ઉનાળાની ગરમીમાં કોલ્ડ ડ્રિંક્સ અને ચિપ્સની જોડી: સ્વાદનો મોહ કે સ્વાસ્થ્ય સાથે ચેડાં? જાણો AIIMS ના નિષ્ણાતનો અભિપ્રાય
ગુજરાત સહિત સમગ્ર ભારતમાં અત્યારે કાળઝાળ ગરમી પડી રહી છે. તાપમાનનો પારો સતત ઊંચો જઈ રહ્યો છે અને લૂ (Heatwave) લાગવાનો ખતરો પણ વધી રહ્યો છે. આવી સ્થિતિમાં, જ્યારે આપણે બહારથી ઘરે આવીએ છીએ અથવા મિત્રો સાથે બેસીએ છીએ, ત્યારે ઠંડક મેળવવા માટે કોલ્ડ ડ્રિંક અને તેની સાથે ચિપ્સ ખાવાનું મન થવું સ્વાભાવિક છે. પરંતુ શું તમે જાણો છો કે આ લોકપ્રિય જોડી તમારા શરીર માટે કેટલી ઘાતક સાબિત થઈ શકે છે?
દિલ્હી એઈમ્સ (AIIMS) ના ચીફ ડાયટિશિયન ડૉ. પરમીત કૌરે આ બાબતે ગંભીર ચેતવણી આપી છે. તેમના મતે, ઉનાળામાં આ ફૂડ કોમ્બિનેશન લેવું એ રોગોને ખુલ્લું આમંત્રણ આપવા જેવું છે.
તરસ છિપાવવાનો ભ્રમ અને ડીહાઈડ્રેશનનું જોખમ
મોટાભાગના લોકો એવું માને છે કે ખૂબ તરસ લાગી હોય ત્યારે ઠંડુ કોલ્ડ ડ્રિંક પીવાથી તરસ છિપાય છે અને શરીરમાં ઠંડક થાય છે. પરંતુ ડૉ. કૌર આ માન્યતાને ખોટી ગણાવે છે. તેઓ કહે છે કે કોલ્ડ ડ્રિંકમાં રહેલી અતિશય ખાંડ (Sugar) અને કેફીન (Caffeine) શરીરને હાઈડ્રેટ કરવાને બદલે ‘ડીહાઈડ્રેટ’ કરે છે.
જ્યારે તમે કોલ્ડ ડ્રિંક પીવો છો, ત્યારે તેમાં રહેલું કેફીન શરીરમાંથી વધુ પડતા પાણીને પેશાબ વાટે બહાર કાઢી નાખે છે. પરિણામે, તમને વધુ તરસ લાગે છે અને શરીરનું પ્રવાહી સ્તર ઘટે છે.
ચિપ્સ અને મીઠાનું જોખમ
કોલ્ડ ડ્રિંકની સાથે જ્યારે લોકો ચિપ્સ ખાય છે, ત્યારે સ્થિતિ વધુ વણસે છે. પેકેજ્ડ ચિપ્સમાં સોડિયમ (મીઠું) ખૂબ જ ઊંચી માત્રામાં હોય છે. મીઠું શરીરમાં પાણીને શોષી લે છે, જેના કારણે ઈલેક્ટ્રોલાઈટ બેલેન્સ ખોરવાય છે. આ ઉપરાંત ચિપ્સમાં રહેલા ટ્રાન્સ ફેટ (Trans Fat) લાંબા ગાળે મેદસ્વીતા અને હૃદયની બીમારીઓ માટે જવાબદાર બને છે. જ્યારે હાઈ શુગર ડ્રિંક અને હાઈ સોલ્ટ ચિપ્સ ભેગા થાય છે, ત્યારે તે સીધી અસર તમારી પાચન શક્તિ અને કિડની પર કરે છે.
ઉનાળામાં શું ન લેવું જોઈએ? (નિષ્ણાતોની સલાહ)
ડૉ. પરમીત કૌરના જણાવ્યા અનુસાર, ગરમીમાં નીચેની બાબતોથી દૂર રહેવું હિતાવહ છે:
વધુ પડતી ખાંડવાળા પીણાં: આ પીણાં લોહીમાં શુગર લેવલ અચાનક વધારે છે અને પછી તરત જ ઘટાડી દે છે, જેનાથી થાક લાગે છે.
તળેલો અને પેકેજ્ડ નાસ્તો: ચિપ્સ કે ફરસાણ ઉનાળામાં એસિડિટી અને પેટમાં બળતરા પેદા કરી શકે છે.
કેફીનયુક્ત પીણાં: વધુ ચા કે કોફી પણ શરીરમાંથી પાણી ઓછું કરવાનું કામ કરે છે.
સ્વાસ્થ્યપ્રદ વિકલ્પો: શું પીવું અને શું ખાવું?
ગૂજરાતીઓમાં ઉનાળામાં ઠંડુ પીવાની જૂની પરંપરા છે, જે વિજ્ઞાનની દ્રષ્ટિએ પણ શ્રેષ્ઠ છે. ડૉ. કૌર નીચે મુજબના વિકલ્પો સૂચવે છે:
૧. કુદરતી પીણાં:
કોલ્ડ ડ્રિંક્સના બદલે નાળિયેર પાણી, તાજી બનાવેલી છાશ અથવા લીંબુ શરબત ઉત્તમ છે. નાળિયેર પાણીમાં રહેલા પોટેશિયમ અને અન્ય ખનીજો કુદરતી રીતે ઈલેક્ટ્રોલાઈટ્સની પૂર્તિ કરે છે.
૨. ઘરેલું ORS (ઓરલ રીહાઈડ્રેશન સોલ્યુશન):
જો તમે ખૂબ ગરમીમાં કામ કરતા હોવ, તો બજારના મોંઘા એનર્જી ડ્રિંક્સ પીવાને બદલે ઘરે જ ORS બનાવો. ૧ લીટર શુદ્ધ પાણીમાં ૬ ચમચી ખાંડ અને અડધી ચમચી મીઠું નાખીને મિશ્રણ તૈયાર કરો. આ પીણું દિવસભર થોડા-થોડા અંતરે પીતા રહેવાથી શરીરમાં પાણીની ઉણપ થતી નથી.
૩. મોસમી ફળો:
ઉનાળામાં પ્રકૃતિએ આપણને તરબૂચ, ટેટી (ખરબૂચ) અને કાકડી જેવા ફળો આપ્યા છે. આ ફળોમાં ૯૦% થી વધુ પાણી હોય છે, જે શરીરને કુદરતી રીતે ઠંડક આપે છે અને ગ્લુકોઝ પણ પૂરું પાડે છે.
૪. હેલ્ધી નાસ્તો:
જો તમને ચિપ્સ ખાવાની ઈચ્છા થાય, તો તેના બદલે શેકેલા મખાના અથવા શેકેલા ચણા ખાઓ. આમાં પ્રોટીન હોય છે અને ફેટનું પ્રમાણ ઓછું હોય છે.
