શું બેન્જામિન નેતન્યાહુ તેમની કારકિર્દીની છેલ્લી લડાઈ લડી રહ્યા છે? 7 ઓક્ટોબરનો ઘા અને ઈઝરાયેલની ચૂંટણીનો નવો મોરચો
છેલ્લા અઢી વર્ષથી વૈશ્વિક રાજકીય વિશ્લેષકો અને નિરીક્ષકો સતત એ ભવિષ્યવાણી કરી રહ્યા હતા કે ઈઝરાયેલની વર્તમાન સરકાર ગમે ત્યારે પડી જશે. એટલું જ નહીં, દેશના અને વિદેશના એક મોટા વર્ગે આ સરકારના પતનની ઈચ્છા પણ રાખી હતી. પરંતુ આખરે, કોઈ વિપક્ષી ચાલને કારણે નહીં, પણ શાસક ગઠબંધનમાં સામેલ બે કટ્ટર-રૂઢિચુસ્ત (અલ્ટ્રા-ઓર્થોડોક્સ) પક્ષોના કારણે જ આ સરકારના અંતની ઘડી આવી પહોંચી છે.
ઈઝરાયેલની સંસદ ‘નેસેટ’ (Knesset) આગામી 20 મેના રોજ પોતાની જાતને ભંગ કરવા (વિસર્જન) માટે મતદાન કરે તેવી પૂરી શક્યતા છે. જો આ પ્રસ્તાવ પસાર થશે, તો દેશમાં સપ્ટેમ્બર અથવા ઓક્ટોબર મહિનામાં વહેલી ચૂંટણી યોજાવાનો કાઉન્ટડાઉન શરૂ થઈ જશે. વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહુ હજુ પણ આ મતદાનને રોકવા કે ટાળવા માટે એડીચોટીનું જોર લગાવી રહ્યા છે, પરંતુ તેઓ વધુમાં વધુ પોતાની સરકારને થોડા અઠવાડિયાનો સમય જ અપાવી શકશે. આ સંસદની મુદત હવે પૂરી થવાને આરે છે અને કાયદાકીય રીતે પણ આગામી 27 ઓક્ટોબર સુધીમાં સંસદીય ચૂંટણીઓ યોજવી અનિવાર્ય છે.
સરકારના પતનનું તાત્કાલિક કારણ: સૈન્ય સેવામાંથી મુક્તિનો વિવાદ
ઈઝરાયેલની નેતન્યાહુ સરકાર સામે અત્યારે જે સૌથી મોટો રાજકીય ભૂકંપ આવ્યો છે, તેનું તાત્કાલિક કારણ અલ્ટ્રા-ઓર્થોડોક્સ પક્ષોની એક વિવાદાસ્પદ માંગ છે. આ ધાર્મિક પક્ષોની માંગ છે કે ધાર્મિક વિધિઓ અને સેમિનરી (યેશિવા) માં ભણતા કટ્ટરપંથી યહૂદી વિદ્યાર્થીઓને દેશની ફરજિયાત લશ્કરી સેવામાંથી કાયદાકીય રીતે મુક્તિ આપવામાં આવે.
ઈઝરાયેલમાં દરેક નાગરિક માટે સેનામાં સેવા આપવી ફરજિયાત છે, અને યુદ્ધના આ સમયમાં આ મુદ્દો અત્યંત સંવેદનશીલ બની ગયો છે. વડાપ્રધાન નેતન્યાહુ પોતાની સત્તા બચાવવા માટે આ પક્ષોની માંગણી સ્વીકારીને કાયદો પસાર કરવા તૈયાર હતા, પરંતુ તેઓ પોતાની જ સરકાર અને સંસદમાં જરૂરી મતો એકત્રિત કરવામાં નિષ્ફળ રહ્યા. આ પ્રસ્તાવ ઈઝરાયેલની સામાન્ય જનતામાં અત્યંત અપ્રિય છે, અને તેના કારણે નેતન્યાહુ પોતાની જ જમીન ગુમાવી રહ્યા છે.
સામાન્ય જનતામાં આક્રોશ અને ધાર્મિક હિતોનો મુકાબલો
ઈઝરાયેલના સામાન્ય નાગરિકોમાં અત્યારે એ વાતને લઈને ભારે રોષ છે કે જ્યારે દેશ ઇતિહાસના સૌથી મુશ્કેલ યુદ્ધનો સામનો કરી રહ્યો છે, ત્યારે કેટલાક ચોક્કસ ધાર્મિક વર્ગોને સૈન્ય સેવામાંથી મુક્તિ કેમ મળી શકે? ઘણા ઈઝરાયેલીઓ માને છે કે નેતન્યાહુ સરકારે સત્તામાં ટકી રહેવા માટે ધાર્મિક પક્ષોના હિતો સામે સંપૂર્ણ આત્મસમર્પણ કરી દીધું છે અને તેની કિંમત દેશના સામાન્ય કરદાતાઓ અને સૈનિકોએ ચૂકવવી પડી રહી છે. આગામી ચૂંટણી પ્રચારમાં આ મુદ્દો સૌથી મોટો અને કેન્દ્રીય મુદ્દો બનવા જઈ રહ્યો છે, જે નેતન્યાહુની મુશ્કેલીઓમાં બમણો વધારો કરશે.
7 ઓક્ટોબરની કાળી યાદો અને યુદ્ધનો પડછાયો
બેન્જામિન નેતન્યાહુ માટે આ ચૂંટણી તેમની રાજકીય કારકિર્દીની સૌથી કપરી અને સંભવતઃ છેલ્લી લડાઈ સાબિત થઈ શકે છે. 7 ઓક્ટોબરના રોજ હમાસ દ્વારા કરવામાં આવેલો ભીષણ આતંકવાદી હુમલો ઈઝરાયેલના ઇતિહાસનો સૌથી મોટો સુરક્ષા ભંગ માનવામાં આવે છે. આ હુમલાની નૈતિક અને વ્યૂહાત્મક જવાબદારી સીધી નેતન્યાહુ પર આવે છે.
તે હુમલા બાદ શરૂ થયેલા લાંબા યુદ્ધ, ગાઝા પટ્ટીમાં ચાલી રહેલી સૈન્ય કાર્યવાહી અને હજુ પણ બંધક બનેલા ઈઝરાયેલી નાગરિકોનો મુદ્દો આગામી ચૂંટણી પ્રચાર પર સંપૂર્ણપણે હાવી રહેશે. વિપક્ષી પક્ષો નેતન્યાહુને સુરક્ષા મોરચે નિષ્ફળ ગણાવીને જનતાની અદાલતમાં જશે.
નેતન્યાહુનો બચાવ અને રાજકીય દાવપેચ
બીજી તરફ, બેન્જામિન નેતન્યાહુ પણ રાજકારણના જૂના ખેલાડી છે. તેઓ આસાનીથી હાર માનનારા નેતા નથી. તેઓ પોતાના બચાવમાં એવી દલીલ કરી રહ્યા છે કે યુદ્ધના આ નાજુક તબક્કે દેશમાં ચૂંટણી યોજવી એ દુશ્મનોને મજબૂત કરવા સમાન છે. તેઓ જનતા સામે પોતાને એકમાત્ર એવા મજબૂત નેતા તરીકે રજૂ કરવાનો પ્રયાસ કરશે જે વૈશ્વિક દબાણ સામે ઝૂક્યા વિના ઈઝરાયેલના હિતોનું રક્ષણ કરી શકે છે. પરંતુ આ વખતે રાષ્ટ્રવાદનો આ કાર્ડ કેટલો ચાલશે, તેના પર મોટો પ્રશ્નાર્થ ચિહ્ન છે.
