ભારતમાં મોંઘવારીનો ડામ: જથ્થાબંધ મોંઘવારી દરમાં મોટો ઉછાળો, સામાન્ય માણસ પર ભારણ વધ્યું
વર્તમાન સમયમાં ભારતીય અર્થતંત્ર માટે મોંઘવારી ફરી એકવાર ચિંતાનો વિષય બની રહી છે. તાજેતરના આંકડાઓ દર્શાવે છે કે દેશમાં મોંઘવારીનું દબાણ સતત વધી રહ્યું છે. મે 2026 માં જથ્થાબંધ ભાવ સૂચકાંક (WPI) આધારિત મોંઘવારી દર વધીને 9.68 ટકા પર પહોંચી ગયો છે, જે એપ્રિલ મહિનામાં 8.26 ટકા હતો. કોમર્સ અને ઈન્ડસ્ટ્રી મિનિસ્ટ્રી દ્વારા જાહેર કરાયેલા આ આંકડાઓ સ્પષ્ટ કરે છે કે ઈંધણ, વીજળી, ખાદ્યપદાર્થો અને ઉત્પાદિત વસ્તુઓના ભાવમાં થયેલો વધારો સામાન્ય જનતાના ખિસ્સા પર સીધી અસર કરી રહ્યો છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય તણાવ અને તેની સીધી અસર
આ વધતી મોંઘવારી પાછળનું મુખ્ય કારણ વૈશ્વિક પરિસ્થિતિ છે. ખાસ કરીને પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલો તણાવ અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં ક્રૂડ ઓઈલની સપ્લાય ખોરવાઈ જવાની ઘટનાઓની સીધી અસર ભારતીય બજાર પર પડી રહી છે. આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે તેલના પુરવઠાને લઈને જે અનિશ્ચિતતા ઊભી થઈ છે, તેના કારણે ભારતમાં પણ પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં તાજેતરના સપ્તાહોમાં વધારો જોવા મળ્યો છે.
ઈંધણ અને વીજળીમાં તોતિંગ વધારો
મે મહિનામાં ઈંધણ અને વીજળીની જથ્થાબંધ મોંઘવારી વધીને 30.33 ટકા થઈ ગઈ છે, જે એપ્રિલમાં 24.89 ટકા હતી. ક્રૂડ ઓઈલ એટલે કે કાચા તેલની મોંઘવારીનો દર પણ 56.31 ટકાથી વધીને 61.51 ટકા પર પહોંચી ગયો છે. જ્યારે ઈંધણના ભાવ આટલી ઝડપથી વધે છે, ત્યારે તેની અસર માત્ર પરિવહન પર જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર ઉત્પાદન પ્રક્રિયા પર પડે છે, જેનાથી વીજળી અને અન્ય સેવાઓ પણ મોંઘી બની જાય છે.
ખાદ્યપદાર્થો અને ઉત્પાદિત વસ્તુઓનો મોંઘવારીનો માર
ફક્ત ઈંધણ જ નહીં, પરંતુ ખાદ્યપદાર્થો પણ સામાન્ય માણસની પહોંચથી દૂર થઈ રહ્યા છે. મે મહિનામાં ખાદ્યપદાર્થોનો મોંઘવારી દર વધીને 3.60 ટકા રહ્યો છે, જે એપ્રિલમાં 2.43 ટકા હતો. તેવી જ રીતે, મેન્યુફેક્ચરિંગ એટલે કે ઉત્પાદિત વસ્તુઓની મોંઘવારી પણ 6.68 ટકાથી વધીને 7.48 ટકા થઈ ગઈ છે.
ઈંધણની કિંમતો વધવાને કારણે પરિવહન ખર્ચ (Transportation Cost) અને ઉત્પાદન ખર્ચ (Production Cost) માં થયેલો વધારો સીધી રીતે ગ્રાહક ચીજવસ્તુઓની કિંમતોમાં જોવા મળી રહ્યો છે. જ્યારે કાચો માલ અને તેને લાવવા-લઈ જવાનો ખર્ચ વધે, ત્યારે ઉત્પાદકો પાસે ભાવ વધારવા સિવાય કોઈ વિકલ્પ રહેતો નથી, જેનો અંતિમ બોજ ગ્રાહક પર પડે છે.
રિટેલ મોંઘવારી (CPI) પણ 16 મહિનાની ટોચ પર
જથ્થાબંધ મોંઘવારીની સાથે સાથે સામાન્ય ગ્રાહક માટે વધુ ચિંતાજનક બાબત ખુદરા મોંઘવારી (CPI) નો વધારો છે. મે મહિનામાં રિટેલ મોંઘવારી દર વધીને 3.93 ટકા પર પહોંચી ગયો છે, જે છેલ્લા 16 મહિનાનો સૌથી ઉચ્ચ સ્તર છે. એપ્રિલ મહિનામાં આ દર 3.48 ટકા હતો. ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) પોતાની નાણાકીય નીતિ (Monetary Policy) નક્કી કરતી વખતે મુખ્યત્વે રિટેલ મોંઘવારીને ધ્યાનમાં લે છે. સરકારે RBI ને મોંઘવારીનો દર 4 ટકાની આસપાસ જાળવી રાખવાનો લક્ષ્યાંક આપ્યો છે, પરંતુ વર્તમાન વધારો આ લક્ષ્યાંકને હાંસલ કરવામાં પડકાર ઊભો કરી રહ્યો છે.
