પાટણ અને મહેસાણાના ખેડૂતોને આધુનિક ખેતી પદ્ધતિઓનું માર્ગદર્શન, રાજસ્થાન પ્રવાસથી મળ્યો પ્રત્યક્ષ અનુભવ
સરદારકૃષિનગર દાંતીવાડા કૃષિ યુનિવર્સિટી હસ્તકના બીજ મસાલા સંશોધન કેન્દ્ર, જગુદણ દ્વારા નર્મદા કમાન્ડ વિસ્તારના ખેડૂતો માટે એક વિશેષ શૈક્ષણિક પ્રવાસનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. પાટણ અને મહેસાણા જિલ્લાના આશરે ૫૦ જેટલા પ્રગતિશીલ ખેડૂતો આ સાત દિવસીય રાજસ્થાન પ્રેરણા પ્રવાસમાં ઉત્સાહભેર જોડાયા હતા. આ પ્રવાસનો મુખ્ય હેતુ ખેડૂતો ખેતીમાં આધુનિક ટેકનોલોજી અને નવા સંશોધનો વિશે માહિતગાર થાય અને તે અપનાવીને પોતાની આજીવિકામાં વધારો કરે તેવો રાખવામાં આવ્યો હતો.
રાજસ્થાનની કૃષિ યુનિવર્સિટીઓ અને સંશોધન કેન્દ્રોની મુલાકાત
આ પ્રેરણા પ્રવાસ દરમિયાન ખેડૂતોએ રાજસ્થાન રાજ્યની વિવિધ નામાંકિત કૃષિ યુનિવર્સિટીઓ, સંશોધન કેન્દ્રો અને કૃષિ વિજ્ઞાન કેન્દ્રોની મુલાકાત લીધી હતી. પ્રવાસમાં ખાસ કરીને કેવિકે-બાડમેર, જોધપુર કૃષિ વિશ્વવિદ્યાલય, કાઝરી અને અટારી-જોધપુર જેવા મહત્વના કેન્દ્રો પર ટેકનિકલ માર્ગદર્શન મેળવ્યું હતું. આ ઉપરાંત, અજમેર સ્થિત નેશનલ રિસર્ચ સેન્ટર ઓન સીડ સ્પાયસીસ ખાતે ખેડૂતોએ મસાલા પાકોના આધુનિક બિયારણ અને ખેતી પદ્ધતિઓ વિશે ઊંડાણપૂર્વક સમજ મેળવી હતી.
આધુનિક ખેતી પદ્ધતિઓ અને મૂલ્યવર્ધનનું પ્રત્યક્ષ જ્ઞાન
રાજસ્થાન અને ઉત્તર ગુજરાતની પાક પદ્ધતિઓ અને આબોહવામાં ઘણી સમાનતા હોવાથી આ પ્રવાસ ખેડૂતો માટે ખૂબ જ ઉપયોગી સાબિત થયો હતો. ખેડૂતોએ ત્યાં સૂક્ષ્મ પિયત પદ્ધતિ (Micro Irrigation), બાગાયતી ખેતીના વિવિધ મોડલ અને પાકોના મૂલ્યવર્ધન (Value Addition) જેવી પ્રક્રિયાઓનું પ્રત્યક્ષ જ્ઞાન મેળવ્યું હતું. પ્રાકૃતિક ખેતીના મોડલ ફાર્મની મુલાકાત લઈને ખેડૂતોએ રાસાયણિક ખાતર મુક્ત ખેતી કેવી રીતે કરી શકાય અને જમીનની ફળદ્રુપતા કેવી રીતે જાળવવી તે અંગે વૈજ્ઞાનિકો સાથે સીધો સંવાદ કર્યો હતો.
નિષ્ણાતોના માર્ગદર્શન હેઠળ સફળ શૈક્ષણિક આયોજન
આ સફળ પ્રેરણા પ્રવાસનું આયોજન બીજ મસાલા સંશોધન કેન્દ્રના વડા ડો. પી. જે. પટેલના માર્ગદર્શન હેઠળ અને એસએસએનએનએલ (SSNNL) પ્રોજેક્ટના વડા ડો. જે. એચ. ચૌધરી દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું. આ સમગ્ર યાત્રા દરમિયાન સંશોધન કેન્દ્રના નિષ્ણાતો ડો. અક્ષય કટારા, દીપક સેન અને ગોવિંદ ઠાકોર ખેડૂતોની સાથે રહીને તેમને તકનીકી બાબતો સમજાવી હતી. ખેડૂતોએ આ પ્રવાસના અનુભવોને પોતાના ખેતરમાં અમલી બનાવવાનો ઉત્સાહ વ્યક્ત કર્યો હતો, જે ભવિષ્યમાં આ વિસ્તારની ખેતી માટે સકારાત્મક પરિવર્તન લાવશે.
