“પાકિસ્તાનમાં ફિયાસ્કો અને વોશિંગ્ટનમાં ધમકી”: ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની આક્રમક નીતિથી ઈરાન લાલચોળ

પાકિસ્તાનમાં વાટાઘાટો નિષ્ફળ ગયા પછી, અમેરિકાએ હોર્મુઝ પર નાકાબંધીની જાહેરાત કરી; ઈરાને ‘ગાણિતિક’ ધમકી આપી!

વૈશ્વિક રાજકારણમાં આજે ૧૩ એપ્રિલ ૨૦૨૬ નો દિવસ કાળા અક્ષરે લખાશે. પાકિસ્તાનની ધરતી પર અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલી શાંતિ મંત્રણાઓ કોઈ પણ નક્કર પરિણામ વગર નિષ્ફળ રહી છે. આ નિષ્ફળતાના થોડા જ કલાકોમાં, અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાન સામે સીધા સૈન્ય અને આર્થિક પગલાંની જાહેરાત કરી છે, જેનાથી સમગ્ર વિશ્વમાં ભયનું વાતાવરણ સર્જાયું છે.

૧. ઇસ્લામાબાદ મંત્રણાનો ફિયાસ્કો

લાંબા સમયથી પાકિસ્તાનની મધ્યસ્થી હેઠળ ચાલી રહેલી અમેરિકા-ઈરાન મંત્રણાઓનો હેતુ મધ્ય પૂર્વમાં વધતા તણાવને રોકવાનો હતો. પરંતુ, ૧૩ એપ્રિલ ૨૦૨૬ ના રોજ મળેલા અહેવાલો મુજબ, બંને પક્ષો પરમાણુ શરતો અને પ્રતિબંધો હટાવવાના મુદ્દે અક્કડ રહ્યા હતા. મંત્રણા તૂટતાની સાથે જ રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે આદેશ આપ્યો કે અમેરિકી નૌકાદળ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ (Strait of Hormuz) ની આસપાસ નાકાબંધી કરશે, જેથી ઈરાનનો તેલ વેપાર સંપૂર્ણપણે ઠપ થઈ જાય.

૨. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ: દુનિયાની ‘લાઈફલાઈન’ પર જોખમ

હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ એ વિશ્વના તેલ વેપાર માટે સૌથી મહત્વનો માર્ગ છે. વિશ્વનું ૨૦% થી વધુ તેલ આ સાંકડી ગલીમાંથી પસાર થાય છે. ટ્રમ્પની નાકાબંધીની જાહેરાતનો અર્થ એ છે કે અમેરિકા હવે ઈરાની બંદરો પર આવતા-જતા કોઈપણ જહાજને અટકાવી શકશે. નિષ્ણાતો માને છે કે જો આ માર્ગ લાંબો સમય બંધ રહેશે, તો વૈશ્વિક તેલના ભાવ ૨૦૦ ડોલર પ્રતિ બેરલને પાર કરી શકે છે.

પાકિસ્તાન સાથેની મિત્રતા પર તુર્કિએનું ખુલ્લું સમર્થન: ભારત માટે શું છે સંદેશ?

“જો હું ન હોત તો તું જેલમાં હોત…” – ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઇઝરાયેલી પીએમ નેતન્યાહૂને કેમ આપવી પડી આવી કડક ચેતવણી?

૩. ઈરાનનો ‘ગાણિતિક’ પલટવાર

અમેરિકાની આ ધમકી સામે ઈરાને નવો અને અનોખો રસ્તો અપનાવ્યો છે. ઈરાની સંસદના સ્પીકર મોહમ્મદ બાઘર ગાલિબાફે ટ્રમ્પની મજાક ઉડાવતા ટ્વિટર (X) પર વ્હાઇટ હાઉસની નજીકના એક પેટ્રોલ પંપનો ફોટો શેર કર્યો છે. આ ફોટામાં પેટ્રોલના વર્તમાન ઉંચા ભાવ દેખાઈ રહ્યા છે. ગાલિબાફે લખ્યું છે કે, “અમેરિકાના નાગરિકો, આ આંકડાઓને સારી રીતે જોઈ લો અને યાદ રાખી લેજો. જો હોર્મુઝમાં હલચલ થશે, તો આ ભાવ ક્યાં પહોંચશે તેની તમે કલ્પના પણ નહીં કરી શકો.” આને ઈરાનની ‘ગાણિતિક ધમકી’ તરીકે જોવામાં આવી રહી છે.

૪. અમેરિકી અર્થતંત્ર પર દબાણ

ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ ભલે સૈન્ય શક્તિ પ્રદર્શિત કરી રહ્યા હોય, પરંતુ અમેરિકાની અંદર જ વિરોધ પક્ષો તેમને મોંઘવારી બાબતે ઘેરી રહ્યા છે. જો હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ બંધ થાય, તો અમેરિકામાં પણ ઇંધણના ભાવ આસમાને જશે, જે ટ્રમ્પના ‘અમેરિકા ફર્સ્ટ’ એજન્ડા માટે પડકારરૂપ બની શકે છે. ૧૩ એપ્રિલ ૨૦૨૬ ના રોજ વ્હાઇટ હાઉસમાં મળેલી ઈમરજન્સી મીટિંગમાં આર્થિક સલાહકારોએ પણ આ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી હોવાના અહેવાલ છે.

૫. ભારત અને વિશ્વ પર અસર

ભારત તેની જરૂરિયાતનું મોટું પ્રમાણ તેલ મધ્ય પૂર્વના દેશોમાંથી આયાત કરે છે. હોર્મુઝમાં નાકાબંધી ભારત માટે ઉર્જા સંકટ ઊભું કરી શકે છે. ૧૩ એપ્રિલ ૨૦૨૬ ના રોજ ભારતીય શેરબજારમાં જોવા મળેલો ૧૬૦૦ પોઈન્ટનો કડાકો આ વૈશ્વિક અસ્થિરતાનું જ પરિણામ છે.

વિશ્વ એક એવા વળાંક પર ઉભું છે જ્યાં એક નાની ભૂલ પણ વિનાશક યુદ્ધ નોતરી શકે છે. ટ્રમ્પની નાકાબંધી અને ઈરાનની પેટ્રોલના ભાવ વધારવાની ધમકીએ માત્ર નેતાઓ વચ્ચે નહીં, પણ સામાન્ય જનતાના ખિસ્સા પર પણ અસર કરવાનું શરૂ કરી દીધું છે. શું મુત્સદ્દીગીરી ફરી એકવાર જીતશે કે દુનિયાએ તેલની કિંમત લોહીથી ચૂકવવી પડશે?

મધ્ય-પૂર્વમાં ફરી યુદ્ધના ભણકારા: બૈરૂત પર હુમલો થયો તો ઈરાન નહીં બેસે ચૂપ

અમેરિકા હવે રાષ્ટ્રપતિની મરજીથી હુમલો નહીં કરી શકે, સંસદની મંજૂરી બની અનિવાર્ય