₹૩.૮૨ લાખ કરોડનું સોનું ગીરવે, જાણો કેમ લોકો ઘરેણાં વેચવાને બદલે લોન લઈ રહ્યા છે.
૨૮ ફેબ્રુઆરી, ૨૦૨૬ના આજના આર્થિક અહેવાલોએ સમગ્ર દેશમાં ખળભળાટ મચાવી દીધો છે. ભારતીય પરિવારો માટે સોનું માત્ર એક આભૂષણ નથી, પણ મુશ્કેલીના સમયની લાકડી છે. પરંતુ રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) ના તાજેતરના આંકડા દર્શાવે છે કે ભારતીય મધ્યમ વર્ગ અત્યારે મોટા આર્થિક દબાણ હેઠળ છે. ડિસેમ્બર ૨૦૨૫ના માત્ર એક જ મહિનામાં ભારતીયોએ ₹૨૪,૦૬૧ કરોડનું સોનું ગીરવે મૂકીને લોન લીધી છે. આ આંકડો ૨૦૨૬ની શરૂઆતમાં અર્થતંત્ર માટે ચિંતાનો વિષય બન્યો છે.
ભારતીય અર્થતંત્રમાં એક નવો અને આશ્ચર્યજનક ટ્રેન્ડ જોવા મળી રહ્યો છે. પરંપરાગત રીતે ભારતીયો સોનું વેચવાનું ટાળે છે, પરંતુ હવે રોકડની તાત્કાલિક જરૂરિયાત પૂરી કરવા માટે સોનું ગીરવે મૂકવાનું પ્રમાણ અભૂતપૂર્વ રીતે વધ્યું છે. રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયાના લેટેસ્ટ રિપોર્ટ મુજબ, ડિસેમ્બર ૨૦૨૫માં દેશભરમાં સોનાના દાગીના સામે ₹૨૪,૦૬૧ કરોડની લોન લેવામાં આવી છે.
વાર્ષિક ૧૨૭.૬% નો તોતિંગ ઉછાળો
RBI ના માસિક અહેવાલના આંકડા અત્યંત ગંભીર ચિત્ર રજૂ કરે છે. સોનાના દાગીના સામેની લોનમાં વાર્ષિક ધોરણે ૧૨૭.૬% નો તોતિંગ વધારો થયો છે. નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૫-૨૬ દરમિયાન આ વૃદ્ધિ ૮૫.૫% રહી છે.
-
૩૧ માર્ચ ૨૦૨૫ ના રોજ કુલ ગોલ્ડ લોન બાકી ₹૨,૦૬,૨૮૨ કરોડ હતી.
-
નવેમ્બર ૨૦૨૫ સુધીમાં આ આંકડો વધીને ₹૩,૫૮,૬૪૫ કરોડ થયો.
-
૩૧ ડિસેમ્બર ૨૦૨૫ સુધીમાં તે ₹૩,૮૨,૭૦૬ કરોડ પર પહોંચી ગયો છે.
આ આંકડા સ્પષ્ટ કરે છે કે ગોલ્ડ લોન હવે માત્ર ગ્રામીણ વિસ્તારો પૂરતી મર્યાદિત નથી રહી, પણ શહેરી વિસ્તારોમાં પણ તે ‘કન્ઝમ્પશન ફાઇનાન્સ’ (વપરાશ માટેની લોન) નો અનિવાર્ય ભાગ બની ગઈ છે.
પર્સનલ લોનને પણ પાછળ છોડી દીધી
સૌથી વધુ ચોંકાવનારી વાત એ છે કે લોકો હવે પર્સનલ લોન લેવાને બદલે ગોલ્ડ લોન લેવાનું વધુ પસંદ કરી રહ્યા છે. ડિસેમ્બર ૨૦૨૫ ના અંત સુધીમાં, સોના સામે લેવાયેલી લોનનો કુલ આંકડો ₹૧૬.૨ લાખ કરોડ થયો છે, જે પર્સનલ લોન (₹૧૫.૯ લાખ કરોડ) કરતા પણ વધુ છે. જોકે, હોમ લોન હજુ પણ ₹૪૩ લાખ કરોડ સાથે સૌથી આગળ છે, પણ જે ઝડપે ગોલ્ડ લોન વધી રહી છે તે સૂચવે છે કે લોકો રોજિંદી જરૂરિયાતો અને ઇમરજન્સી માટે સોનાનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છે.
કેમ વધી રહ્યો છે ગોલ્ડ લોનનો ક્રેઝ?
નિષ્ણાતો આ તેજી પાછળ મુખ્યત્વે ત્રણ કારણો જોઈ રહ્યા છે: ૧. ઝડપી પ્રક્રિયા: બેંકો અને NBFCs માત્ર સોનાની શુદ્ધતા તપાસીને ગણતરીની મિનિટોમાં લોન આપી દે છે. અહીં કડક CIBIL સ્કોર કે લાંબા કાગળકામની જરૂર પડતી નથી. ૨. વધુ લોન વેલ્યુ (LTV): હાલમાં ₹૨.૫ લાખ સુધીની નાની ગોલ્ડ લોન પર દાગીનાના મૂલ્યના ૮૫% સુધીની રકમ લોન તરીકે મળે છે, જે ગ્રાહકો માટે આકર્ષક છે. ૩. ઓછું વ્યાજ: ક્રેડિટ કાર્ડ અથવા અસુરક્ષિત પર્સનલ લોન કરતા ગોલ્ડ લોન પર વ્યાજ દર નોંધપાત્ર રીતે ઓછા હોય છે.
શું આ આર્થિક સંકટની નિશાની છે?
અર્થશાસ્ત્રીઓ માને છે કે આ ટ્રેન્ડના બે પાસા છે. એક તરફ, તે નાણાકીય સમાવેશીકરણ (Financial Inclusion) દર્શાવે છે કે લોકો તેમની સંપત્તિનો ઉપયોગ કરતા શીખ્યા છે. પરંતુ બીજી તરફ, તે મોંઘવારી અને આર્થિક તણાવનો સંકેત પણ છે. જ્યારે પરિવારોને તેમની મેડિકલ ઇમરજન્સી, બાળકોની ફી અથવા ઘરના ખર્ચ માટે સોનું ગીરવે મૂકવું પડે, ત્યારે તે મધ્યમ વર્ગની ઘટતી જતી બચત તરફ ઈશારો કરે છે.
૨૦૨૬ના વર્ષમાં સોનાના વધતા ભાવને કારણે પણ લોન લેવી સરળ બની છે, કારણ કે સોનાની કિંમત વધતા તેની સામે મળતી લોનની રકમ પણ વધી જાય છે. જોકે, જો આ ટ્રેન્ડ કાયમી રહેશે, તો ભવિષ્યમાં ભારતીય પરિવારોના આર્થિક સુરક્ષા કવચ સમાન સોનાના ભંડારમાં ઘટાડો થઈ શકે છે.
