ઝેર જ બનશે અમૃત: ધરમપુરનું સ્નેક રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ સર્પદંશના મૃત્યુ ઘટાડવા સજ્જ
ગુજરાત સરકાર રાજ્યમાં સર્પદંશને કારણે થતા માનવ મૃત્યુના આંકડાને ઘટાડવા માટે એક પાયાનું અને ખૂબ જ મહત્વનું કદમ ઉઠાવી રહી છે. સામાન્ય રીતે સર્પદંશના ઈલાજ માટે વપરાતું એન્ટિવેનમ (સાપના ઝેર વિરોધી રસી) અન્ય રાજ્યોમાંથી મંગાવવામાં આવતું હોય છે, પરંતુ હવે ટૂંક સમયમાં જ ગુજરાતના સાપોમાંથી જ તૈયાર થયેલું એન્ટિવેનમ સ્થાનિક કક્ષાએ ઉપલબ્ધ થશે. આ હેતુને સિદ્ધ કરવા માટે વલસાડ જિલ્લાના ધરમપુર ખાતે રાજ્ય સરકાર દ્વારા સ્નેક રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ (SRI) ની સ્થાપના કરવામાં આવી છે.
આ સંશોધન કેન્દ્રનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ગુજરાતમાં જોવા મળતી ઝેરી સાપની વિવિધ પ્રજાતિઓ પર અભ્યાસ કરવાનો અને તેમના ઝેરને એકત્રિત કરવાનો છે. હાલમાં આ કેન્દ્ર પર જ સાપોના ઝેરને એકઠું કરીને તેમાંથી ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળું એન્ટિવેનમ તૈયાર કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવી રહ્યું છે. તાજેતરમાં જ આ કેન્દ્ર ખાતે સાપના ઝેરની હરાજી પણ કરવામાં આવી હતી, જેમાં ઝેરની શુદ્ધતા અને શ્રેષ્ઠ ગુણવત્તાને કારણે અપેક્ષા કરતા ઘણી ઊંચી કિંમત મળી હતી. આ બાબત સાબિત કરે છે કે ગુજરાતમાં તૈયાર થનાર એન્ટિવેનમ ભવિષ્યમાં ખૂબ જ અસરકારક સાબિત થશે.
માત્ર સંશોધન જ નહીં, પરંતુ આ કેન્દ્ર લોકજાગૃતિ માટે પણ પાયાનું કામ કરી રહ્યું છે. સર્પદંશ જેવી કટોકટીની સ્થિતિમાં કેવી રીતે વર્તવું અને સારવાર કેવી રીતે આપવી તે માટે અત્યાર સુધીમાં અંદાજે 300થી વધુ સ્થાનિક સાપ રેસ્ક્યુઅર્સ ને ખાસ તાલીમ આપવામાં આવી છે. આ ઉપરાંત, રાજ્યના 23 જિલ્લાઓના 1,495થી વધુ ડોક્ટરો અને મેડિકલ ઓફિસરો ને પણ સર્પદંશ વ્યવસ્થાપન (Snakebite Management) અંગે નિષ્ણાતો દ્વારા માર્ગદર્શન પૂરું પાડવામાં આવ્યું છે. સરકારના આ સઘન પ્રયાસોથી ગ્રામીણ અને અંતરિયાળ વિસ્તારોમાં સર્પદંશથી થતા મોતના કિસ્સાઓમાં મોટો ઘટાડો જોવાની આશા સેવાઈ રહી છે.
