્તિ વ્યવસ્થાપન જેવા ઉમદા કાર્યમાં જોડાય છે, ત્યારે એક સુરક્ષિત સમાજનું નિર્માણ થાય છે.
રસ્તો ઓળંગવાનું જોખમ ટાળવા અંગે મહત્વપૂર્ણ માર્ગદર્શન
ચોમાસા દરમિયાન ખાસ કરીને ગ્રામ્ય અને અંતરિયાળ વિસ્તારોમાં કોઝવે, નાળા કે રસ્તાઓ પર પાણી ફરી વળવાની ઘટનાઓ સામાન્ય બને છે. આવા સમયે લોકો ઉતાવળમાં કે સાહસ વૃત્તિના કારણે વહેતા પાણીમાં વાહન નાખતા કે રસ્તો ક્રોસ કરતા અચકાતા નથી, જે ઘણીવાર જીવલેણ સાબિત થાય છે.
આ બાબત પર વિશેષ ભાર મૂકતા પટેલે તાલીમાર્થીઓને ખૂબ જ પ્રાયોગિક અને મહત્વની સલાહ આપી હતી. તેમણે જણાવ્યું કે:
“જ્યારે ભારે વરસાદના કારણે રસ્તાઓ પર પાણી ફરી વળે તેવા સંજોગો ઊભા થાય, ત્યારે સૌપ્રથમ આપણી સુરક્ષા અને ત્યારબાદ અન્યોની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવી જોઈએ. આવા જોખમી સંજોગોમાં અન્ય કોઈને પણ રસ્તો ક્રોસ કરવા દેવો નહીં તેમજ પોતે પણ ક્યારેય આવો રસ્તો ક્રોસ કરવાનું જોખમ લેવું નહીં.”
આપદા મિત્રો તરીકે આ પ્રાથમિક શિસ્ત જાળવવી અને લોકોને જાગૃત કરવા તે સૌથી મોટી સેવા છે.
NSS અને MYB (માય યુવા ભારત)ના ૮૫ સ્વયંસેવકોનું અનોખું સંગઠન
આ વિશેષ તાલીમ શિબિરમાં વલસાડ જિલ્લાના જુદા જુદા વિસ્તારોમાંથી આવેલા યુવાનો ઉત્સાહભેર ભાગ લઈ રહ્યા છે. શિબિરમાં સેવાભાવી સંગઠનોનું એક સુંદર જોડાણ જોવા મળી રહ્યું છે, જેમાં:
-
NSS (નેશનલ સર્વિસ સ્કીમ): કુલ ૩૮ ઉત્સાહી વિદ્યાર્થીઓ
-
MYB (માય યુવા ભારત): કુલ ૪૭ સક્રિય સ્વયંસેવકો
આમ, કુલ મળીને ૮૫ જેટલા યુવાનો હાલમાં ધરમપુર ખાતે નિષ્ણાતો પાસેથી આપત્તિ સામે લડવાની વૈજ્ઞાનિક અને વ્યવહારુ તાલીમ મેળવી રહ્યા છે. આ યુવાનો આગામી સમયમાં વલસાડ જિલ્લાના જુદા જુદા વિસ્તારોમાં પૂર, વાવાઝોડું કે અન્ય અકસ્માતો સમયે વહીવટી તંત્ર અને સ્થાનિક જનતા વચ્ચે એક મજબૂત કડી તરીકે કામ કરશે.
જીવનભર કામ લાગે તેવી તાલીમ અને સેવાનો ઉત્તમ અવસર
GSDMAના ડાયરેક્ટરએ વધુમાં ઉમેર્યું હતું કે, “આપદા મિત્રો માટે આ ટ્રેનિંગ ખૂબ જ મહત્વની ગણાય છે. આ સાત દિવસ દરમિયાન તમે જે કંઈ પણ કૌશલ્યો શીખી રહ્યા છો, તે માત્ર આ તાલીમ પૂરતા મર્યાદિત નથી. આ જ્ઞાન અને કુશળતા તમને તમારા સમગ્ર જીવનમાં ચોક્કસ કામ લાગશે.”
આ પ્રકારની તાલીમ યુવાનોમાં આત્મવિશ્વાસ વધારે છે અને આપત્તિના સમયે કઈ રીતે સ્ટેન્ડ-બાય રહેવું તેની સમજ આપે છે. આ તાલીમ પૂર્ણ કર્યા બાદ યુવાનોને સમાજમાં અને લોકોના મુશ્કેલ સમયમાં મદદરૂપ થવાનો અને કોઈનો જીવ બચાવવાનો એક અમૂલ્ય અવસર પ્રાપ્ત થશે, જે પોતાનામાં જ એક ગૌરવપૂર્ણ બાબત છે.
આગામી આયોજન: પ્રથમ તબક્કા બાદ બીજા તબક્કાની શરૂઆત થશે
ધરમપુરના રાજચંદ્ર આશ્રમ ખાતે ચાલી રહેલી આ તાલીમ એ આપત્તિ સજ્જતાના પ્રથમ તબક્કાનું આયોજન છે. આ પ્રથમ તબક્કાની તાલીમ આગામી તા. ૭ જુલાઈના રોજ પૂર્ણ થશે. પ્રથમ તબક્કો સફળતાપૂર્વક સંપન્ન થયા બાદ, જિલ્લાના અન્ય વિસ્તારોના આપદા મિત્રોને આવરી લેવા માટે બીજા તબક્કાની તાલીમનું આયોજન કરવામાં આવશે. સરકારનો ઉદ્દેશ્ય જિલ્લાના પ્રત્યેક સંવેદનશીલ વિસ્તારમાં ટ્રેન્ડ સ્વયંસેવકો તૈયાર કરવાનો છે, જેથી આપત્તિના ગોઝારા સમયે ‘ગોલ્ડન અવર’ (પ્રથમ કલાક)માં જ રાહત અને બચાવ કામગીરી શરૂ કરી શકાય.
