સર્પદંશ સારવારમાં મોટો ફેરફાર લાવશે ગુજરાતમાં સ્થાનિક સાપના ઝેર પરથી બનતું એન્ટિવેનમ
ગુજરાત સરકાર સર્પદંશથી થતા માનવ મૃત્યુને રોકવા માટે એક મોટું પગલું ભરી રહી છે. હવે રાજ્યમાં જોવા મળતા ઝેરી સાપોમાંથી જ ખાસ ‘એન્ટિવેનમ’ (ઝેર ઉતારવાની રસી) બનાવવામાં આવશે. સામાન્ય રીતે અલગ પ્રદેશના સાપના ઝેરમાંથી બનેલી રસી ઓછી અસરકારક હોય છે, તેથી ગુજરાતના જ સાપોના ઝેરનો ઉપયોગ કરીને વધુ પ્રભાવશાળી દવા તૈયાર કરવાની યોજના છે. આ રસી ટૂંક સમયમાં રાજ્યની સરકારી હોસ્પિટલોમાં ઉપલબ્ધ થશે, જે હજારો લોકોના જીવ બચાવવામાં મદદરૂપ થશે.
ધરમપુરમાં સ્નેક રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટની સ્થાપના અને કામગીરી
વલસાડ જિલ્લાના ધરમપુર ખાતે ગુજરાત સરકારે ‘સ્નેક રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ’ (SRI) શરૂ કરી છે. આ સંસ્થામાં અત્યારે ગુજરાતના વિવિધ વિસ્તારોમાંથી પકડાયેલા આશરે 460 જેટલા ઝેરી સાપો રાખવામાં આવ્યા છે. અહીં વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા (WHO) ની માર્ગદર્શિકા મુજબ અત્યંત સાવચેતીપૂર્વક સાપનું ઝેર કાઢી તેને પાવડર સ્વરૂપમાં ફેરવવામાં આવે છે. આ સંસ્થા તમિલનાડુ પછી દેશની બીજી એવી સંસ્થા બની છે જે સાપમાંથી ઝેર કાઢવાની અધિકૃત કામગીરી કરી રહી છે.
ઉચ્ચ ગુણવત્તાના ઝેરની સફળ હરાજી
તાજેતરમાં આ કેન્દ્ર દ્વારા ઈન્ડિયન કોબ્રા, રસેલ્સ વાયપર અને કોમન ક્રેટ જેવા મુખ્ય ઝેરી સાપોના ઝેરની ઈ-હરાજી કરવામાં આવી હતી. આ ઝેરની ગુણવત્તા એટલી શ્રેષ્ઠ હતી કે તેની બેઝ પ્રાઇસ કરતા પણ ઊંચી કિંમત મળી. દાખલા તરીકે, કોબ્રાના ઝેરની કિંમત પ્રતિ ગ્રામ 44,000 રૂપિયા સુધી પહોંચી હતી. આ ઝેર હવે લાયસન્સ ધરાવતા ઉત્પાદકોને અપાશે, જેમાંથી બનેલી રસી સરકાર ખરીદીને લોકોને વિનામૂલ્યે પૂરી પાડશે.
ડોક્ટરોને તાલીમ અને જનજાગૃતિના પ્રયાસો
માત્ર રસી બનાવવી જ નહીં, પરંતુ સર્પદંશની સારવારમાં ડોક્ટરો સક્ષમ બને તે માટે પણ સરકાર કામ કરી રહી છે. અત્યાર સુધીમાં રાજ્યના 1400થી વધુ મેડિકલ ઓફિસરો અને સ્થાનિક સાપ પકડનારાઓને ખાસ તાલીમ આપવામાં આવી છે. આ ઉપરાંત, ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં સાપ વિશેની અંધશ્રદ્ધા દૂર કરવા અને લોકોને સાવચેત કરવા માટે જાગૃતિ કાર્યક્રમો ચલાવવામાં આવે છે. સરકારનું લક્ષ્ય છે કે વર્ષ 2030 સુધીમાં સર્પદંશથી થતા મૃત્યુના આંકડામાં 50 ટકાનો ઘટાડો કરવામાં આવે.
