જિમ અધવચ્ચે છોડ્યા પછી કેમ વધે છે વજન? જાણો એક્સપર્ટની સલાહ.
આધુનિક જીવનશૈલીમાં ફિટ રહેવા માટે જિમ જવું હવે એક અનિવાર્ય ભાગ બની ગયું છે. લોકો સ્નાયુઓ મજબૂત કરવા, વજન ઘટાડવા અને માનસિક શાંતિ માટે જિમનો આશરો લે છે. પરંતુ, શું તમે જાણો છો કે મહિનાઓ સુધી પરસેવો પાડ્યા પછી જ્યારે તમે અચાનક જિમ જવાનું બંધ કરો છો, ત્યારે તમારું શરીર એક પ્રકારના ‘શોક’માં જતું રહે છે? આરએમએલ હોસ્પિટલના મેડિસિન વિભાગના ડિરેક્ટર પ્રોફેસર ડૉ. સુભાષ ગિરીના જણાવ્યા મુજબ, કસરત અધવચ્ચે છોડવી એ શરીરના સંતુલનને ખોરવી નાખે છે.
શા માટે જિમ છોડવું જોખમી છે?
જ્યારે આપણે નિયમિત કસરત કરીએ છીએ, ત્યારે આપણું શરીર અમુક ચોક્કસ ગતિવિધિઓ અને ઉર્જાના વપરાશ માટે ટેવાઈ જાય છે. આ પ્રક્રિયામાં હૃદયની કાર્યક્ષમતા વધે છે અને સ્નાયુઓ ટોન્ડ થાય છે. પરંતુ જ્યારે આ પ્રવૃત્તિ એકાએક બંધ થાય છે, ત્યારે નીચે મુજબની અસરો જોવા મળે છે:
૧. ચયાપચય (Metabolism) ધીમો પડવો: કસરત બંધ થતાની સાથે જ શરીરની કેલરી બાળવાની ક્ષમતા ઘટી જાય છે. પરિણામે, તમે જે ખોરાક લો છો તે ઉર્જામાં રૂપાંતરિત થવાને બદલે ચરબી તરીકે જમા થવા લાગે છે, જેનાથી વજન ઝડપથી વધે છે.
૨. સ્નાયુઓની શિથિલતા (Muscle Atrophy): જે સ્નાયુઓને તમે મહેનત કરીને મજબૂત બનાવ્યા હતા, તે કસરતના અભાવે ઢીલા પડવા લાગે છે. આનાથી શરીરમાં જડતા અને નબળાઈનો અનુભવ થાય છે.
૩. સ્ટેમિના અને ઉર્જામાં ઘટાડો: જિમ છોડ્યાના થોડા જ અઠવાડિયામાં તમે અનુભવશો કે સીડી ચડવામાં કે સામાન્ય કામ કરવામાં પણ તમે જલ્દી હાંફી જાઓ છો. તમારો સ્ટેમિના ઝડપથી ગગડી જાય છે.
માનસિક સ્વાસ્થ્ય અને ઊંઘ પર અસર
કસરત દરમિયાન શરીરમાં ‘એન્ડોર્ફિન’ નામના હેપ્પી હોર્મોન્સ મુક્ત થાય છે, જે તણાવ દૂર કરવામાં મદદ કરે છે. જિમ છોડવાથી આ હોર્મોન્સનું સ્તર ઘટે છે, જેના કારણે વ્યક્તિ ચીડિયાપણું, માનસિક તણાવ અને સુસ્તી અનુભવી શકે છે. એટલું જ નહીં, શારીરિક થાકના અભાવે ઊંઘની પેટર્ન પણ બગડે છે, જે લાંબા ગાળે અનિદ્રા જેવી સમસ્યાઓ નોતરે છે.
જો જિમ છોડવું જ પડે તો શું કરવું? – એક્સપર્ટ એડવાઈઝ
નિષ્ણાતો કહે છે કે જિમ ક્યારેય એકાએક બંધ ન કરવું જોઈએ. જો કોઈ કારણસર તમારે જિમ જવાનું બંધ કરવું પડે, તો આ બાબતોનું ધ્યાન રાખો:
-
વૈકલ્પિક પ્રવૃત્તિ: જિમના બદલે ઘરે ૩૦ મિનિટ યોગ, હળવી કસરત અથવા ઝડપી ચાલવાનું (Brisk Walking) શરૂ રાખો.
-
ધીમે-ધીમે ઘટાડો: અઠવાડિયામાં ૬ દિવસ જિમ જવાને બદલે પહેલા ૩ દિવસ કરો અને પછી ધીમે-ધીમે તેની તીવ્રતા ઓછી કરો.
-
આહાર પર નિયંત્રણ: જ્યારે શારીરિક પ્રવૃત્તિ ઘટે, ત્યારે કેલરીવાળો ખોરાક ઓછો કરી દેવો જોઈએ જેથી વજન ન વધે.
-
સક્રિય રહો: લિફ્ટના બદલે સીડીનો ઉપયોગ કરો અથવા ઓફિસમાં લાંબો સમય બેસી રહેવાને બદલે થોડું ચાલો.
ફિટનેસ એ કોઈ ગંતવ્ય નથી, પણ એક પ્રવાસ છે. ૨૦ માર્ચ, ૨૦走૬ ના આ રિપોર્ટ મુજબ, શરીરને અચાનક નિષ્ક્રિય કરવાથી સ્વાસ્થ્ય સંબંધી અનેક જોખમો ઊભા થઈ શકે છે. તેથી, વર્કઆઉટને ભલે નાના સ્વરૂપે, પણ તમારા જીવનમાં સતત ચાલુ રાખવું હિતાવહ છે.
