ઈરાનનું ગૌરવ ગણાતું ‘IRIS દેના’ સબમરીન હુમલામાં તબાહ, 101 નાવિકોના જીવ જોખમમાં
હિંદ મહાસાગરના શાંત પાણીમાં એક એવી ઘટના બની છે જેણે આંતરરાષ્ટ્રીય રાજકારણ અને દરિયાઈ સુરક્ષા ક્ષેત્રે ખળભળાટ મચાવી દીધો છે. શ્રીલંકાના ગૉલ (Galle) તટ પાસે ઈરાની નૌકાદળના અત્યાધુનિક યુદ્ધજહાજ IRIS દેના (IRIS Dena) પર અચાનક થયેલા સબમરીન હુમલાએ સમગ્ર વિશ્વનું ધ્યાન ખેંચ્યું છે. આ ભયાનક હુમલા બાદ જહાજ સમુદ્રમાં ડૂબી ગયું છે, જેમાં 100થી વધુ નાવિકો લાપતા છે અને ડઝનબંધ લોકો ઘાયલ થયા હોવાના અહેવાલ છે.
શું છે આખી ઘટના?
રોઇટર્સ અને અલ જઝીરાના અહેવાલો મુજબ, આ નાટ્યાત્મક ઘટના શ્રીલંકાના ગૉલ તટથી થોડે દૂર, પ્રાદેશિક જળ સીમાની બિલકુલ બહાર બની હતી. ઈરાની યુદ્ધજહાજ IRIS દેના પર એક અજ્ઞાત સબમરીન દ્વારા હુમલો કરવામાં આવ્યો હતો. હુમલા સમયે જહાજ પર અંદાજે 180 નાવિકો સવાર હતા. શ્રીલંકાના નૌકાદળ અને સંરક્ષણ મંત્રાલયના સૂત્રોએ પુષ્ટિ કરી છે કે આ હુમલામાં ઓછામાં ઓછા 78 લોકો ઘાયલ થયા છે, જ્યારે 101 નાવિકો હજુ પણ લાપતા છે.
શ્રીલંકાના વિદેશ મંત્રી વિજિથા હેરાથે પુષ્ટિ કરી છે કે અત્યાર સુધીમાં લગભગ 30-32 નાવિકોને સુરક્ષિત બચાવી લેવામાં આવ્યા છે. બચાવાયેલા નાવિકોને ગૉલની કરાપિટિયા હોસ્પિટલ (Karapitiya Hospital) માં દાખલ કરવામાં આવ્યા છે, જેમાંથી એકની હાલત અત્યંત ગંભીર હોવાનું કહેવાય છે.
બચાવ કામગીરીમાં જોડાયેલી શ્રીલંકન સેના
ઘટનાની જાણ થતા જ શ્રીલંકાની નૌકાદળ અને વાયુસેનાએ મોરચો સંભાળી લીધો છે. લાપતા નાવિકોની શોધ માટે મોટા પાયે રેસ્ક્યુ ઓપરેશન ચલાવવામાં આવી રહ્યું છે.
-
જહાજો અને વિમાનોની તૈનાતી: શ્રીલંકાએ પોતાના યુદ્ધજહાજો અને વિમાનો ઘટનાસ્થળે મોકલ્યા છે જેથી સમુદ્રમાં ફસાયેલા નાવિકોને વહેલી તકે બહાર કાઢી શકાય.
-
ફૂટેજ પર પ્રતિબંધ: શ્રીલંકન અધિકારીઓએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તેઓ આ બચાવ કામગીરી અથવા ઘટનાના કોઈ પણ વીડિયો ફૂટેજ જાહેર કરશે નહીં. તેનું મુખ્ય કારણ એ છે કે આ ઓપરેશનમાં અન્ય કોઈ દેશની સૈન્ય ગતિવિધિ સામેલ હોઈ શકે છે, જે સુરક્ષાની દ્રષ્ટિએ અત્યંત સંવેદનશીલ છે.
IRIS દેના: ઈરાનની દરિયાઈ શક્તિનું પ્રતીક
જે જહાજ પર હુમલો થયો છે, તે કોઈ સામાન્ય જહાજ નહોતું. IRIS દેના (Hull Number 75) ઈરાની નૌકાદળનું આધુનિક ‘મૌજ-શ્રેણી’ (Moudge-class) નું ગાઈડેડ-મિસાઈલ ફ્રિગેટ છે.
-
સ્વદેશી નિર્માણ: આ જહાજ ઈરાનના બંદર અબ્બાસ સ્થિત શિપયાર્ડમાં સંપૂર્ણપણે સ્વદેશી ટેકનોલોજીથી બનાવવામાં આવ્યું હતું.
-
શક્તિશાળી હથિયારો: આ યુદ્ધજહાજ એન્ટી-શિપ મિસાઈલો, ટોર્પીડો અને આધુનિક રડાર સિસ્ટમથી સજ્જ હતું.
-
સેવાનો ઈતિહાસ: તેને વર્ષ 2021 માં ઈરાની નૌકાદળમાં સામેલ કરવામાં આવ્યું હતું. આટલા ટૂંકા ગાળામાં આધુનિક યુદ્ધજહાજનું આ રીતે ડૂબવું એ ઈરાન માટે મોટો સૈન્ય અને વ્યૂહાત્મક ફટકો માનવામાં આવે છે.
ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવ અને વણઉકેલ્યા પ્રશ્નો
શ્રીલંકાના વિદેશ મંત્રીના જણાવ્યા અનુસાર, બચાવ કામગીરી હજુ ચાલુ છે અને પ્રાથમિકતા વધુમાં વધુ લોકોના જીવ બચાવવાની છે. જોકે, આ હુમલાએ અનેક મોટા પ્રશ્નો ઉભા કર્યા છે:
-
હુમલો કોણે કર્યો? હજુ સુધી કોઈ પણ દેશ કે જૂથે આ સબમરીન હુમલાની જવાબદારી સ્વીકારી નથી.
-
પ્રાદેશિક અસ્થિરતા: શ્રીલંકાની નજીક આ પ્રકારનો હુમલો હિંદ મહાસાગરમાં વધતી સૈન્ય સ્પર્ધા અને તણાવ દર્શાવે છે.
-
ઈરાનનો પ્રતિસાદ: પોતાના એક મુખ્ય યુદ્ધજહાજ ડૂબવા અને નાવિકોના મોત પર ઈરાનનું હવે પછીનું પગલું શું હશે, તેના પર સમગ્ર વિશ્વની નજર છે.
એક માનવીય અને વ્યૂહાત્મક દુર્ઘટના
આ ઘટના માત્ર સૈન્ય હુમલો નથી, પરંતુ એક મોટી માનવીય દુર્ઘટના પણ છે. 100 થી વધુ પરિવારોના નાવિકો હજુ પણ લાપતા છે. શ્રીલંકાની સેના પોતાની પૂરી તાકાત સાથે રેસ્ક્યુ ઓપરેશનમાં લાગેલી છે, પરંતુ સમય વીતવા સાથે આશા ઓછી થઈ રહી છે. આગામી દિવસોમાં એ જોવું મહત્વનું રહેશે કે આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાય આ હુમલાની તપાસ કેવી રીતે કરે છે અને શું તે સબમરીનની ઓળખ થઈ શકે છે જેણે આ શાંત દરિયાઈ વિસ્તારને યુદ્ધના મેદાનમાં ફેરવી દીધો.
