શું તમને બેંક ખાતા વગર લોન મળી શકે છે? નિયમો શું છે? ઉધાર લેવાના તમારા અધિકાર વિશે જાણો
આજના સમયમાં ઘરની જરૂરિયાત હોય, બાળકોનું શિક્ષણ હોય કે અચાનક આવી પડેલી મેડિકલ ઈમરજન્સી – લોન એ મધ્યમ વર્ગ માટે એક મોટો સહારો બની ગઈ છે. પરંતુ આપણા દેશમાં હજુ પણ એક મોટો વર્ગ એવો છે જેની પાસે સક્રિય બેંક ખાતું નથી. શું આ લોકો લોનની સુવિધાથી વંચિત રહી જશે? જવાબ છે – ના.
ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) ના માળખા હેઠળ એવી ઘણી વ્યવસ્થાઓ છે જેમાં તમે બેંક ખાતા વગર પણ નાની રકમની લોન મેળવી શકો છો. જોકે, આ પ્રક્રિયામાં વ્યાજ દર અને શરતોમાં થોડો તફાવત હોઈ શકે છે.
ખાતા વગર લોન ક્યાંથી મળી શકે? (લોન લેવાના વિકલ્પો)
જો તમારી પાસે બેંક ખાતું નથી, તો તમે નીચેના માધ્યમોનો સંપર્ક કરી શકો છો:
-
ગોલ્ડ લોન (Gold Loan): આ સૌથી સરળ રસ્તો છે. તમે કોઈ પણ NBFC (જેમ કે મુથૂટ કે મણપ્પુરમ) અથવા નાની બેંકોમાં સોનું ગીરવે મૂકીને લોન લઈ શકો છો. અહીં તમારા સોનાના મૂલ્યના ૭૫% થી ૮૦% સુધીની રકમ રોકડમાં અથવા ચેક દ્વારા મળી શકે છે.
-
માઈક્રોફાઈનાન્સ સંસ્થાઓ: ગ્રામીણ અને અર્ધ-શહેરી વિસ્તારોમાં માઈક્રોફાઈનાન્સ કંપનીઓ જૂથ લોન અથવા વ્યક્તિગત લોન આપે છે. આ માટે માત્ર આધાર કાર્ડ અને આવકનો પુરાવો પૂરતો હોય છે.
-
ડિજિટલ વોલેટ્સ અને ફિનટેક એપ્સ: ઘણી લોન એપ્સ હવે તમારા ડિજિટલ વોલેટમાં સીધી રકમ ટ્રાન્સફર કરે છે. આ માટે તમારા મોબાઈલ ડેટા અને ક્રેડિટ હિસ્ટ્રીનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
-
પે-ડે લોન: જો તમે ક્યાંક કામ કરો છો અને તમારો પગાર રોકડમાં મળે છે, તો કેટલીક ખાનગી એજન્સીઓ ટૂંકા ગાળાની પે-ડે લોન આપે છે, જેનો વ્યાજ દર સામાન્ય રીતે ઉંચો હોય છે.
લોન માટેની પાત્રતા અને દસ્તાવેજો
ભલે ખાતું ન હોય, પરંતુ લોન આપનાર સંસ્થા તમારી વિશ્વસનીયતા ચકાસશે:
-
ઉંમર: ૨૧ થી ૬૦ વર્ષની વચ્ચે હોવી જોઈએ.
-
KYC: આધાર કાર્ડ, પાન કાર્ડ (જો હોય તો) અને રહેઠાણનો પુરાવો ફરજિયાત છે.
-
આવકનો પુરાવો: પગાર સ્લિપ અથવા વ્યવસાયનું પ્રમાણપત્ર.
-
ક્રેડિટ સ્કોર: જો તમારો CIBIL સ્કોર સારો હશે, તો તમને ઓછા વ્યાજે લોન મળશે.
ઉધાર લેનાર તરીકે તમારા ૬ મહત્વના અધિકારો
ઘણીવાર લોન લેનાર વ્યક્તિ અજ્ઞાનતાને કારણે બેંક કે એજન્ટોના શોષણનો શિકાર બને છે. RBI મુજબ તમને નીચેના અધિકારો પ્રાપ્ત છે:
-
પારદર્શિતાનો અધિકાર: લોન લેતા પહેલા વ્યાજ દર, પ્રોસેસિંગ ફી અને દંડ વિશે લેખિતમાં જાણકારી મેળવવાનો તમારો હક છે.
-
આદરપૂર્ણ વર્તન: કોઈ પણ રિકવરી એજન્ટ સવારે ૮ પહેલા અને સાંજે ૭ પછી તમને ફોન ન કરી શકે. ધમકી કે અપશબ્દોનો પ્રયોગ ગુનો છે.
-
ગોપનીયતા: તમારી અંગત માહિતી કે દસ્તાવેજો કોઈ ત્રીજી વ્યક્તિને આપવાનો બેંકને અધિકાર નથી.
-
ફરિયાદ નિવારણ: જો કોઈ સંસ્થા નિયમ ભંગ કરે, તો તમે બેંકિંગ ઓમ્બડ્સમેન (લોકપાલ) ને ઓનલાઇન ફરિયાદ કરી શકો છો.
-
પ્રી-પેમેન્ટનો અધિકાર: તમે મુદત પહેલા લોન ભરીને તેને બંધ કરી શકો છો. પર્સનલ લોન પર હવે ઘણી કંપનીઓ ફોરક્લોઝર ચાર્જ લેતી નથી.
-
દસ્તાવેજ પરત મેળવવાનો હક: લોન પૂરી થયાના ૩૦ દિવસમાં તમારા અસલ દસ્તાવેજો પરત મેળવવાનો તમને અધિકાર છે.
ખાસ સલાહ: બેંક ખાતા વગરની લોનમાં ઘણીવાર વ્યાજ દર ખુબ ઉંચા હોય છે. તેથી, લોન લેતા પહેલા તમારી ચુકવણીની ક્ષમતા ચોક્કસ તપાસી લેવી.
