માત્ર 1 કપ ચોખામાંથી બનાવો 100 થી વધુ પાપડ, જાણો સૌથી સરળ અને દેશી રીત
ઉનાળાની રજાઓ શરૂ થતા જ ભારતીય ઘરોની છત અને બાલ્કનીઓનો નજારો બદલાઈ જાય છે. ક્યાંક કેરીનું અથાણું નંખાતું હોય, તો ક્યાંક સફેદ ચાદરો પર લાઈનબંધ પાથરેલા ગોળ-ગોળ પાપડ સુકાઈ રહ્યા હોય. આ બધામાં સૌથી ખાસ અને બધાના મનપસંદ હોય છે— ‘ચોખાના પાપડ’.
બજારમાં મળતા પાપડ ભલે દેખાવમાં એકસરખા લાગે, પરંતુ ઘરે બનાવેલા ચોખાના પાપડની એ સફેદતા, એ કુરકુરાપણું અને તળ્યા પછી મોઢામાં મૂકતા જ ઓગળી જાય તેવો સ્વાદ બીજે ક્યાંય નથી મળતો. જો તમે પણ આ વખતે બજારના ભેળસેળિયા અને કેમિકલવાળા પાપડને બદલે ઘરે શુદ્ધતાથી પાપડ બનાવવા માંગતા હોવ, તો આ લેખ તમારા માટે જ છે.
કેમ ખાસ છે ઘરે બનાવેલા ચોખાના પાપડ?
આજની ભાગદોડ ભરી જિંદગીમાં આપણે પેકેટ બંધ વસ્તુઓના એટલા આદિ થઈ ગયા છીએ કે ઘરે કંઈક બનાવવાની ધીરજ જ નથી રહી. પરંતુ ઘરના પાપડના બે મોટા ફાયદા છે:
-
શુદ્ધતા: તમને ખબર છે કે તમે તેમાં કયું તેલ અને કેવા મસાલા નાખ્યા છે.
-
સંતોષ: જ્યારે તમે તમારા હાથે બનાવેલા પાપડ કોઈને પીરસો છો અને તે તેના વખાણ કરે છે, ત્યારે એ ખુશી અમૂલ્ય હોય છે.
ચોખાના પાપડ બનાવવા માટે જરૂરી સામગ્રી (Ingredients)
સૌથી સારી વાત એ છે કે આ બનાવવા માટે તમારે બજારમાંથી કોઈ મોંઘી વસ્તુ નથી લાવવી. બધું જ તમારા રસોડામાં હાજર છે:
-
ચોખા: 1 કપ (જાડા ચોખા અથવા ખીચડીના ચોખા સૌથી સારા રહે છે, બાસમતીની જરૂર નથી).
-
પાણી: 7 થી 8 કપ (ચોખાની ક્વોલિટી પર આધાર રાખે છે).
-
મીઠું: સ્વાદ મુજબ (ધ્યાન રહે, સુકાયા પછી મીઠું વધારે લાગે છે, એટલે થોડું ઓછું જ રાખવું).
-
જીરું: 1 નાની ચમચી.
-
ચીલી ફ્લેક્સ (કૂટેલા લાલ મરચાં): 1 નાની ચમચી (તીખાશ માટે).
-
પાપડ ખાર અથવા ખાવાનો સોડા: અડધી નાની ચમચી (આનાથી પાપડ ખૂબ ફૂલે છે).
-
કોથમીર: ઝીણી સમારેલી (ઓપ્શનલ, ખુશબૂ અને સુંદરતા માટે).
-
તેલ: માત્ર હાથ અને પ્લેટ પર લગાવવા માટે.
પાપડ બનાવવાની રીત: સ્ટેપ-બાય-સ્ટેપ ગાઇડ
સ્ટેપ 1: ચોખા તૈયાર કરવા
સૌથી પહેલા ચોખાને સારી રીતે સાફ કરી લો અને બે-ત્રણ વાર પાણીથી ધોઈ લો. હવે આ ચોખાને ઓછામાં ઓછા 5-6 કલાક અથવા આખી રાત પલાળી રાખો. પલાળેલા ચોખાથી પાપડ વધુ સફેદ અને નરમ બને છે.
સ્ટેપ 2: ચોખાનું ખીરું (બેટર) બનાવવું
પલાળેલા ચોખાનું પાણી કાઢી લો. હવે તેને મિક્સરમાં નાખો અને થોડું પાણી નાખીને એકદમ ઝીણું પીસી લો. ધ્યાન રહે કે ખીરામાં ચોખાનો એક પણ દાણો આખો ન રહે. તેને એક મોટા વાસણમાં કાઢી લો.
સ્ટેપ 3: રાંધવાની પ્રક્રિયા (સૌથી મહત્વનો ભાગ)
એક જાડા તળિયાવાળા મોટા તપેલામાં 7 કપ પાણી ઉકળવા માટે મૂકો. જ્યારે પાણીમાં ઉકળો આવે, ત્યારે તેમાં મીઠું અને પાપડ ખાર (અથવા સોડા) નાખો. હવે ગેસની આંચ ધીમી કરો અને ચોખાના ખીરાને એક હાથે ધીમે-ધીમે તપેલામાં નાખો અને બીજા હાથે તવેથાથી સતત હલાવતા રહો.
ટિપ: જો તમે હલાવવાનું છોડી દેશો, તો ગાંઠો (Lumps) પડી જશે. તેને ત્યાં સુધી રાંધો જ્યાં સુધી તે ઘટ્ટ અને પારદર્શક (Transparent) ન દેખાવા લાગે. જ્યારે આ ખીરું ચમચી પર ચોંટવા લાગે અને તેમાંથી ચમક આવવા લાગે, ત્યારે સમજી લેવું કે તે તૈયાર છે.
સ્ટેપ 4: મસાલા ઉમેરવા
જ્યારે ખીરું રંધાઈ જાય, ત્યારે ગેસ બંધ કરી દો. હવે તેમાં જીરું, ચીલી ફ્લેક્સ અને ઝીણી સમારેલી કોથમીર નાખો. જીરું હંમેશા છેલ્લે નાખવું, નહીં તો પાપડનો રંગ પીળો કે કાળો પડી શકે છે.
સ્ટેપ 5: પાપડ ફેલાવવા
હવે એક જાડી પ્લાસ્ટિકની શીટ અથવા સુતરાઉ કપડું તડકામાં પાથરો. પ્લાસ્ટિકની શીટ પર સહેજ તેલ લગાવી લો જેથી પાપડ ચોંટે નહીં. ચમચી ભરીને ખીરું લો અને તેને પ્લાસ્ટિક પર ગોળ-ગોળ ફેલાવી દો. બહુ પાતળા ન ફેલાવવા, કારણ કે સુકાયા પછી તે આપોઆપ પાતળા થઈ જાય છે.
સ્ટેપ 6: તડકામાં સૂકવવા
પાપડને તેજ તડકામાં 2 દિવસ સુધી સુકાવા દો. પહેલા દિવસે જ્યારે ઉપરનું પડ સુકાઈ જાય, ત્યારે તેને ધીમેથી પલટાવી દો. જ્યારે તે પૂરેપૂરા કડક થઈ જાય અને તેમાંથી ‘ખણખણ’ અવાજ આવવા લાગે, ત્યારે સમજો તમારા પાપડ તૈયાર છે.
પાપડ બનાવવા માટેની ખાસ ‘પ્રો’ ટિપ્સ (Human-to-Human Advice)
એક મિત્ર તરીકે હું તમને કેટલીક એવી વાતો જણાવવા માંગુ છું જે ઘણીવાર રેસીપી બુક્સમાં નથી લખી હોતી:
-
તડકાની પસંદગી: હંમેશા પાપડ સવારે વહેલા (7-8 વાગ્યે) બનાવો જેથી તેને આખા દિવસનો સારો તડકો મળે. આનાથી પાપડ બગડતા નથી.
-
મીઠાનો અંદાજ: પાપડના ખીરામાં મીઠું ચાખતી વખતે તમને લાગશે કે તે બરાબર છે, પરંતુ સુકાયા પછી મીઠાનું પ્રમાણ વધી જાય છે. તેથી હંમેશા સામાન્ય કરતા થોડું ઓછું મીઠું નાખવું.
-
સ્ટોર કેવી રીતે કરવા: જ્યારે પાપડ પૂરેપૂરા સુકાઈ જાય, ત્યારે તેને એક એર-ટાઈટ ડબ્બામાં ભરીને રાખો. જો વચ્ચે-વચ્ચે તેને એક-બે વાર તડકો બતાવતા રહેશો, તો તે વર્ષભર બગડશે નહીં.
તૈયાર છે તમારો સાંજનો નાસ્તો!
હવે જ્યારે પણ મન થાય, કઢાઈમાં તેલ ગરમ કરો અને આ પાપડ તળો. જુઓ કેવી રીતે એક નાનકડો પાપડ કઢાઈમાં જતાં જ પોતાના સાઈઝ કરતા બમણો થઈ જાય છે. આને તમે દાળ-ભાત સાથે પીરસો કે સાંજે ચા સાથે—આની દીવાનગી ક્યારેય ઓછી નથી થતી.
પાપડ બનાવવા એ માત્ર રસોઈ બનાવવી નથી, એ ધીરજ અને પ્રેમનું કામ છે. જ્યારે તમે તમારા હાથે બનાવેલા પાપડ પરિવારને ખવડાવો છો, ત્યારે તેનો સ્વાદ બજારના કોઈપણ બ્રાન્ડને માત આપી શકે છે.
