Yes Bank છેતરપિંડી: $0.28 મિલિયનના અનધિકૃત વ્યવહારો પકડાયા, બેંકે સુરક્ષા વધારવા લીધા કડક પગલાં
ભારતીય બેંકિંગ સેક્ટરમાં સુરક્ષાને લઈને ફરી એકવાર ચિંતાના વાદળો ઘેરાયા છે. તાજેતરમાં IDFC First બેંકમાં થયેલી છેતરપિંડી બાદ હવે ખાનગી ક્ષેત્રની જાણીતી બેંક, યસ બેંક (Yes Bank) પણ સાયબર ગુનેગારોના નિશાન પર આવી છે. બેંકે સત્તાવાર રીતે સ્વીકાર્યું છે કે તેના મલ્ટી-કરન્સી પ્રીપેડ ફોરેક્સ કાર્ડ (Forex Card) સિસ્ટમમાં શંકાસ્પદ પ્રવૃત્તિ જોવા મળી હતી. આ મામલો લેટિન અમેરિકા સાથે જોડાયેલો હોવાનું મનાય છે, જેમાં અંદાજે $0.28 મિલિયન (આશરે 2.3 કરોડ રૂપિયા) ની છેતરપિંડીનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો હતો.
બેંકના જણાવ્યા અનુસાર, વિદેશી મર્ચન્ટ્સ દ્વારા અનધિકૃત ટ્રાન્ઝેક્શનના પ્રયાસો કરવામાં આવ્યા હતા. જોકે, બેંકની સુરક્ષા સિસ્ટમે અચાનક વધેલા ‘ટ્રાન્ઝેક્શન ફેલ્યોર’ના કિસ્સાઓને પકડી પાડ્યા હતા અને સમયસર હસ્તક્ષેપ કરીને સંભવિત મોટા નુકસાનને અટકાવ્યું હતું. આ ઘટનાએ ફરી એકવાર ડિજિટલ બેંકિંગ અને ખાસ કરીને વિદેશમાં વપરાતા ફોરેક્સ કાર્ડની સુરક્ષા પર સવાલો ઉભા કર્યા છે.
લેટિન અમેરિકા કનેક્શન અને છેતરપિંડીની રીત: કેવી રીતે થઈ આ ઘટના?
આ છેતરપિંડીનો મામલો ત્યારે પ્રકાશમાં આવ્યો જ્યારે યસ બેંકની દેખરેખ પ્રણાલીએ જોયું કે તેના મલ્ટી-કરન્સી પ્રીપેડ કાર્ડ્સ દ્વારા વિદેશી બજારોમાં ટ્રાન્ઝેક્શન નિષ્ફળ જવાની સંખ્યામાં અચાનક મોટો ઉછાળો આવ્યો છે. પ્રાથમિક તપાસમાં બહાર આવ્યું છે કે આમાંના મોટાભાગના પ્રયાસો લેટિન અમેરિકાના કેટલાક દેશોમાં સ્થિત મર્ચન્ટ્સ તરફથી કરવામાં આવ્યા હતા. સાયબર ગુનેગારોએ આંતરરાષ્ટ્રીય પેમેન્ટ ગેટવેની ખામીઓનો ફાયદો ઉઠાવવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો.
યસ બેંકે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે શંકાસ્પદ ગતિવિધિ જણાતા જ તેમણે ત્વરિત પગલાં લીધા હતા અને પ્રભાવિત કાર્ડ્સને બ્લોક કરી દીધા હતા. બેંકના જણાવ્યા મુજબ, નુકસાનને મર્યાદિત કરવામાં સફળતા મળી છે, પરંતુ ગ્રાહકોની સુરક્ષાને ધ્યાનમાં રાખીને સિસ્ટમને હવે વધુ કડક બનાવવામાં આવી છે. આ પ્રકારની છેતરપિંડીમાં ઘણીવાર ‘બ્રુટ ફોર્સ એટેક’ અથવા ‘બિન્ગિંગ’ જેવી ટેકનિકનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે, જ્યાં સોફ્ટવેર દ્વારા લાખો કાર્ડ નંબર્સ અને પિન કોમ્બિનેશન અજમાવવામાં આવતા હોય છે.
બેંકો પર વધતું સાયબર જોખમ અને ગ્રાહકો માટે સુરક્ષા ટિપ્સ
IDFC First અને હવે યસ બેંક — આ બે સતત કિસ્સાઓ દર્શાવે છે કે બેંકિંગ સુરક્ષામાં ક્યાંક ખામી રહી ગઈ છે અથવા હેકર્સ વધુ અત્યાધુનિક બની રહ્યા છે. આ ઘટના બાદ યસ બેંકે તેના ફોરેક્સ કાર્ડ યુઝર્સ માટે વધારાના સુરક્ષા લેયર્સ અને ટુ-ફેક્ટર ઓથેન્ટિકેશન (2FA) ને વધુ મજબૂત બનાવ્યું છે. આરબીઆઈ (RBI) પણ હવે ખાનગી બેંકો પર સાયબર સુરક્ષાના ધોરણોને લઈને વધુ કડક દેખરેખ રાખી રહી છે.
ગ્રાહકો તરીકે, તમારે તમારા ફોરેક્સ કાર્ડ અથવા ક્રેડિટ કાર્ડનો ઉપયોગ કરતી વખતે અત્યંત સાવધ રહેવાની જરૂર છે:
-
ઇન્ટરનેશનલ લિમિટ સેટ કરો: તમારા મોબાઈલ એપ દ્વારા કાર્ડની આંતરરાષ્ટ્રીય વપરાશ મર્યાદા નક્કી કરો. જ્યારે જરૂર ન હોય ત્યારે આંતરરાષ્ટ્રીય વ્યવહારો બંધ રાખો.
-
નિયમિત સ્ટેટમેન્ટ ચેક કરો: તમારા વ્યવહારો પર સતત નજર રાખો. જો કોઈ અજાણ્યો ‘0.1’ કે ‘1’ ડોલરનો પણ ટ્રાન્ઝેક્શન દેખાય, તો તરત બેંકને જાણ કરો.
-
અજાણી લિંક્સથી બચો: ક્યારેય પણ ઈમેલ કે એસએમએસ દ્વારા આવેલી શંકાસ્પદ લિંક્સ પર ક્લિક કરીને કાર્ડની વિગતો ન ભરો.
યસ બેંકે ખાતરી આપી છે કે તેઓ આ મામલે તપાસ એજન્સીઓ સાથે મળીને કામ કરી રહ્યા છે અને ગ્રાહકોના ડેટાની સુરક્ષા તેમની પ્રાથમિકતા છે. તેમ છતાં, બેંકિંગ ક્ષેત્રમાં વધતી જતી આવી ઘટનાઓ ડિજિટલ ઈન્ડિયાના માર્ગમાં એક મોટો પડકાર છે.
