આજના ભાગદોડભર્યા યુગમાં અને ખાણીપીણીની અનેક વેરાયટીઓ વચ્ચે ‘ઓવરઈટિંગ’ એટલે કે વધુ પડતું ખાવું એ એક સામાન્ય સમસ્યા બની ગઈ છે. ઘણીવાર આપણે મિત્રો સાથે હોઈએ અથવા કોઈ પાર્ટીમાં હોઈએ ત્યારે સ્વાદના મોહમાં જરૂર કરતાં વધુ ખાઈ લઈએ છીએ. જોકે, ૧૩ એપ્રિલ ૨૦૨૬ ના રોજ આરોગ્ય નિષ્ણાતોએ ચેતવણી આપી છે કે આ આદતને હળવાશથી લેવી એ ભવિષ્યની ગંભીર બીમારીઓને આમંત્રણ આપવા સમાન છે.
૧. પાચનતંત્ર પર વધતું દબાણ
ડૉ. અજિત જૈન સમજાવે છે કે જ્યારે આપણે વધુ પડતું ભોજન લઈએ છીએ, ત્યારે આપણા પાચનતંત્ર (Digestive System) પર અચાનક દબાણ આવે છે. શરીર તે ખોરાકને પચાવવા માટે વધુ મહેનત કરે છે, જેના કારણે શરીરમાં મેટાબોલિઝમની પ્રક્રિયા ખોરવાય છે. આ પ્રક્રિયામાં વધારાની કેલરી શરીરમાં ચરબી (Fat) તરીકે જમા થાય છે, જે સ્થૂળતા (Obesity) નું મુખ્ય કારણ બને છે.
૨. રોગોનું પ્રવેશદ્વાર: વધુ પડતું ખાવું
લાંબા સમય સુધી અતિશય આહાર લેવાની આદત અનેક ગંભીર બીમારીઓ તરફ દોરી જાય છે:
-
ડાયાબિટીસ અને બ્લડ પ્રેશર: સતત વધુ ખાવાથી શરીરમાં ઇન્સ્યુલિનનું સ્તર બગડે છે, જે ડાયાબિટીસ માટે જવાબદાર છે. વધુ પડતું મીઠું અને તેલવાળો ખોરાક હાઈ બ્લડ પ્રેશરને આમંત્રણ આપે છે.
-
હૃદય રોગ: વધુ પડતું ખાવાથી લોહીમાં કોલેસ્ટ્રોલનું સ્તર વધે છે. નસોમાં ચરબી જમા થવાને કારણે હૃદય પર દબાણ વધે છે અને હાર્ટ એટેકનું જોખમ વધી જાય છે.
-
ફેટી લીવર: વધુ પડતી કેલરી અને જંક ફૂડ લીવર પર અસર કરે છે, જેનાથી ફેટી લીવર જેવી ગંભીર સમસ્યાઓ સર્જાય છે.
૩. કેવી રીતે ઓળખશો કે તમે વધુ ખાઈ રહ્યા છો? (લક્ષણો)
૧૩ એપ્રિલ ૨૦૨૬ ના આ અહેવાલ મુજબ, જો તમને નીચેના લક્ષણો દેખાય તો સમજવું કે તમારી ખાવાની આદત ખોટી છે:
-
જમ્યા પછી તરત જ ખૂબ સુસ્તી આવવી અથવા ઊંઘ આવવી.
-
પેટમાં સતત ભારેપણું રહેવું.
-
વારંવાર ગેસ, એસિડિટી અથવા છાતીમાં બળતરા થવી.
-
ભૂખ ન હોવા છતાં સ્વાદ જોઈને ખાવાની ઈચ્છા થવી.
૪. અતિશય આહારને ટાળવાના ૫ સોનેરી ઉપાયો
જો તમે આ આદતમાંથી મુક્ત થવા માંગતા હોવ, તો આ પદ્ધતિઓ અપનાવો: ૧. ધીમે ચાવીને ખાઓ: મગજને પેટ ભરાઈ ગયું છે તેવો સંકેત આપવામાં અંદાજે ૨૦ મિનિટ લાગે છે. ધીમે ખાવાથી તમે ઓછી કેલરીમાં પણ સંતોષ અનુભવશો. ૨. મોટા વાસણો ટાળો: નાની પ્લેટમાં ભોજન લેવાથી માનસિક રીતે પેટ ભરાઈ ગયાનો અહેસાસ જલ્દી થાય છે. ૩. લાંબો ઉપવાસ ન કરો: જો તમે બહુ મોડા જમો છો, તો તમે ભૂખને કારણે જરૂર કરતાં વધુ ખાઈ લેશો. તેથી સમયસર અને મર્યાદિત માત્રામાં ખાવું જરૂરી છે. ૪. પાણીનો સહારો: જમતા પહેલા અડધો કલાક પાણી પીવાથી પેટ ભરાયેલું લાગે છે અને તમે વધુ પડતું ખાતા બચો છો. ૫. ડિસ્ટ્રેક્શન ટાળો: ટીવી કે મોબાઈલ જોતા જોતા ક્યારેય ન જમો, કારણ કે તેનાથી તમે કેટલું ખાધું તેનું ધ્યાન રહેતું નથી.
૫. શારીરિક પ્રવૃત્તિનું મહત્વ
માત્ર ખાવા પર નિયંત્રણ પૂરતું નથી, પરંતુ જે ખાધું છે તેને પચાવવા માટે નિયમિત કસરત અને વૉકિંગ પણ એટલું જ જરૂરી છે. ૧૩ એપ્રિલ ૨૦૨૬ ના આ હેલ્થ બુલેટિનનો સંદેશ સ્પષ્ટ છે: ‘સ્વસ્થ શરીર એ જ સાચું સુખ છે.’
યાદ રાખો, ભોજન શરીરને શક્તિ આપવા માટે છે, રોગ આપવા માટે નહીં. તમારી થાળીમાં શું છે અને કેટલી માત્રામાં છે, તેના પરનું તમારું નિયંત્રણ જ તમને નિરોગી રાખશે. સ્વાદ માટે જીવવાને બદલે જીવવા માટે સ્વાદિષ્ટ અને પૌષ્ટિક આહાર લો.
