825 થી સીધા 860 અબજ ડોલર! ભારતની આ ‘આર્થિક ગર્જના’ થી પાકિસ્તાન અને ચીન પણ હેરાન!
છેલ્લા કેટલાક સમયથી દુનિયાના નકશા પર યુદ્ધ અને અશાંતિના વાદળો છવાયેલા છે. મધ્યપૂર્વ (Middle East) માં ચાલી રહેલા સંઘર્ષે માત્ર માનવતાને જ સંકટમાં નથી નાખી, પરંતુ સમગ્ર વિશ્વની અર્થવ્યવસ્થાનો પાયો હચમચાવી દીધો હતો. જ્યારે વિશ્વના બે મોટા ભાગોમાં તણાવ હોય છે, ત્યારે તેની અસર ભારત જેવા ઉભરતા બજારો સુધી પણ પહોંચે છે. આપણે જોયું કે કેવી રીતે ભારતીય શેરબજારમાં હાહાકાર મચ્યો, રોકાણકારો ગભરાઈ ગયા અને સોના-ચાંદીના ભાવમાં ભારે ઉતાર-ચઢાવ જોવા મળ્યો. ત્યાં સુધી કે સામાન્ય માણસના રસોડા સુધી પહોંચતી એલપીજી (LPG) ની સપ્લાય ચેઈન પણ પ્રભાવિત થઈ.
રેકોર્ડબ્રેક સફળતા: 860 અબજ ડોલરનો જાદુ
વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રી પીયૂષ ગોયલે તાજેતરમાં દેશ સમક્ષ અત્યંત પ્રોત્સાહક આંકડા રજૂ કર્યા છે. તેમણે જાહેરાત કરી છે કે નાણાકીય વર્ષ 2025-26 માં ભારતે માલસામાન (Goods) અને સેવાઓ (Services) ની નિકાસમાં અત્યાર સુધીનો સૌથી મોટો રેકોર્ડ બનાવ્યો છે. ભારતની કુલ નિકાસ 860 અબજ ડોલર ના આંકડાને વટાવી ગઈ છે.
આ આંકડો માત્ર એક સંખ્યા નથી, પરંતુ તે ભારતની બદલાતી આર્થિક ઓળખનું પ્રમાણ છે. જો આપણે ગયા વર્ષ એટલે કે નાણાકીય વર્ષ 2024-25 પર નજર કરીએ, તો તે સમયે ભારતની કુલ નિકાસ 825 અબજ ડોલર રહી હતી. એટલે કે વૈશ્વિક અસ્થિરતા હોવા છતાં આપણે માત્ર આપણી ગતિ જ જાળવી રાખી નથી, પરંતુ તેમાં મોટો ઉછાળો પણ નોંધાવ્યો છે.
પડકારો છતાં કેવી રીતે મળી જીત?
આ સફળતાની ઊંડાઈ સમજવા માટે આપણે તે પરિસ્થિતિઓને જોવી પડશે જેમાં આ સિદ્ધિ મેળવવામાં આવી છે:
-
મધ્યપૂર્વનો તણાવ: અખાતી દેશોમાં યુદ્ધની સ્થિતિને કારણે લોજિસ્ટિક્સ અને શિપિંગ ખર્ચ વધી ગયો હતો. ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં અનિશ્ચિતતાને કારણે વિશ્વભરમાં સપ્લાય ચેઈન ખોરવાઈ ગઈ હતી.
-
બજારોમાં વેચવાલી: શેરબજારોમાં વિદેશી રોકાણકારોએ જોરદાર વેચવાલી કરી, જેના કારણે ભારતીય બજારો ઘણી વખત ‘લાલ નિશાન’ પર બંધ થયા.
-
ઘરેલું મોરચે પડકારો: સોના-ચાંદીના ભાવમાં ઉતાર-ચઢાવ અને એલપીજીની અછત જેવી સમસ્યાઓએ સામાન્ય માણસના બજેટને અસર કરી હતી.
આ બધા છતાં, પીયૂષ ગોયલનું કહેવું છે કે આ સિદ્ધિ ભારતની આર્થિક મજબૂતી (Economic Resilience) અને વૈશ્વિક વેપારમાં આપણી વધતી ભાગીદારીને દર્શાવે છે. ભારત હવે માત્ર એક ગ્રાહક બજાર નથી રહ્યું, પરંતુ તે વિશ્વનું એક વિશ્વસનીય ‘સપ્લાયર’ બની રહ્યું છે.
નિકાસમાં આ ઉછાળા પાછળના મુખ્ય કારણો
-
સેવા ક્ષેત્ર (Service Sector) નો દબદબો: ભારતનું આઈટી સેક્ટર અને કન્સલ્ટન્સી સેવાઓ સમગ્ર વિશ્વમાં પોતાનો સિક્કો જમાવી ચૂકી છે. ‘વર્ક ફ્રોમ ઇન્ડિયા’ ના મોડલે વિશ્વની મોટી કંપનીઓને ભારત તરફ આકર્ષી છે.
-
મેન્યુફેક્ચરિંગ અને પીએલઆઈ સ્કીમ: સરકારની ‘પ્રોડક્શન લિંક્ડ ઈન્સેન્ટિવ’ (PLI) યોજનાઓએ ઘરેલું ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપ્યું છે. મોબાઈલ ફોનથી લઈને ઈલેક્ટ્રોનિક્સ અને ફાર્માસ્યુટિકલ્સ સુધી, હવે ભારતમાં બનેલી વસ્તુઓ વિશ્વના ખૂણેખૂણે પહોંચી રહી છે.
-
નવા વેપાર કરારો: ભારતે તાજેતરના વર્ષોમાં ઘણા દેશો સાથે ‘ફ્રી ટ્રેડ એગ્રીમેન્ટ’ (FTA) કર્યા છે, જેનાથી ભારતીય ઉત્પાદનો માટે વિદેશી બજારોના દરવાજા સરળ શરતો પર ખુલ્યા છે.
સામાન્ય માણસ માટે આનો અર્થ શું છે?
નિકાસ વધવાથી દેશમાં વિદેશી હૂંડિયામણ વધે છે, જેનાથી રૂપિયો મજબૂત થાય છે. જ્યારે ભારતીય કંપનીઓ વિદેશમાં માલ વેચે છે, ત્યારે દેશમાં રોજગારીની નવી તકો ઉભી થાય છે. લઘુ અને મધ્યમ ઉદ્યોગો (MSMEs) ને જ્યારે વિદેશી ઓર્ડર મળે છે, ત્યારે ગામડાઓ અને નગરો સુધી આર્થિક સમૃદ્ધિ પહોંચે છે.
