સ્માર્ટ વિઝન ગ્લાસીસ: હવે દ્રષ્ટિહીન લોકો ‘સાંભળીને’ ઓળખશે દુનિયા, એઈમ્સે (AIIMS) આપી ખાસ ભેટ
ટેકનોલોજીના આ યુગમાં હવે કંઈ જ અશક્ય નથી. દિવ્યાંગોને સમાજની મુખ્યધારામાં જોડવા માટે એઈમ્સે (AIIMS) એક ખૂબ જ પ્રશંસનીય પગલું ભર્યું છે. તાજેતરમાં એઈમ્સ દ્વારા 53 દ્રષ્ટિહીન અને ગંભીર દ્રષ્ટિની સમસ્યા ધરાવતા લોકોને AI આધારિત ‘સ્માર્ટ વિઝન ગ્લાસીસ’ આપવામાં આવ્યા છે. આ એવા ચશ્મા છે જેની મદદથી દ્રષ્ટિહીન વ્યક્તિ જોઈ શકતી નથી, પરંતુ પોતાની આસપાસની દુનિયાને સ્પષ્ટપણે ‘સાંભળી’ શકે છે.
કેવી રીતે કામ કરે છે આ સ્માર્ટ ચશ્મા?
આ સ્માર્ટ ગ્લાસીસ આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) અને ટેક્સ્ટ-ટુ-સ્પીચ (Text-To-Speech) ટેકનોલોજી પર આધારિત છે. તેમાં ખાસ કેમેરા અને સેન્સર લાગેલા હોય છે જે સામે રહેલી વસ્તુઓ કે લખાણને સ્કેન કરે છે. ત્યારબાદ, આ ટેકનોલોજી તે દ્રશ્યને અવાજમાં રૂપાંતરિત કરે છે અને યુઝરને કાનમાં સંભળાય છે કે સામે શું છે. આ ઉપકરણ છાપેલું લખાણ વાંચવા, ચહેરા ઓળખવા, રસ્તામાં આવતા અવરોધોની જાણકારી આપવા અને નેવિગેશનમાં મદદ કરવા માટે સક્ષમ છે.
રોજિંદા જીવનને બનાવશે આત્મનિર્ભર
આ ચશ્મા દ્રષ્ટિહીન લોકોના જીવનમાં ક્રાંતિકારી ફેરફાર લાવી શકે છે. રિયલ-ટાઇમ ઓબ્જેક્ટ રિકગ્નિશન દ્વારા વ્યક્તિ હવે દવાઓના લેબલ વાંચી શકશે, ચલણી નોટો ઓળખી શકશે અને કોઈની મદદ વગર દરવાજો કે રસ્તો શોધી શકશે. એઈમ્સ દ્વારા જે લોકોને આ ચશ્મા અપાયા છે તેમાં બ્લાઈન્ડ સ્કૂલના બાળકો અને એવા દર્દીઓનો સમાવેશ થાય છે જેમને ઓપરેશન પછી પણ દ્રષ્ટિ પાછી મળી શકે તેમ નથી.
એક્સપર્ટનો અભિપ્રાય અને ‘પ્રોજેક્ટ દ્રષ્ટિ’
આ ખાસ ચશ્માની કિંમત આશરે 35,000 રૂપિયા છે, પરંતુ ‘પ્રોજેક્ટ દ્રષ્ટિ’ હેઠળ રૉટરી અને વિઝન એડ જેવી સંસ્થાઓના સહયોગથી તેને મફત આપવામાં આવ્યા છે. એઈમ્સના ડો. પ્રવીણ વશિષ્ઠના જણાવ્યા મુજબ, આ એક રિસર્ચ પ્રોજેક્ટનો ભાગ છે. આ ચશ્મા વાપરનારા લોકોનું એક વર્ષ સુધી ફોલો-અપ લેવામાં આવશે જેથી જાણી શકાય કે આ ટેકનોલોજીએ તેમના જીવનની ગુણવત્તામાં કેટલો સુધારો કર્યો છે.
ભારતમાં દ્રષ્ટિહીનતાની સમસ્યા અને ટેકનોલોજીનો સાથ
ભારતમાં આશરે એક કરોડ લોકો ગંભીર અંધત્વથી પીડાય છે. ગ્લુકોમા, ડાયાબિટીક રેટિનોપેથી કે ઓપ્ટિક નર્વ ડેમેજ જેવા કિસ્સાઓમાં સર્જરીથી દ્રષ્ટિ પાછી મેળવવી અશક્ય હોય છે. એવામાં SHG ટેક્નોલોજીસ દ્વારા વિકસિત આ સ્માર્ટ ગ્લાસીસ વરદાન સાબિત થઈ રહ્યા છે. આ મોડલ પહેલા કરતા ઘણું હલકું અને સેન્સર-આધારિત છે. નિષ્ણાતો માને છે કે આ ટેકનોલોજી મેડિકલ સારવારનો વિકલ્પ નથી, પરંતુ દ્રષ્ટિહીન લોકોને આત્મનિર્ભર બનાવવાની દિશામાં એક મજબૂત ટેકો છે.

