શું હળદરવાળું દૂધ શરીરની ગરમી વધારે છે? જાણો કઈ સ્થિતિમાં તેનું સેવન ટાળવું જોઈએ.
આપણા ઘરોમાં વર્ષોથી હળદરવાળા દૂધને ‘ગોલ્ડન મિલ્ક’ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. શરદી, ઉધરસ અને ઈજામાં તે અક્સીર ઈલાજ માનવામાં આવે છે. હળદરમાં રહેલું કર્ક્યુમિન અને દૂધમાં રહેલા વિટામિન D, B12 તથા કેલ્શિયમ તેને એક સંપૂર્ણ આહાર બનાવે છે. પરંતુ, હળદર અને દૂધ બંનેની પ્રકૃતિ ગરમ હોવાથી ઉનાળામાં તેનું સેવન કઈ રીતે કરવું તે જાણવું ખૂબ જ જરૂરી છે.
1. ઉનાળામાં હળદરવાળું દૂધ: ફાયદા અને સાવચેતી
ડૉ. અંકિત બંસલ જણાવે છે કે ઉનાળામાં હળદરવાળું દૂધ પીવું નુકસાનકારક નથી, પરંતુ તેની માત્રા ખૂબ જ મહત્વની છે. તે શરીરમાં બળતરા વિરોધી (anti-inflammatory) તરીકે કામ કરે છે અને ચેપ સામે લડવાની શક્તિ આપે છે.
જોકે, જે લોકોને વારંવાર એસિડિટી, પેટમાં બળતરા અથવા મોઢામાં ચાંદા પડવાની સમસ્યા હોય, તેમણે ગરમીમાં આ પીણું લેતા પહેલા વિચારવું જોઈએ. હળદર શરીરમાં ગરમી ઉત્પન્ન કરી શકે છે, જે ઉનાળામાં પાચન સંબંધી તકલીફો વધારી શકે છે.
સેવન કરવાની સાચી રીત અને સમય
ડૉ. બંસલના મતે, ઉનાળા દરમિયાન દરરોજ હળદરવાળું દૂધ પીવાને બદલે અઠવાડિયામાં ત્રણ વખત પીવું વધુ હિતાવહ છે.
-
માત્રા: અડધો સરેરાશ ગ્લાસ પૂરતો છે.
-
રીત: દૂધને ખૂબ ઉકાળીને ગરમાગરમ પીવાને બદલે તેને હૂંફાળું (Lukewarm) થવા દો.
-
સમય: રાત્રે સૂવાના અડધા કે પોણા કલાક પહેલા પીવું સૌથી વધુ ફાયદાકારક છે.
કઈ પરિસ્થિતિમાં હળદરવાળું દૂધ ટાળવું?
કેટલીક ખાસ પરિસ્થિતિઓમાં હળદરવાળા દૂધથી દૂર રહેવું જોઈએ:
-
વધુ ભેજ (Humidity): જ્યારે હવામાં ભેજ વધુ હોય ત્યારે તે પીવાથી શરીરમાં બેચેની વધી શકે છે.
-
ગર્ભાવસ્થા: ગર્ભવતી મહિલાઓએ ડૉક્ટરની સલાહ લીધા વિના તેનું સેવન ન કરવું જોઈએ.
-
લેક્ટોઝ અસહિષ્ણુતા: જો તમને દૂધ પચતું ન હોય, તો હળદરવાળું દૂધ પીવાનું ટાળવું.
-
દવાઓ: જો તમે કોઈ ગંભીર બીમારીની દવા લેતા હોવ, તો પણ ડૉક્ટરની મંજૂરી લેવી જરૂરી છે.
હળદરવાળું દૂધ સ્વાસ્થ્યનો ખજાનો છે, પરંતુ ઉનાળામાં ‘અતિ સર્વત્ર વર્જયેત’ (અતિરેક ટાળવો) એ નિયમ લાગુ પડે છે. સંયમિત માત્રામાં અને યોગ્ય રીતે લેવામાં આવે તો તે ગરમીમાં પણ તમારી રોગપ્રતિકારક શક્તિ જાળવી રાખવામાં મદદ કરશે.
