ઉનાળામાં શરીરને હાઇડ્રેટેડ અને સુપરફિટ રાખશે સરગવાના પાન; રોગપ્રતિકારક શક્તિ વધારવા માટે અજમાવો આ ૯ સરળ રેસીપી
ઉનાળાની કાળઝાળ ગરમીમાં શરીરને ઠંડક આપવાની સાથે તેને હાઇડ્રેટેડ અને ફિટ રાખવું એ એક મોટો પડકાર હોય છે. આ ઋતુમાં અતિશય પરસેવાના કારણે શરીરમાંથી જરૂરી પોષક તત્વો અને ઇલેક્ટ્રોલાઇટ્સ બહાર નીકળી જાય છે, જેના લીધે થાક અને નબળાઈ અનુભવાય છે. આવા સમયે આયુર્વેદનું સુપરફૂડ ગણાતો ‘સરગવો’ એટલે કે મોરિંગા (Moringa) આપણા સ્વાસ્થ્ય માટે વરદાન સાબિત થઈ શકે છે. સરગવાના પાંદડા પોષક તત્વોનો અખૂટ ભંડાર છે, જે ઉનાળામાં શરીરને કુદરતી ઊર્જા પ્રદાન કરે છે.
ઉનાળાની ઋતુમાં સ્વાસ્થ્ય પ્રત્યે થોડી પણ બેદરકારી આપણને બીમાર પાડી શકે છે. આ દિવસોમાં બજારમાં મળતા આર્ટિફિશિયલ એનર્જી ડ્રિંક્સ કે કેફીનયુક્ત પીણાં પીવાને બદલે કુદરતી આહાર તરફ વળવું વધુ હિતાવહ છે. આયુર્વેદ અને આધુનિક તબીબી વિજ્ઞાન બંનેમાં સરગવાના પાંદડા એટલે કે મોરિંગાના પાનને સ્વાસ્થ્ય માટે સર્વોત્તમ માનવામાં આવ્યા છે. મોરિંગાના પાંદડાઓમાં વિટામિન A, C અને E સહિત કેલ્શિયમ, આયર્ન, પોટેશિયમ અને ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળા વનસ્પતિ પ્રોટીન (Plant Protein) ભરપૂર માત્રામાં જોવા મળે છે. સંશોધનો દર્શાવે છે કે, મોરિંગાના પાનમાં એવા બાયોએક્ટિવ સંયોજનો હોય છે જે ડાયાબિટીસના દર્દીઓમાં બ્લડ સુગરને નિયંત્રિત કરવામાં, હાનિકારક બેક્ટેરિયા સામે લડવામાં અને મગજની કાર્યક્ષમતા વધારવામાં મદદ કરે છે. ગરમીના દિવસોમાં ઇલેક્ટ્રોલાઇટની ઉણપ પૂરી કરવા અને પાચનક્રિયા સુદ્રઢ કરવા માટે સરગવાના પાનનું સેવન કરવાના ૯ અત્યંત સ્વાદિષ્ટ અને સરળ ઉપાયો નીચે મુજબ છે:
૧. મોરિંગા ખીચડી: સ્વાદ અને પોષણનો સંગમ
ખીચડી એ ભારતીય પરિવારોનું સૌથી હળવું અને પ્રિય ભોજન છે. ઉનાળામાં ખીચડીના પોષણને બમણું કરવા માટે, ખીચડી રાંધ્યા પછી તેમાં ઉપરથી એક વિશેષ મિશ્રણ ઉમેરો. આ માટે મગફળીના તેલમાં સરસવના દાણા, હિંગ, કઢી પત્તા અને બારીક સમારેલા મોરિંગાના પાનનો હળવો તડકો (વઘાર) તૈયાર કરીને ખીચડીમાં મેળવો. આનાથી ખીચડીનો સ્વાદ અને સુગંધ બંને લાજવાબ બને છે.
૨. મોરિંગાની ચટણી: દાળ-ભાત અને પરાઠા સાથે બેસ્ટ કોમ્બિનેશન
તાજા સરગવાના પાનને નારિયેળ (ટોપરું), લસણની કળીઓ, લીલાં મરચાં અને લીંબુના રસ સાથે મિક્સર કે ખાંડણીમાં બરાબર પીસી લો. સ્વાદિષ્ટ અને કલરફુલ ચટણી બનાવવા માટે તમે તેમાં દહીં અથવા દેશી ટામેટાં પણ ઉમેરી શકો છો. આ ચટણી રોજના ભોજનને પચાવવામાં મદદ કરે છે.
૩. મોરિંગાની પૌષ્ટિક દાળ: પ્રોટીન અને એન્ટીઑકિસડન્ટનો પાવર હાઉસ
રોજની તુવેર અથવા મગની દાળ બનાવતી વખતે, તેમાં બારીક સમારેલા મોરિંગાના પાન ઉમેરીને રાંધવા મૂકો. દાળ તૈયાર થઈ જાય એટલે ઉપરથી થોડું દેશી ઘી અને જીરાનો હળવો વઘાર કરો. આ પ્રોટીનયુક્ત દાળ રોટલી અથવા ભાત સાથે ખાવા માટે એક ઉત્તમ અને સંતુલિત આહાર છે.
૪. મોરિંગા ઓમેલેટ: હેલ્ધી મોર્નિંગ બ્રેકફાસ્ટ
સવારે ઇંડા ખાનારા લોકો માટે આ એક શાનદાર પ્રોટીન અને વિટામિનથી ભરપૂર નાસ્તો છે. ઓમેલેટનું મિશ્રણ તૈયાર કરતી વખતે જ તેમાં સમારેલા સરગવાના પાન, ઝીણી સમારેલી ડુંગળી, લીલાં મરચાં, ધાણા, સ્વાદ મુજબ મીઠું અને મરી પાવડર ઉમેરીને તવા પર શેકી લો.
૫. મોરિંગા પરાઠા: બાળકો માટે ટિફિનનો બેસ્ટ ઓપ્શન
ઘઉંના લોટને બાંધતી વખતે જ તેમાં બારીક સમારેલા મોરિંગાના પાન, અજમો, આદુ-લસણની પેસ્ટ, મીઠું અને મરી મિક્સ કરીને લોટ ગૂંથી લો. આ લોટના પરાઠા બનાવીને તેને દહીં અથવા અથાણાં સાથે સર્વ કરો. બાળકોને લીલા શાકભાજી ખવડાવવાની આ સૌથી સ્માર્ટ રીત છે.
૬. મોરિંગા સૂપ: બળતરા અને અશક્તિ ઘટાડવા માટે અચૂક ઉપાય
જો તમને સાંજની ભૂખમાં કંઈક હળવું અને ગરમ પીવાનું ગમતું હોય, તો વેજીટેબલ સ્ટોક (શાકભાજી ઉકાળેલું પાણી) લો. તેમાં થોડા સાંતળેલા (શેકેલા) મોરિંગાના પાન અથવા અડધી ચમચી મોરિંગા પાઉડર ઉમેરીને સૂપ તૈયાર કરો. તે શરીરમાં રહેલી આંતરિક બળતરા (Inflammation) ઘટાડવામાં મદદરૂપ છે.
૭. મોરિંગા સબ્જી: આયર્ન વધારવા માટેનું સુપર શાક
સરગવાના પાનને લસણ, ડુંગળી, બટાકા અને નિયમિત મસાલા સાથે સાંતળીને (Stir-fry) સ્વાદિષ્ટ સૂકી સબ્જી બનાવી શકાય છે. લોહીની ઉણપ (એનિમિયા) ધરાવતા દર્દીઓએ આ શાકને કાસ્ટ આયર્ન એટલે કે લોખંડની કડાઈમાં રાંધવું જોઈએ, જેથી શાકભાજીમાં આયર્નનું પ્રમાણ કુદરતી રીતે ખૂબ વધી જાય છે.
૮. મોરિંગા ચા: કેફીન મુક્ત હેલ્થ ડ્રિંક
તમારા દિવસની શરૂઆત ચા-કોફીના બદલે મોરિંગા ટીથી કરો. તાજા અથવા સૂકા સરગવાના પાનને થોડીવાર માટે હૂંફાળા ગરમ પાણીમાં પલાળી રાખો અથવા ઉકાળો. પાણી ગળ્યા પછી તેમાં સ્વાદ માટે ઓર્ગેનિક મધ અને લીંબુનો રસ ઉમેરી શકો છો. આ ચા શરીરની ઇમ્યુનિટી બૂસ્ટ કરે છે.
૯. મોરિંગા પાવર સ્મૂધી: ત્વચા અને વાળ માટે ઉત્તમ ટોનિક
સવારે બ્રેકફાસ્ટમાં ફ્રૂટ સ્મૂધી અથવા બનાના શેક બનાવતી વખતે, તેમાં તાજા મોરિંગાના પાન અથવા અડધી ચમચી મોરિંગા પાવડર ઉમેરીને બ્લેન્ડ કરી લો. આ નાનકડો પ્રયોગ તમારી સાદી સ્મૂધીને અસાધારણ વિટામિન્સ અને મિનરલ્સથી ભરપૂર એનર્જી ડ્રિંક બનાવી દેશે.
