પેટ્રોલમાં ૩૦% ઇથેનોલ મિશ્રણ પર સરકારે આપી ટેક્સ મુક્તિ; શું વાહનચાલકોને મળશે સસ્તું પેટ્રોલ?
ભારત સરકાર પર્યાવરણને બચાવવા અને વિદેશી તેલ પરની આપણી આયાત નિર્ભરતા ઘટાડવા માટે સતત મોટા અને ક્રાંતિકારી નિર્ણયો લઈ રહી છે. આ કડીમાં કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા પેટ્રોલિયમ ક્ષેત્રે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ જાહેરનામું (Notification) બહાર પાડવામાં આવ્યું છે. સરકારે પેટ્રોલમાં ૨૨% થી લઈને ૩૦% સુધી ઈથેનોલ મિશ્રણ કરવાના ભવિષ્યના આયોજનને વેગ આપવા માટે સેન્ટ્રલ એક્સાઈઝ ડ્યુટી (ઉત્પાદન શુલ્ક) માંથી સંપૂર્ણ મુક્તિ આપી દીધી છે. આ નિર્ણયની સીધી અસર સામાન્ય વાહનચાલકોના ખિસ્સા, વાહનોના એન્જિન અને દેશના અર્થતંત્ર પર કેવી પડશે, તે સમજવું ખૂબ જ જરૂરી છે.
કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા દેશમાં પર્યાવરણ અનુકૂળ ઈંધણને પ્રોત્સાહન આપવા માટે એક અત્યંત મહત્વનો વ્યૂહાત્મક નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. તાજેતરમાં જાહેર કરાયેલા સત્તાવાર સેન્ટ્રલ એક્સાઇઝ નોટિફિકેશન દ્વારા, સરકારે ૨૨%, ૨૫%, ૨૭% અને ૩૦% ઇથેનોલ ધરાવતા પેટ્રોલ મિશ્રણોને એક્સાઇઝ ડ્યુટીમાંથી ૧૦૦% મુક્તિ આપવાની જાહેરાત કરી છે. સરકારના આ કદમથી દેશની ઊર્જા સુરક્ષા (Energy Security) વધુ મજબૂત બનશે અને વિદેશથી મંગાવવામાં આવતા મોંઘા ક્રૂડ ઓઈલ પાછળ ખર્ચાતું દેશનું કિંમતી વિદેશી હૂંડિયામણ બચાવી શકાશે.
પેટ્રોલ પંપ પર તાત્કાલિક ભાવ ઘટશે? જાણો વાસ્તવિકતા
આ સરકારી જાહેરનામાનો મતલબ એવો બિલકુલ નથી કે આજથી કે આવતીકાલથી જ પેટ્રોલ પંપ પર E22 કે E30 (૩૦% ઇથેનોલ મિશ્રિત) પેટ્રોલ મળવાનું શરૂ થઈ જશે કે ઇંધણના ભાવમાં મોટો ઘટાડો આવી જશે. હાલમાં ભારતના મોટાભાગના વિસ્તારોમાં ૨૦% થી વધુ ઇથેનોલ ધરાવતા પેટ્રોલનું વ્યાપક વેચાણ થઈ રહ્યું નથી. સરકારે આ કર મુક્તિ આપીને ભવિષ્યમાં બજારમાં આવનારા ઉચ્ચ-ઇથેનોલ મિશ્રણો માટે એક મજબૂત કર માળખું (Tax Structure) તૈયાર કર્યું છે, જેથી જ્યારે પણ આ ઇંધણ બજારમાં આવે ત્યારે કંપનીઓ પર ટેક્સનું બિનજરૂરી દબાણ ન રહે.
ભારત સરકાર ઉચ્ચ ઇથેનોલ તરફ કેમ આગળ વધી રહી છે?
આ નીતિ પાછળ સરકારનો લાંબા ગાળાનો મોટો ઉદ્દેશ્ય છુપાયેલો છે. આનાથી દેશના સ્થાનિક ખાંડ ઉદ્યોગ અને અનાજ પકવતા ખેડૂતોને સીધો મોટો ફાયદો થશે, કારણ કે ઇથેનોલનું ઉત્પાદન શેરડીના કૂચા અને બગડેલા અનાજમાંથી કરવામાં આવે છે. આ નવી વ્યવસ્થાને સક્ષમ બનાવવા માટે નિયમનકારી સ્તરે મોટા પાયે કામગીરી શરૂ થઈ ચૂકી છે. જેમાં ઇંધણની આંતરિક રચના, તેની શુદ્ધતાની મર્યાદા, લેબોરેટરી પરીક્ષણ પ્રક્રિયાઓ, સલામતી માપદંડો અને ગુણવત્તાના ધોરણો નક્કી કરવામાં આવી રહ્યા છે. દેશની અગ્રણી ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ (OMCs) પણ પોતાના સ્ટોરેજ ડેપો, મિશ્રણ પદ્ધતિઓ અને વિતરણ પ્રણાલીને ઉચ્ચ સ્તરે અપગ્રેડ કરી રહી છે જેથી ભવિષ્યના ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ વાહનોને પૂરતો સપ્લાય મળી રહે.
સામાન્ય વાહનચાલકો અને એન્જિન સુસંગતતા પર શું અસર થશે?
આ સમગ્ર મામલામાં સૌથી મોટો પ્રશ્ન એ છે કે શું અત્યારે રોડ પર દોડી રહેલી સામાન્ય લોકોની ગાડીઓમાં આ ૩૦% ઇથેનોલ વાળું પેટ્રોલ વાપરી શકાશે? ઓટોમોબાઈલ ઉદ્યોગના સત્તાવાર અંદાજ મુજબ, ભારતમાં છેલ્લા ૧૫ વર્ષમાં વેચાયેલા કુલ વાહનોમાંથી લગભગ ૮૦% વાહનો માત્ર ખૂબ જ ઓછા ઇથેનોલ (જેમ કે E5 કે E10) ને સહન કરી શકે તે રીતે ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યા છે.
જો કે, તાજેતરના થોડા વર્ષોમાં બનેલી ગાડીઓ E20 (૨૦% ઇથેનોલ) સુસંગત છે, પરંતુ E30 જેવા ઉચ્ચ મિશ્રણ વાળા પેટ્રોલનો ઉપયોગ કરવા માટે એન્જિનની મૂળભૂત ડિઝાઇન, ફ્યુઅલ પમ્પ સિસ્ટમ અને પાઇપ મટીરિયલમાં બહુ મોટા પાયે ફેરફારો કરવા પડશે. જો જૂના એન્જિનમાં આ પેટ્રોલ નાખવામાં આવે તો એન્જિનના પાર્ટ્સ વહેલા ઘસાઈ જવાનું કે બગડી જવાનું જોખમ રહે છે. આ જ કારણે, આ નવી કર મુક્તિનો તાત્કાલિક ફાયદો સામાન્ય ગ્રાહકોને મળવાને બદલે મોટી તેલ કંપનીઓ, બાયો-ફ્યુઅલ સપ્લાયર્સ અને ભવિષ્યમાં ફ્લેક્સ-એન્જિન બનાવનારી ઓટોમોબાઈલ ઉત્પાદક કંપનીઓને વધુ થશે. ભવિષ્યમાં જ્યારે આવા વાહનો બજારમાં સામાન્ય બનશે, ત્યારે જ ગ્રાહકો સસ્તા બળતણનો અસલી લાભ મેળવી શકશે.
