શું ખાર્ગ ટાપુ પરનું સૈન્ય અભિયાન બીજા ‘ઇવો જીમા’ જેવું સાબિત થશે? નિષ્ણાતોનો મંતવ્ય
ઈરાન સાથેના વધતા તણાવ વચ્ચે ખાર્ગ ટાપુ પર કબજો મેળવવાની ચર્ચાઓએ જોર પકડ્યું છે. જોકે, નિવૃત્ત યુએસ નેવી એડમિરલ અને નાટોના ભૂતપૂર્વ સુપ્રીમ એલાઈડ કમાન્ડર જેમ્સ સ્ટેવ્રિડિસના મતે, ખાર્ગ ટાપુ પરનું આ ઓપરેશન “ઓછા વળતર માટે મોટું જોખમ” સાબિત થઈ શકે છે. તેમણે ચેતવણી આપી છે કે આ અભિયાન દેખાય છે એટલું સરળ નહીં હોય.
સમુદ્રધૂનીમાં સંભવિત જોખમો
સ્ટેવ્રિડિસના જણાવ્યા અનુસાર, ખાર્ગ પર સૈનિકો ઉતારતા પહેલા સૌથી મોટો પડકાર મરીન એક્સપિડિશનરી યુનિટ (MEU) ના જહાજોને ‘સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ’ (હોર્મુઝની સમુદ્રધૂની) માંથી સુરક્ષિત રીતે પસાર કરવાનો રહેશે. તેમણે બ્લૂમબર્ગ માટે લખેલા લેખમાં જણાવ્યું હતું કે, રશિયન ગુપ્તચર સંસ્થાઓ ઈરાનને સચોટ માહિતી પૂરી પાડી રહી છે, જેના કારણે અમેરિકન જહાજોનું લોકેશન ટ્રેક થવાનું જોખમ છે. ખાસ કરીને યુએસ વોરશિપ ‘ત્રિપોલી’ ઈરાનનું મુખ્ય નિશાન બની શકે છે, કારણ કે આ ભદ્ર દળ પર હુમલો કરવો એ ઈરાન માટે મનોબળ વધારનારી બાબત ગણાશે.
ઐતિહાસિક સરખામણી: ઇવો જીમા અને ખાર્ગ
80 વર્ષ પહેલાં બીજા વિશ્વયુદ્ધ દરમિયાન થયેલા ‘ઇવો જીમા’ના જંગ સાથે સરખામણી કરતા સ્ટેવ્રિડિસે નોંધ્યું હતું કે, ખાર્ગ ટાપુ પરની લડાઈ કદાચ એટલી કપરી નહીં હોય. ઇવો જીમાની જ્વાળામુખીવાળી રેતીની સરખામણીમાં ખાર્ગ પરવાળા (coral) થી બનેલો ટાપુ છે, જેના કારણે ઈરાની સૈન્ય માટે ત્યાં સુરંગો ખોદીને સંરક્ષણ કરવું મુશ્કેલ બનશે. જોકે, તેમણે એમ પણ ઉમેર્યું કે હાલમાં ત્યાં ઓછી સુરક્ષા હોવા છતાં, પરિસ્થિતિ ગમે ત્યારે બદલાઈ શકે છે.
જાનમાલનું નુકસાન અને અન્ય પડકારો
આ અભિયાનમાં માત્ર સૈન્ય જ નહીં, પણ માનવીય પડકારો પણ છે. ખાર્ગ પર અંદાજે 20,000 ઈરાની નાગરિકો (તેલ ઉદ્યોગના કામદારો) વસે છે, જેમને ત્યાં જ રોકી રાખવા અથવા સુરક્ષિત રીતે બહાર કાઢવા એ એક મોટી જટિલતા છે. આ ઉપરાંત, ઈરાને ત્યાં અત્યાધુનિક બોમ્બ અને જાળ બિછાવી હોવાની પણ શક્યતા છે. સ્ટેવ્રિડિસે 1982ના ફોકલેન્ડ યુદ્ધનો ઉલ્લેખ કરતા ચેતવણી આપી હતી કે જો ઈરાન કોઈ મોટા અમેરિકન જહાજને નિશાન બનાવવામાં સફળ થાય, તો અમેરિકામાં જાનહાનિનો આંકડો ઝડપથી વધી શકે છે.
વિયેતનામ યુદ્ધની યાદ તાજી થઈ
ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રે દાવો કર્યો હતો કે આ યુદ્ધ “ઝડપી અને નિર્ણાયક” રહેશે, પરંતુ હવે તે વિયેતનામ યુદ્ધ જેવું લાંબુ ખેંચાઈ રહ્યું હોવાની ભીતિ સેવાઈ રહી છે. ઈરાનના વિદેશ મંત્રી અબ્બાસ અરાઘચીએ પણ આ સરખામણી કરી છે. તેમણે 1960ના દાયકાના ‘ફાઈવ ઓ ક્લોક ફોલીઝ’ (સાઈગોનમાં સૈન્યની પૂર્વાગ્રહયુક્ત બ્રીફિંગ) નો ઉલ્લેખ કરીને અમેરિકી દાવાઓ પર કટાક્ષ કર્યો હતો.
બીજી તરફ, ટ્રમ્પ સરકારમાં આંતરિક વિરોધ પણ જોવા મળી રહ્યો છે. કાઉન્ટર-ટેરર ચીફ જો કેન્ટે રાજીનામું આપતા કહ્યું છે કે ઈઝરાયેલના કારણે અમેરિકા આ યુદ્ધમાં ધકેલાયું છે. તેમના મતે, યુદ્ધના અંત માટે વાટાઘાટો કરતા પહેલા ઈઝરાયેલના વલણમાં ફેરફાર લાવવો જરૂરી છે.
