રૂપિયો થયો સુપર પાવરફુલ! 81 પૈસાના ઉછાળાથી રોકાણકારોમાં ઉત્સાહનો માહોલ
ભારતીય અર્થતંત્ર માટે એક રાહતના સમાચાર સામે આવ્યા છે. લાંબા સમયથી ડોલર સામે સતત નબળા પડી રહેલા ભારતીય રૂપિયાએ આજે વળતી લડત આપી છે. રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) દ્વારા વિદેશી રોકાણને આકર્ષવા અને દેશમાં વિદેશી મુદ્રાની તરલતા (Liquidity) વધારવા માટે લેવામાં આવેલા ક્રાંતિકારી નિર્ણયોની અસર હવે બજારમાં સ્પષ્ટપણે જોવા મળી રહી છે. આ પગલાંઓના પગલે ભારતીય રૂપિયો ડોલર સામે 81 પૈસાની મજબૂતી સાથે 94.93 ના સ્તરે બંધ થયો છે.
શું હતા આરબીઆઈના નિર્ણયો?
છેલ્લા કેટલાક સમયથી દેશમાં વિદેશી મુદ્રા ભંડાર (Forex Reserve) પર દબાણ હતું અને રૂપિયાના મૂલ્યમાં સતત ઘટાડો થઈ રહ્યો હતો. આ સ્થિતિને કાબૂમાં લેવા માટે આરબીઆઈ દ્વારા વિદેશી રોકાણકારો માટે રોકાણના નિયમો સરળ બનાવવામાં આવ્યા છે. આ ઉપરાંત, વિદેશી ચલણની અછતને પહોંચી વળવા માટે વિવિધ પ્રોત્સાહનકારી પગલાં જાહેર કરવામાં આવ્યા છે. બજારના નિષ્ણાતો માને છે કે આરબીઆઈના આ આક્રમક અભિગમે રોકાણકારોનો વિશ્વાસ ફરી બેઠો કર્યો છે.
બજારની આજના દિવસની ગતિવિધિ
ગુરુવારના રોજ રૂપિયો 95.74 ના સ્તરે બંધ થયો હતો. આજે સવારે જ્યારે બજાર ખુલ્યું ત્યારે રૂપિયામાં થોડો સુધારો જોવા મળ્યો હતો અને તે 95.72 ના સ્તરે કારોબારની શરૂઆત કરી હતી. જેમ જેમ દિવસ આગળ વધ્યો અને રોકાણકારોએ આરબીઆઈના પગલાંને સકારાત્મક ગણ્યા, તેમ તેમ રૂપિયામાં ખરીદીનું દબાણ જોવા મળ્યું હતું.
દિવસ દરમિયાન રૂપિયો તેની મજબૂતીનો સિલસિલો જાળવી રાખીને 94.89 ના ઊંચા સ્તર સુધી પહોંચ્યો હતો. આખરે, બજારના અંત સુધીમાં રૂપિયો 81 પૈસાના ઉછાળા સાથે 94.93 ના સ્તરે સ્થિર થયો હતો. આ ઉછાળો માત્ર આંકડાકીય નથી, પરંતુ તે ભારતીય નાણાકીય બજારની સ્થિતિસ્થાપકતાનું પ્રતિક છે.
નિષ્ણાતોનું શું માનવું છે?
આ અંગે કોટક સિક્યોરિટીઝના કમોડિટી અને કરન્સી રિસર્ચના વડા, અનિંદ્ય બેનર્જીએ તેમના વિશ્લેષણમાં જણાવ્યું હતું કે, “આરબીઆઈના પગલાંઓથી બજારમાં હકારાત્મક ઉર્જાનો સંચાર થયો છે. અમને આશા છે કે નજીકના ભવિષ્યમાં હાજર બજાર (Spot Market) માં રૂપિયો વધુ મજબૂત બનીને 94 થી 94.5 ના સ્તર સુધી પહોંચી શકે છે.”
જોકે, નિષ્ણાતોએ સાવધાની રાખવાની સલાહ પણ આપી છે. બેનર્જીએ ઉમેર્યું હતું કે, “ડોલર-રૂપિયાની વધઘટ હવે 96 ના સ્તરની આસપાસ સીમિત રહેવાની શક્યતા છે. જો કે, જો રૂપિયાને 94 ના સ્તરથી પણ નીચે મજબૂત થવું હોય, તો તેના માટે બે મુખ્ય પરિબળો જવાબદાર રહેશે: પ્રથમ, આરબીઆઈ દ્વારા જાહેર કરાયેલા નવા પગલાંઓથી વાસ્તવમાં કેટલું ડોલર ફંડ એકત્રિત થાય છે અને બીજું, વૈશ્વિક સ્તરે ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં કેવો ટ્રેન્ડ રહે છે.”
રૂપિયાની મજબૂતીના ફાયદા અને અર્થતંત્ર પર અસર
રૂપિયો મજબૂત થવાનો સીધો અર્થ એ છે કે ભારતની આયાત સસ્તી બનશે. ભારત પોતાની જરૂરિયાતનું મોટાભાગનું ક્રૂડ ઓઈલ વિદેશથી આયાત કરે છે, જેનું પેમેન્ટ ડોલરમાં કરવાનું હોય છે. જો રૂપિયો મજબૂત થાય, તો તેલ આયાત કરવાનું બિલ ઘટશે, જેનાથી દેશના ચાલુ ખાતાની ખાધ (Current Account Deficit) પરનું દબાણ ઓછું થશે.
સામાન્ય માણસ માટે પણ આ સારા સમાચાર છે. રૂપિયો મજબૂત થવાથી વિદેશી વસ્તુઓ સસ્તી થાય છે અને મોંઘવારી પર કાબૂ મેળવવામાં મદદ મળે છે. ઉદ્યોગો કે જેઓ કાચો માલ વિદેશથી આયાત કરે છે, તેમના માટે પણ ઉત્પાદન ખર્ચમાં ઘટાડો થવાની સંભાવના રહે છે.
આગામી સમયના પડકારો
રૂપિયો મજબૂત જરૂર થયો છે, પરંતુ તેને સ્થિર રાખવો એ એક મોટો પડકાર છે. વૈશ્વિક ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવ, અમેરિકી ફેડરલ રિઝર્વ દ્વારા વ્યાજદરમાં કરવામાં આવતા ફેરફારો અને ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં અચાનક થતી વધઘટ જેવી બાબતો હજુ પણ ચિંતાનો વિષય છે.
ભારતીય શેરબજાર અને ફોરેક્સ માર્કેટ માટે આ સમયગાળો ઘણો સંવેદનશીલ છે. આરબીઆઈ સમયાંતરે જે રીતે હસ્તક્ષેપ કરી રહી છે, તે દર્શાવે છે કે સરકાર અને કેન્દ્રીય બેંક દેશના આર્થિક હિતોની રક્ષા કરવા માટે કટિબદ્ધ છે.
