“પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ નહીં વધે!” અમેરિકાની લીલી ઝંડી બાદ રશિયાનું સસ્તું તેલ ભારત આવવાનું શરૂ.
મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા ભીષણ યુદ્ધ અને હોર્મુઝની સામુદ્રધુની બંધ થવાની ધમકીઓ વચ્ચે ભારત સરકારે દેશની ઉર્જા સુરક્ષાને લઈને મોટો નિર્ણય લીધો છે. લાંબા સમયથી દરિયામાં ફસાયેલા ૧૫ મિલિયન બેરલ (૧.૫ કરોડ બેરલ) રશિયન ક્રૂડ ઓઈલના કાર્ગોને ભારતીય રિફાઇનરીઓ સુધી પહોંચાડવા માટે અમેરિકાએ ૩૦ દિવસનું વિશેષ લાયસન્સ જારી કર્યું છે. આ નિર્ણયથી ભારતીય બજારમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં થનારા સંભવિત વધારા પર રોક લાગી ગઈ છે.
શા માટે અમેરિકાએ નમવું પડ્યું?
અત્યાર સુધી અમેરિકા ભારત પર રશિયન તેલ ન ખરીદવા દબાણ કરી રહ્યું હતું, જેના કારણે ફેબ્રુઆરીમાં ભારતની આયાત ઘટીને ૧૦.૪ લાખ બેરલ પ્રતિ દિવસ થઈ ગઈ હતી. જોકે, ઈઝરાયલ-ઈરાન યુદ્ધને કારણે વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઈન ખોરવાતા તેલના ભાવ આસમાને પહોંચવાની દહેશત હતી. વૈશ્વિક અર્થતંત્રને મંદીથી બચાવવા અને ભારતીય બજારમાં તેલની અછત ન સર્જાય તે હેતુથી યુએસ ટ્રેઝરી ડિપાર્ટમેન્ટે ભારતને આ ‘વિશેષ છૂટછાટ’ આપી છે. અમેરિકાના નાણામંત્રી સ્કોટ બેસેન્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે આ છૂટછાટ માત્ર એ જ જહાજો માટે છે જે પહેલેથી દરિયામાં ફસાયેલા હતા.
દરિયામાં ટેન્કરોની કતાર
સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, અરબી સમુદ્ર અને બંગાળની ખાડીમાં રશિયન તેલના એક ડઝનથી વધુ ટેન્કરો અત્યારે લાંગરેલા છે. આ ઉપરાંત, સિંગાપોર નજીક વધુ ૮ જહાજો ભારત તરફ આગળ વધી રહ્યા છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આ છૂટછાટ બાદ ભારતની રશિયન તેલની આયાત ફરીથી રોજના ૧૬ થી ૨૦ લાખ બેરલ સુધી પહોંચી શકે છે. ભારતને આ તેલ જૂના ડિસ્કાઉન્ટેડ દરે પ્રાપ્ત થશે, જે વર્તમાન આંતરરાષ્ટ્રીય ભાવ કરતા ઘણું સસ્તું છે.
ભારત પાસે કેટલો સ્ટોક છે?
ઉર્જા સુરક્ષાના મામલે ભારત અત્યારે મજબૂત સ્થિતિમાં છે. સરકારી ડેટા અનુસાર:
-
કાચું તેલ (Crude Oil): ૨૫ દિવસનો ભંડાર ઉપલબ્ધ છે.
-
તૈયાર ઉત્પાદન (Petrol/Diesel): ૨૫ દિવસનો વધારાનો સ્ટોક છે. કુલ મળીને ભારત પાસે લગભગ ૮ અઠવાડિયા (૫૬ દિવસ) સુધી દેશ ચલાવી શકાય તેટલું ઇંધણ ઉપલબ્ધ છે. આનાથી સ્પષ્ટ થાય છે કે જો યુદ્ધ લાંબુ ચાલે તો પણ ભારતમાં ઈંધણની અછત સર્જાશે નહીં.
સામાન્ય જનતાને શું ફાયદો?
આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં તેલના ભાવ વધવા છતાં ભારત સરકાર રશિયા પાસેથી સસ્તું તેલ ખરીદીને બેલેન્સ જાળવી રહી છે. આના કારણે સ્થાનિક બજારમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં વધારો કરવાની જરૂર પડશે નહીં. આ વ્યૂહાત્મક પગલાથી માલવાહક ખર્ચ સ્થિર રહેશે અને મોંઘવારી અંકુશમાં રહેશે.
