મોંઘવારી વધવાના સંકેત! રૂપિયો તૂટતા કઈ વસ્તુઓ થશે મોંઘી? સમજો આખું ગણિત
ભારતીય અર્થતંત્ર માટે શુક્રવારનો દિવસ આંચકાજનક રહ્યો છે. ભારતીય રૂપિયો તેના ઈતિહાસના સૌથી નીચલા સ્તરે પહોંચી ગયો છે. અમેરિકી ડૉલર સામે રૂપિયો પ્રથમ વખત 93 ની સપાટી વટાવીને 93.08 ના સ્તરે પહોંચ્યો હતો. આ ઘટાડો માત્ર એક આંકડો નથી, પરંતુ તે વૈશ્વિક બજારમાં ચાલી રહેલી ઉથલપાથલ અને ભારત જેવા આયાત પર નિર્ભર દેશો માટે ચિંતાનો વિષય છે. જ્યારે રૂપિયો નબળો પડે છે, ત્યારે તેની સીધી અસર સામાન્ય માણસના રસોડાથી લઈને દેશના વિદેશી હૂંડિયામણના ભંડાર સુધી જોવા મળે છે.
શા માટે તૂટ્યો રૂપિયો? પશ્ચિમ એશિયાનો તણાવ અને અન્ય કારણો
રૂપિયામાં આવેલા આ ઐતિહાસિક ઘટાડા પાછળ કોઈ એક કારણ નથી, પરંતુ અનેક વૈશ્વિક પરિબળો જવાબદાર છે. સૌથી મોટું કારણ પશ્ચિમ એશિયા (મિડલ ઈસ્ટ) માં વધી રહેલો સંઘર્ષ અને તણાવ છે. ઈઝરાયેલ અને અન્ય દેશો વચ્ચેની અસ્થિરતાને કારણે રોકાણકારો સુરક્ષિત રોકાણ તરફ વળી રહ્યા છે, જેના કારણે અમેરિકી ડૉલરની માંગમાં ભારે ઉછાળો આવ્યો છે. જ્યારે ડૉલર મજબૂત બને છે, ત્યારે વિશ્વની અન્ય કરન્સી આપોઆપ નબળી પડે છે.
બીજું મહત્વનું કારણ ક્રૂડ ઓઈલ એટલે કે કાચા તેલની વધતી કિંમતો છે. ભારત તેની જરૂરિયાતનું 80% થી વધુ તેલ આયાત કરે છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં તેલના ભાવ વધતા ભારતને વધુ ડૉલર ચૂકવવા પડે છે, જેની સીધી અસર રૂપિયાના મૂલ્ય પર પડે છે. આ ઉપરાંત, વિદેશી સંસ્થાકીય રોકાણકારો (FII) ભારતીય શેરબજારમાંથી સતત નાણાં ખેંચી રહ્યા છે. જ્યારે રોકાણકારો મોટા પાયે ડોલર બહાર લઈ જાય છે, ત્યારે સ્થાનિક ચલણ પર દબાણ વધે છે. શુક્રવારે રૂપિયો 92.92 પર ખુલ્યા બાદ થોડી જ વારમાં ગબડીને 93.08 ના રેકોર્ડ નીચલા સ્તરે પહોંચી ગયો હતો.
સામાન્ય માણસ અને અર્થતંત્ર પર રૂપિયાના ઘટાડાની અસર
જ્યારે આપણે સમાચારમાં વાંચીએ છીએ કે “રૂપિયો તૂટ્યો”, ત્યારે ઘણાને લાગે છે કે આ માત્ર શેરબજાર કે વેપારીઓની વાત છે. પરંતુ વાસ્તવમાં, રૂપિયો નબળો પડવો એ મોંઘવારી વધવાનું સૌથી મોટું કારણ છે. જાણો કેવી રીતે તે તમારા જીવનને અસર કરે છે:
-
મોંઘી આયાત અને ઈંધણ: ભારત મોટા પાયે તેલ, ઈલેક્ટ્રોનિક્સ અને ખાદ્ય તેલની આયાત કરે છે. ડૉલર મોંઘો થતા આ વસ્તુઓ મોંઘી થાય છે. જો તેલ મોંઘું થશે તો પરિવહન ખર્ચ વધશે, જેના કારણે શાકભાજીથી લઈને જીવનજરૂરી ચીજવસ્તુઓના ભાવમાં વધારો થશે.
-
વિદેશમાં અભ્યાસ અને પ્રવાસ: જો તમારા સંતાનો વિદેશમાં ભણે છે, તો હવે તમારે તેમની ફી ભરવા માટે વધુ રૂપિયા ખર્ચવા પડશે. તેવી જ રીતે વિદેશ પ્રવાસ કરવાનું પણ હવે મોંઘું બનશે કારણ કે હોટલ બુકિંગ અને ફ્લાઈટની ટિકિટ ડૉલરના આધારે નક્કી થાય છે.
-
ઉદ્યોગો પર દબાણ: જે કંપનીઓ કાચો માલ વિદેશથી મંગાવે છે, તેમનો ઉત્પાદન ખર્ચ વધી જશે. આ ખર્ચ વધતા અંતે કંપનીઓ ગ્રાહકો પાસેથી વધુ કિંમત વસૂલશે.
-
RBI ની ભૂમિકા: રૂપિયાને વધુ ગબડતો અટકાવવા માટે ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) એ તેના ડૉલર ભંડારનો ઉપયોગ કરવો પડે છે. જો આરબીઆઈ બજારમાં ડૉલર વેચે તો રૂપિયાને ટેકો મળે છે, પરંતુ આ એક મર્યાદિત પ્રક્રિયા છે.
જોકે, આ નકારાત્મક સમાચારો વચ્ચે એક આશાનું કિરણ એ છે કે ભારતીય શેરબજારમાં પોઝિટિવ શરૂઆત થઈ હતી. સેન્સેક્સ અને નિફ્ટીમાં ઉછાળો જોવા મળ્યો હતો, જેણે રૂપિયાના ઘટાડાને એક હદ સુધી રોકવામાં મદદ કરી છે. નિકાસકારો (Exporters) માટે પણ નબળો રૂપિયો ફાયદાકારક છે, કારણ કે તેમને વિદેશી ઓર્ડરના બદલામાં વધુ રૂપિયા મળે છે. પરંતુ એકંદરે જોતા, 93 ની સપાટી વટાવવી એ ભારતીય ચલણ માટે એક મોટો પડકાર છે.
