ટ્રમ્પનો નેતન્યાહૂ પર આકરો પ્રહાર: “જો હું ન હોત તો તમે જેલમાં હોત!”
મધ્ય-પૂર્વ (Middle East) ના રણમેદાનમાંથી વૈશ્વિક રાજકારણને હચમચાવી દેનારા ગરમાગરમ સમાચાર સામે આવી રહ્યા છે. અત્યાર સુધી દુનિયા જેને અખંડ દોસ્તી માનતી હતી, તે અમેરિકા અને ઇઝરાયલના સંબંધોમાં ભારે તિરાડ પડી હોવાનો ખુલાસો થયો છે. ઈરાન પર થનારો સૈન્ય હુમલો યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે અચાનક રદ કરી દેતાં ઇઝરાયલી વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂ આઘાતમાં સરી પડ્યા છે. પડદા પાછળ ચાલેલી આ આંતરરાષ્ટ્રીય રમતથી ઇઝરાયલ તદ્દન અજાણ હતું, જે હવે બંને દેશો વચ્ચેના ગંભીર અણબનાવ તરફ ઈશારો કરે છે.
અમેરિકાના પ્રતિષ્ઠિત પ્રકાશન ‘એક્સિઓસ’ (Axios) ના એક સનસનાટીપૂર્ણ અહેવાલે વૈશ્વિક સત્તાના કેન્દ્રોમાં ખળભળાટ મચાવી દીધો છે. અહેવાલ અનુસાર, જ્યારે યુએસ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાન પર થનારો મોટો આયોજિત સૈન્ય હુમલો છેલ્લી ઘડીએ રદ કર્યો, ત્યારે ઇઝરાયલી વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂ ભારે આશ્ચર્યમાં મૂકાઈ ગયા હતા. સૌથી ચોંકાવનારી વાત એ છે કે અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે લાંબા સમયથી ચાલી રહેલી ઉચ્ચ સ્તરીય વાતચીત વિશે ઇઝરાયલી નેતૃત્વને અંધારામાં રાખવામાં આવ્યું હતું. નેતન્યાહૂ માહિતી મેળવવા માટે ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રના નજીકના સાથીઓનો સંપર્ક કરી રહ્યા હતા, જે દર્શાવે છે કે બંને દેશો વચ્ચે અંદરોઅંદર બધું બરાબર નથી ચાલી રહ્યું.
અલગ થતા હિતો અને ચૂંટણીનું દબાણ
અમેરિકા અને ઇઝરાયલ વચ્ચેનો આ અણબનાવ એવા સમયે સામે આવ્યો છે જ્યારે બંને દેશોના રાજકીય હિતો એકબીજાથી તદ્દન અલગ થઈ રહ્યા છે. રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ પર આગામી નવેમ્બરમાં યોજાનારી યુએસ મધ્યસત્ર ચૂંટણીઓ (Midterm Elections) નું ભારે દબાણ છે. અમેરિકામાં મોંઘવારી અને ખાસ કરીને પેટ્રોલના વધતા ભાવોને રોકવા માટે ટ્રમ્પ મધ્ય-પૂર્વના આ યુદ્ધનો તાત્કાલિક ઉકેલ લાવવા માંગે છે. બીજી તરફ, બેન્જામિન નેતન્યાહૂ પર ઇઝરાયલની અંદર યુદ્ધના નિર્ધારિત લક્ષ્યો પ્રાપ્ત કરવાનું દબાણ છે. ટ્રમ્પે પોતાના સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘ટ્રુથ સોશિયલ’ પર સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ઈરાનના સર્વોચ્ચ નેતૃત્વ સાથે કરારના મુસદ્દાને મંજૂરી મળી ગઈ હોવાથી તેમણે તે સાંજે ઈરાન પર થનારો હુમલો રોકી દીધો હતો.
મિત્રતામાંથી દુશ્મનાવટ તરફ વધતા કદમ
ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૬ માં જ્યારે અમેરિકા ઈરાની યુદ્ધભૂમિના સમીકરણોમાં સક્રિય થયું, ત્યારે ટ્રમ્પ અને નેતન્યાહૂ ખભે ખભા મિલાવીને ઊભેલા દેખાતા હતા. ટ્રમ્પે શરૂઆતમાં ઈરાન અને તેના પ્રોક્સી સંગઠનો સામે નેતન્યાહૂની આક્રમક વ્યૂહરચનાને ટેકો આપ્યો હતો. પરંતુ ટૂંક સમયમાં જ બંનેના ઉદ્દેશ્યો ટકરાયા. ટ્રમ્પ વેનેઝુએલા જેવી કોઈ ઝડપી અને મોટી રાજદ્વારી જીત ઈચ્છી રહ્યા હતા, જેથી તેમની છબી મજબૂત થાય. જ્યારે નેતન્યાહૂ ઈસ્લામિક રિપબ્લિક ઓફ ઈરાન અને તેના સહયોગી હિઝબુલ્લાહનો સંપૂર્ણ નાશ કરવા માટે લાંબુ યુદ્ધ ખેંચવા માગતા હતા. દરમિયાન, ઇઝરાયલના નાગરિકો પણ ગુસ્સે છે કારણ કે નેતન્યાહૂ આટલા લાંબા સમય પછી પણ યુદ્ધનો કોઈ નિર્ણાયક અંત લાવી શક્યા નથી.
ટ્રમ્પનો ભારે ગુસ્સો અને ઇઝરાયલની આંતરિક સ્થિતિ
એક્સિઓસના અહેવાલમાં બંને નેતાઓ વચ્ચે થયેલી તીખી વાતચીતનો પણ ઉલ્લેખ છે. ટ્રમ્પ નેતન્યાહૂના વલણથી અત્યંત નારાજ છે અને તેમણે કડક શબ્દોમાં પૂછ્યું હતું કે, “તમે કેમ આવી બકવાસ કરી રહ્યા છો?” ટ્રમ્પે ત્યાં સુધી કહી દીધું કે જો તેઓ વ્હાઇટ હાઉસમાં ન હોત, તો નેતન્યાહૂ અત્યારે જેલમાં હોત. ટ્રમ્પના મતે તેઓ જ ઇઝરાયલ અને તેના નેતાને બચાવી રહ્યા છે, જ્યારે અત્યારે વૈશ્વિક સ્તરે ઇઝરાયલ પ્રત્યે નફરત વધી રહી છે. બીજી તરફ, ઇઝરાયલમાં કરાયેલા તાજેતરના સર્વેક્ષણ અનુસાર, દેશના મોટાભાગના નાગરિકો હજુ પણ ઈરાન સામે યુદ્ધ ચાલુ રાખવાની તરફેણમાં છે, કારણ કે તેઓ માને છે કે દેશ પોતાના લક્ષ્યો મેળવવામાં નિષ્ફળ રહ્યો છે. હાલમાં નેતન્યાહૂની કામગીરીથી માત્ર ૩૭ ટકા લોકો જ સંતુષ્ટ છે, જે દર્શાવે છે કે મધ્ય-પૂર્વની આ જંગ હવે માત્ર સૈન્ય લડાઈ નથી રહી, પણ નેતાઓની ખુરશી બચાવવાનું મોટું સાધન બની ગઈ છે.
