ભારતીય રૂપિયામાં ૧૧,૩૦૦ કરોડની મદદ! પાકિસ્તાન માટે IMF નો આ નિર્ણય કેમ છે ખાસ?
આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાકીય ભંડોળ (IMF) દ્વારા પાકિસ્તાન માટે આર્થિક મદદનો નવો માર્ગ મોકળો કરવામાં આવ્યો છે. શુક્રવારે IMF એ પાકિસ્તાન માટે કુલ 1.2 અબજ ડોલરના નવા લોન પેકેજને મંજૂરી આપી દીધી છે. ભારતીય ચલણમાં આ રકમ અંદાજે 11.3 હજાર કરોડ રૂપિયા જેટલી થાય છે. આ રકમ આવતા અઠવાડિયા સુધીમાં પાકિસ્તાનને મળી જવાની શક્યતા છે, જેના કારણે સ્ટેટ બેંક ઓફ પાકિસ્તાનનો વિદેશી મુદ્રા ભંડાર 17 અબજ ડોલરની સપાટી વટાવી શકે તેવી આશા સેવાઈ રહી છે.
આર્થિક માપદંડો અને IMF નો નિર્ણય
IMF નો આ નિર્ણય પાકિસ્તાનના તાજેતરના આર્થિક પ્રદર્શનને ધ્યાનમાં રાખીને લેવામાં આવ્યો છે. અહેવાલો અનુસાર, પાકિસ્તાન સરકારે ઘણા નાણાકીય અને નાણાકીય નીતિના લક્ષ્યાંકોને નિર્ધારિત ધોરણો કરતા વધુ સારી રીતે પૂર્ણ કર્યા છે. જોકે, નાણાકીય વર્ષના બીજા ભાગમાં અપનાવવામાં આવનારી આર્થિક નીતિઓ અંગે નિષ્ણાતો અને સંસ્થાઓ વચ્ચે અલગ-અલગ મંતવ્યો જોવા મળ્યા છે.
EFF અને RSF હેઠળ સહાયની વિગતો
પાકિસ્તાન માટે આર્થિક મદદની પ્રક્રિયા લાંબા સમયથી ચાલી રહી છે:
-
સપ્ટેમ્બર 2024 નો પેકેજ: IMF એ સપ્ટેમ્બર 2024 માં પાકિસ્તાન માટે 7 અબજ ડોલરના મોટા પેકેજને મંજૂરી આપી હતી.
-
EFF (Extended Fund Facility): આ 7 અબજ ડોલરની રકમ 37 મહિનાના સમયગાળામાં EFF હેઠળ આપવામાં આવશે. જેમાંથી તાજેતરમાં એક્ઝિક્યુટિવ બોર્ડે અંદાજે 1 અબજ ડોલર જાહેર કરવાની મંજૂરી આપી છે.
-
RSF (Resilience and Sustainability Facility): આ સિવાય, RSF હેઠળ 1.4 અબજ ડોલરની વધારાની સહાય નક્કી કરવામાં આવી હતી, જેમાંથી હાલમાં 210 મિલિયન ડોલર જાહેર કરવામાં આવ્યા છે.
અત્યાર સુધી મળેલી કુલ લોન
પાકિસ્તાન અત્યાર સુધીમાં IMF ના કુલ 8.4 અબજ ડોલરના પેકેજમાંથી અંદાજે 4.5 અબજ ડોલરની રકમ મેળવી ચૂક્યું છે. IMF દ્વારા જુલાઈ થી ડિસેમ્બર 2025 સુધીના સમયગાળા માટે પાકિસ્તાનની આર્થિક સ્થિતિની ગહન સમીક્ષા કરવામાં આવી હતી, જેમાં 7 અબજ ડોલરના બેલઆઉટ પેકેજની ત્રીજી સમીક્ષાનો પણ સમાવેશ થતો હતો.
આર્થિક સફળતા અને નબળી કડીઓ
સમીક્ષા દરમિયાન જાણવા મળ્યું કે પાકિસ્તાને ડિસેમ્બર 2025 સુધીમાં નિર્ધારિત તમામ આવશ્યક આર્થિક માપદંડો સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ કર્યા છે. દેશે વિદેશી મુદ્રા ભંડારના લઘુત્તમ લક્ષ્યાંક કરતા વધુ સારું પ્રદર્શન કર્યું છે અને સરકારી નાણાકીય સંતુલન પણ જાળવી રાખ્યું છે.
પરંતુ, કેટલીક સંસ્થાઓનું પ્રદર્શન ચિંતાજનક રહ્યું છે:
-
FBR (Federal Board of Revenue): ફેડરલ બોર્ડ ઓફ રેવન્યુનું પ્રદર્શન નબળું જોવા મળ્યું છે.
-
કર સંગ્રહ: આ સંસ્થા નક્કી કરેલા કર સંગ્રહના લક્ષ્યાંકો પૂરા કરવામાં નિષ્ફળ રહી છે.
-
છૂટક વેપારીઓ: છૂટક વેપારીઓ પાસેથી આવકવેરાની વસૂલાત પણ લક્ષ્ય મુજબ થઈ શકી નથી, જેના લીધે IMF ના કેટલાક ગૌણ લક્ષ્યાંકો અધૂરા રહી ગયા છે.
આમ, IMF ની આ લોન પાકિસ્તાન માટે ઓક્સિજન સમાન સાબિત થશે, પરંતુ લાંબા ગાળાની આર્થિક સ્થિરતા માટે દેશે હજુ પણ ટેક્સ કલેક્શન અને આંતરિક આર્થિક સુધારાઓ પર વધુ ભાર મૂકવાની જરૂર છે.
