વધારે પડતું પ્રોટીન કિડનીને કેવી રીતે કરી શકે છે ખરાબ? જાણો શું કહે છે નિષ્ણાતો
શરીરના બંધારણ અને વિકાસ માટે પ્રોટીન અત્યંત જરૂરી છે. તેના વિના શરીરમાં નબળાઈ અને અનેક સમસ્યાઓ થઈ શકે છે, પરંતુ શું તમે જાણો છો કે જરૂરિયાત કરતા વધુ પ્રોટીન લેવાથી તે અમૃતને બદલે ઝેર જેવું કામ કરી શકે છે? ખાસ કરીને કિડની પર તેની ગંભીર અસર પડે છે. આજના સમયમાં હાઈ-પ્રોટીન ડાયટનો ક્રેઝ વધ્યો છે, ત્યારે નિષ્ણાતો તેના જોખમો વિશે ચેતવણી આપી રહ્યા છે.
પ્રોટીનનું સેવન કેટલું હોવું જોઈએ?
દિલ્હીની લેડી હાર્ડિંગ મેડિકલ કોલેજના મેડિસિન વિભાગના ડાયરેક્ટર પ્રોફેસર ડો. એલ. એચ. ઘોટેકર જણાવે છે કે, દરેક વ્યક્તિએ તેના વજનના પ્રમાણમાં પ્રોટીન લેવું જોઈએ. એક સામાન્ય નિયમ મુજબ, જો તમારું વજન 60 કિલો હોય, તો તમારે દિવસ દરમિયાન 60 ગ્રામ પ્રોટીન લેવું જોઈએ. આટલું પ્રમાણ શરીર માટે પૂરતું છે. પરંતુ જો તમે આનાથી વધુ પ્રોટીન લો છો, અને તે પણ સપ્લીમેન્ટ્સ (પાવડર) સ્વરૂપે, તો તે નુકસાનકારક સાબિત થઈ શકે છે.
વધારે પ્રોટીન કિડનીને કેવી રીતે નુકસાન પહોંચાડે છે?
ડો. ઘોટેકર સમજાવે છે કે જ્યારે શરીરમાં પ્રોટીનનું પ્રમાણ વધી જાય છે, ત્યારે તેને ફિલ્ટર કરવામાં કિડનીએ વધુ મહેનત કરવી પડે છે. પ્રોટીનના પાચન પછી શરીરમાં યુરિયા અને અન્ય વેસ્ટ પ્રોડક્ટ્સ (કચરો) વધુ બને છે. આ કચરાને શરીરમાંથી બહાર કાઢવાની જવાબદારી કિડનીની હોય છે.
- કિડની પર દબાણ: સતત વધુ પ્રોટીન લેવાથી કિડની પર કામનું ભારણ વધે છે.
- ધીમી અસર: આ નુકસાન એકાએક નથી થતું. જો કોઈ વ્યક્તિ વર્ષો સુધી હાઈ-પ્રોટીન ડાયટ લેવાનું ચાલુ રાખે, તો ધીમે-ધીમે તેની કિડનીની કાર્યક્ષમતા ઘટવા લાગે છે અને કિડની ફેલ થવાનું જોખમ રહે છે.
કયા લોકોએ ખાસ સાવચેત રહેવું જોઈએ?
જે લોકો જીમમાં ભારે કસરત કે વર્કઆઉટ કરે છે, તેમનું શરીર પ્રોટીનને પચાવી શકે છે. પરંતુ સામાન્ય જીવનશૈલી ધરાવતા લોકો જો વધુ પ્રોટીન ખાય તો તેમને જોખમ વધુ છે. ખાસ કરીને:
- જેમને પહેલેથી જ કિડનીની બીમારી હોય.
- જેમને ડાયાબિટીસની સમસ્યા હોય. આવા લોકો માટે હાઈ-પ્રોટીન ડાયટ ખૂબ જ ખતરનાક સાબિત થઈ શકે છે.
બચવા માટે શું કરવું? (નિષ્ણાતોની સલાહ)
જો તમે સ્વસ્થ રહેવા માંગતા હોવ તો આ બાબતોનું ખાસ ધ્યાન રાખો:
- સંતુલિત આહાર: માત્ર પ્રોટીન જ નહીં, પણ તેની સાથે પૂરતા પ્રમાણમાં ફાઈબર અને કાર્બોહાઈડ્રેટ્સ પણ લો.
- ડોક્ટરની સલાહ: કોઈપણ પ્રકારના પ્રોટીન સપ્લીમેન્ટ્સ કે પાવડર શરૂ કરતા પહેલા ડોક્ટર અથવા ડાયેટિશિયનની સલાહ અચૂક લો.
- પાણીનું પ્રમાણ: શરીરમાંથી ઝેરી તત્વો બહાર કાઢવા માટે દિવસમાં ઓછામાં ઓછા 7 થી 8 ગ્લાસ પાણી પીવો.
- નિયમિત વ્યાયામ: પ્રોટીન ત્યારે જ યોગ્ય રીતે કામ કરશે જ્યારે તમે તેને પચાવવા માટે પૂરતી શારીરિક કસરત કરશો.

