ખિસકોલીને લાગી વેપની લત? સોશિયલ મીડિયા પર ધૂમ મચાવતી ક્લિપે જગાવી પર્યાવરણની ચિંતા
તાજેતરમાં સોશિયલ મીડિયા પર એક અજીબોગરીબ વીડિયો વાયરલ થયો છે, જેમાં એક ખિસકોલી ‘વેપિંગ’ (Vaping) કરતી જોવા મળી રહી છે. લંડનના બ્રિક્સન વિસ્તારનો આ વીડિયો જોઈને પ્રથમ દ્રષ્ટિએ ઘણા લોકોને રમુજ લાગી શકે છે, પરંતુ વન્યજીવન નિષ્ણાતો અને પર્યાવરણવાદીઓ માટે આ એક અત્યંત ગંભીર ચિંતાનો વિષય છે. રસ્તા પર ફેંકવામાં આવેલા ઈ-સિગારેટના કચરાને કારણે નિર્દોષ પ્રાણીઓ કેવી રીતે મોતના મુખમાં ધકેલાઈ રહ્યા છે, તેનું આ જીવંત ઉદાહરણ છે.
ખિસકોલી વેપ (Vape) તરફ કેમ આકર્ષાઈ?
વાયરલ ક્લિપમાં એક રાખોડી રંગની ખિસકોલી ફેન્સ (વાડ) પર બેસીને વેપના ટુકડાને ચાવતી જોવા મળે છે. નિષ્ણાતોના મતે, ખિસકોલી આ ઉપકરણ સાથે રમત નથી કરી રહી, પરંતુ તે તેની સુગંધથી આકર્ષાઈ છે. આધુનિક ઈ-સિગારેટ અને વેપમાં કેન્ડી, ફળો અને મીઠાઈ જેવી આર્ટિફિશિયલ સુગંધનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. પ્રાણીઓ તેમની ખાવાની શોધમાં આ ગળપણ જેવી સુગંધને ખોરાક સમજી બેસે છે.
પરંપરાગત સિગારેટના ટુકડા (Butts) પ્રાણીઓને આકર્ષતા નહોતા, પરંતુ આ ફ્લેવર્ડ વેપ ઉપકરણો પ્રાણીઓને ભ્રમિત કરે છે. ખિસકોલી જેવા પ્રાણીઓ, જેઓ સુંઘવાની શક્તિ પર વધુ નિર્ભર હોય છે, તેઓ તેને કોઈ ફળ કે ખાદ્ય પદાર્થ સમજીને ખાવાનો પ્રયત્ન કરે છે, જે તેમના માટે જીવલેણ સાબિત થઈ શકે છે.
ઝેરી નિકોટિન અને લિથિયમ બેટરીનું જોખમ
વેપ માત્ર પ્લાસ્ટિકનો કચરો નથી, પણ તે એક જટિલ ઈલેક્ટ્રોનિક ઉપકરણ છે જેમાં અનેક ઝેરી તત્વો હોય છે.
-
નિકોટિનનો ખતરો: વેપમાં રહેલું નિકોટિન પ્રવાહી જો કોઈ પ્રાણીના શરીરમાં જાય, તો તે નાના જથ્થામાં પણ જીવલેણ હોઈ શકે છે. નિકોટિન પ્રાણીઓના હૃદયના ધબકારા અને ચેતાતંત્ર પર સીધી અસર કરે છે.
-
લિથિયમ બેટરી અને ભારે ધાતુઓ: આ ઉપકરણોમાં લિથિયમ-આયન બેટરી હોય છે. જો કોઈ પ્રાણી તેને ચાવે અને બેટરી પંચર થાય, તો તેમાંથી નીકળતા કેમિકલ્સ મોઢામાં ગંભીર દાઝ્યાના જખમ કરી શકે છે અથવા પેટમાં જઈને ઝેર ફેલાવી શકે છે.
-
માઈક્રોપ્લાસ્ટિક્સ: વેપની બોડી પ્લાસ્ટિકની બનેલી હોય છે, જે પર્યાવરણમાં હજારો વર્ષો સુધી રહે છે અને માઈક્રોપ્લાસ્ટિક્સ તરીકે જમીન અને પાણીને પ્રદૂષિત કરે છે.
આ કોઈ એકલદોકલ ઘટના નથી. અગાઉ પક્ષીઓ દ્વારા વેપના નાના ભાગો ગળી જવાના અને પાલતુ કુતરાઓ વેપના લિક્વિડના સંપર્કમાં આવતા બીમાર પડ્યા હોવાના અનેક કિસ્સા નોંધાયા છે.
🔥🚨BREAKING: Squirrels have been spotted vaping e-cigarettes due to mistaking their fruity scents for food.
“Eating a vape isn’t part of their natural diet. The components aren’t something they encounter in nature,” said red squirrel expert Craig Shuttleworth.
”You don’t want… pic.twitter.com/brCR34APh4
— Dom Lucre | Breaker of Narratives (@dom_lucre) March 24, 2026
જવાબદાર નિકાલ: પર્યાવરણ અને પ્રાણીઓની સુરક્ષા
આ વાયરલ વીડિયો આપણને પર્યાવરણ પ્રત્યેની આપણી જવાબદારીનું ભાન કરાવે છે. ઈ-સિગારેટ કે વેપનો ઉપયોગ કર્યા બાદ તેને ગમે ત્યાં રસ્તા પર કે બગીચામાં ફેંકી દેવો એ વન્યજીવન માટે છૂપો ફાંસો સામાન છે.
૧. યોગ્ય નિકાલ: ઈ-સિગારેટને સામાન્ય કચરામાં ફેંકવાને બદલે ઈ-વેસ્ટ (E-waste) સેન્ટરમાં આપવી જોઈએ, જેથી તેની બેટરી અને પ્લાસ્ટિકનું યોગ્ય રિસાયક્લિંગ થઈ શકે.
૨. જાગૃતિ: લોકોને સમજાવવું જરૂરી છે કે વેપની ફ્રુટી સુગંધ માત્ર માનવીઓ માટે જ નહીં, પણ નિર્દોષ પ્રાણીઓ માટે પણ આકર્ષણનું કેન્દ્ર બને છે.
૩. વૈકલ્પિક માર્ગ: જો શક્ય હોય તો, સિંગલ-યુઝ (Single-use) વેપના બદલે રિયુઝેબલ વિકલ્પો પસંદ કરવા જોઈએ જેથી કચરો ઓછો ઉત્પન્ન થાય.
જે દ્રશ્ય આપણને સોશિયલ મીડિયા પર ‘રમુજી’ લાગે છે, તે વાસ્તવમાં કુદરત માટે એક ખતરનાક ચેતવણી છે. ૨૦er૨૬ના આ ડિજિટલ યુગમાં જો આપણે આપણી ટેકનોલોજીકલ આદતોમાં સુધારો નહીં કરીએ, તો તેની ભારે કિંમત આવા અબોલ જીવોએ ચૂકવવી પડશે.
