પાકિસ્તાન ‘શાંતિ દૂત’ બનવાના પ્રયાસમાં, જ્યારે ભારત તેની જ પીચ પર પાકિસ્તાની મિત્રોને પોતાના કરી રહ્યું છે
વર્તમાન સમયમાં દક્ષિણ એશિયાનું રાજકારણ એક રસપ્રદ વળાંક પર છે. એક તરફ પાકિસ્તાન અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના સીઝફાયર બાદ મધ્યસ્થી તરીકે પોતાની પીઠ થપથપાવી રહ્યું છે, તો બીજી તરફ ભારત અત્યંત ચતુરાઈથી એવા દેશો સાથે સંબંધો સુધારી રહ્યું છે જે અત્યાર સુધી પાકિસ્તાનના કટ્ટર સમર્થકો માનવામાં આવતા હતા. ભારતની આ ‘નવી બેટિંગ’ પાકિસ્તાન માટે ચોક્કસપણે ચિંતાનો વિષય બની શકે છે.
પાકિસ્તાનનો ‘શાંતિ દૂત’ બનવાનો દાવો
સીઝફાયરના અમલ બાદ ઇસ્લામાબાદમાં અમેરિકા અને ઈરાનના ટોચના નેતાઓનું આગમન થવા જઈ રહ્યું છે. પાકિસ્તાન આ યજમાનીને પોતાની મોટી રાજદ્વારી જીત ગણાવી રહ્યું છે. જે દેશ પોતે આંતરિક અશાંતિથી ઘેરાયેલો છે, તે હવે વિશ્વ મંચ પર શાંતિ સ્થાપક તરીકેની છબી ઊભી કરવા મથામણ કરી રહ્યો છે. જોકે, આ આડમાં પાકિસ્તાન પોતાની આર્થિક અને સુરક્ષા સંબંધિત નિષ્ફળતાઓને છુપાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું હોય તેવું જણાય છે.
બાંગ્લાદેશ સાથેના સંબંધોમાં ‘રિસેટ’ બટન
બાંગ્લાદેશમાં તાજેતરમાં થયેલા સત્તાપરિવર્તન બાદ ભારત અને ઢાકા વચ્ચેના સંબંધોમાં નવી ઉર્જા જોવા મળી રહી છે. બાંગ્લાદેશના વિદેશ મંત્રી ખલીલુર રહેમાન ભારતની મુલાકાતે આવ્યા અને એસ. જયશંકર સાથે મુલાકાત કરી. શેખ હસીનાના ગયા પછી અને વચગાળાની સરકાર દરમિયાન જે તણાવ ઉભો થયો હતો, તેને પાછળ છોડીને બંને દેશો હવે સહયોગના નવા માર્ગ પર આગળ વધી રહ્યા છે. પાકિસ્તાન તરફ ઝુકાવ ધરાવતી જૂની માનસિકતાને બદલે હવે ઢાકા નવી દિલ્હી સાથે વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી મજબૂત કરવા ઈચ્છે છે.
તુર્કી અને અઝરબૈજાન સાથે બદલાતા સમીકરણો
ભારત માટે સૌથી મોટો પડકાર તુર્કી અને અઝરબૈજાન રહ્યા છે, જે હંમેશા કાશ્મીર મુદ્દે પાકિસ્તાનનો પક્ષ લેતા આવ્યા છે.
તુર્કી: લાંબા સમયના તણાવ બાદ ભારત અને તુર્કી વચ્ચે ફરી સંવાદ શરૂ થયો છે. દિલ્હીમાં યોજાયેલી વિદેશ કાર્યાલય પરામર્શ (FoC) ની બેઠક દર્શાવે છે કે બંને દેશો હવે મતભેદો બાજુ પર મૂકી આર્થિક અને રાજદ્વારી સંબંધોને પાટા પર લાવવા માંગે છે.
અઝરબૈજાન: ‘ઓપરેશન સિંદૂર’ વખતે પાકિસ્તાન સાથે ઉભેલા અઝરબૈજાને તાજેતરમાં ઈરાન સંકટ સમયે ભારતીયોને સુરક્ષિત બહાર કાઢવામાં મોટી મદદ કરી છે. આ એક સંકેત છે કે આંતરરાષ્ટ્રીય હિતો હવે પાકિસ્તાન પ્રત્યેની અંધભક્તિ કરતા વધુ મહત્વના બની રહ્યા છે.
UAE સાથેની અતૂટ મિત્રતા
વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરની આગામી UAE મુલાકાત ભારતની વિદેશ નીતિનો મુખ્ય સ્તંભ છે. UAE એવો દેશ છે જેની મિત્રતા ભારત અને પાકિસ્તાન બંને સાથે છે, પરંતુ છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ભારત સાથેના તેના સંબંધો ‘વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી’ માં ફેરવાઈ ગયા છે. હોર્મુઝની ખાડીમાં ઉર્જા સુરક્ષા અને પ્રાદેશિક સ્થિરતા માટે ભારત અને UAE નું સાથે આવવું એ પાકિસ્તાન માટે એક મોટો સંદેશ છે.
