જો મોજતબા ખામેની આ નહીં કરે તો… યુદ્ધવિરામ કરારમાં મોટો વળાંક આવશે; જાણો ઈરાનના નવા નેતાની રણનીતિ
મધ્ય પૂર્વમાં છેલ્લા એક મહિનાથી ચાલી રહેલા ભીષણ સંઘર્ષ બાદ આખરે ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે બે અઠવાડિયાના યુદ્ધવિરામની જાહેરાત કરવામાં આવી છે. આ કરાર એવા સમયે થયો છે જ્યારે યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાની સંસ્કૃતિને ભૂંસી નાખવાની ગંભીર ધમકી આપી હતી. જોકે, આ આખી પ્રક્રિયામાં જે વ્યક્તિએ ‘ગેમ ચેન્જર’ તરીકે ભૂમિકા ભજવી છે, તે છે ઈરાનના નવા સર્વોચ્ચ નેતા મોજતબા ખામેની.
મોજતબા ખામેની: પડદા પાછળના અસલી ખેલાડી
ભૂતપૂર્વ સર્વોચ્ચ નેતા અલી ખામેનીના પુત્ર મોજતબા ખામેનીએ આ કરારમાં સૌથી મહત્વની ભૂમિકા ભજવી છે. અહેવાલો અનુસાર, જ્યારે અમેરિકા મધ્ય પૂર્વમાં મોટા આક્રમણની તૈયારી કરી રહ્યું હતું, ત્યારે મોજતબાએ જ પહેલીવાર વાટાઘાટો આગળ વધારવા માટે લીલી ઝંડી આપી હતી. સુરક્ષા કારણોસર તેઓ જાહેરમાં આવ્યા ન હતા, પરંતુ દરેક પ્રસ્તાવ અને ફેરફાર તેમની મંજૂરી બાદ જ આગળ વધતો હતો. તેમની આ મુત્સદ્દીગીરીએ ઈરાનને વિનાશક યુદ્ધમાંથી હાલ પૂરતું બચાવી લીધું છે.
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ અને વૈશ્વિક અર્થતંત્ર
ઈરાનના વિદેશ મંત્રી અબ્બાસ અરાઘચીએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ બે અઠવાડિયા દરમિયાન હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી તેલ અને ગેસનું શિપિંગ ચાલુ રહેશે. વિશ્વના કુલ તેલ પુરવઠાનો ૨૦% ભાગ આ માર્ગ પર નિર્ભર છે. આ સમાચાર આવતાની સાથે જ વૈશ્વિક બજારોમાં ઉછાળો જોવા મળ્યો છે અને તેલના ભાવમાં ઘટાડો થવાની આશા જાગી છે. વ્હાઇટ હાઉસના પ્રેસ સેક્રેટરી કેરોલિન લેવિટે આ કરારને અમેરિકાની સૈન્ય તાકાતનો વિજય ગણાવ્યો છે.
ચીન અને પાકિસ્તાનની મધ્યસ્થી
આ કરાર માત્ર બે દેશો વચ્ચેનો નહોતો. ચીને ઈરાનને સમજાવવામાં અને સમાધાન તરફ વાળવામાં મોટી ભૂમિકા ભજવી છે. બીજી તરફ, પાકિસ્તાનના વડાપ્રધાન શાહબાઝ શરીફે આ કરારની વિગતો જાહેર કરીને વિશ્વને આ સારા સમાચાર આપ્યા હતા. અમેરિકા તરફથી સ્ટીવ વિટકોફ અને જે.ડી. વાન્સ પણ સતત ઇઝરાયલ અને અન્ય પક્ષો સાથે સંપર્કમાં રહીને આ શાંતિ સ્થાપવા માટે મથતા રહ્યા હતા.
હવે આગળ શું?
યુદ્ધવિરામ ભલે બે અઠવાડિયાનો હોય, પણ જો મોજતબા ખામેની આ સમયગાળા દરમિયાન અમેરિકાની શરતો મુજબ આગળ નહીં વધે, તો યુદ્ધ ફરી ભડકી શકે છે. ટ્રમ્પે સ્પષ્ટ ચેતવણી આપી છે કે જો કરારનું પાલન નહીં થાય તો હુમલાઓ ફરી શરૂ કરવામાં આવશે. હવે આખી દુનિયાની નજર મોજતબા ખામેનીના આગામી પગલા પર છે.
મોજતબા ખામેનીની આ એન્ટ્રીએ સાબિત કરી દીધું છે કે ઈરાનનું નવું નેતૃત્વ માત્ર કટ્ટરતા નહીં, પણ વ્યૂહાત્મક રાજનીતિમાં પણ માહિર છે. ૯ એપ્રિલ ૨૦૨૬નો આ દિવસ ઇતિહાસમાં શાંતિ સ્થાપવાના એક પ્રામાણિક પ્રયાસ તરીકે નોંધાશે.
