સેલરી સ્લિપમાં HRA ન હોય તો પણ મળશે ભાડા પર ટેક્સ બેનિફિટ; આ સેક્શન હેઠળ અત્યારે જ કરો ક્લેમ
નોકરી કરતા ઘણા કરદાતાઓ એવું માનતા હોય છે કે જો તેમની કંપની પગારની સાથે ઘર ભાડું ભથ્થું એટલે કે HRA (House Rent Allowance) આપતી હોય, તો જ ઇન્કમ ટેક્સમાં ભાડાની રકમ પર ડિડક્શન (કર મુક્તિ) મેળવી શકાય. પરંતુ આ એક અધૂરી માહિતી છે. જો તમે કોઈ કંપનીમાં નોકરી કરો છો અથવા પોતાનો નાનો-મોટો વ્યવસાય (સ્વ-રોજગાર) કરો છો અને તમને પગારમાં કોઈ HRA નથી મળતો, છતાં પણ તમે ભાડાના મકાનમાં રહેતા હોવ તો આવકવેરામાં મોટી બચત કરી શકો છો.સરકારે ટેક્સ કાયદામાં એવા લોકો માટે ખાસ જોગવાઈ કરી છે જેઓ ભાડું તો ભરે છે પરંતુ સત્તાવાર રીતે HRA મેળવવા પાત્ર નથી.
આવકવેરાના નિયમો અનુસાર, જે કરદાતાઓને તેમના એમ્પ્લોયર (નોકરીદાતા) તરફથી ઘર ભાડા ભથ્થું મળતું નથી, તેઓ આવકવેરા અધિનિયમ, ૨૦૨૫ ની નવીનતમ કલમ ૧૩૪ (જે અગાઉ આવકવેરા અધિનિયમ, ૧૯૬૧ ની પ્રખ્યાત કલમ ૮૦GG તરીકે ઓળખાતી હતી) હેઠળ ચૂકવેલા મકાન ભાડા પર ટેક્સ કપાતનો દાવો કરી શકે છે. આ સુવિધાનો લાભ માત્ર સરકારી કે ખાનગી કંપનીના કર્મચારીઓ જ નહીં, પરંતુ પોતાના દમ પર બિઝનેસ કે ફ્રીલાન્સિંગ કરતા સ્વ-રોજગાર ધરાવતા લોકો પણ લઈ શકે છે. જો કે, આ કપાતનો દાવો કરવા માટે સરકારે કેટલીક મહત્વપૂર્ણ શરતો નક્કી કરી છે, જેનું પાલન કરવું દરેક કરદાતા માટે અનિવાર્ય છે.
ટેક્સ મુક્તિ મેળવવા માટેની મુખ્ય શરતો
જો તમે આ કલમ હેઠળ કર મુક્તિ મેળવવા માંગતા હોવ, તો સૌથી પહેલી શરત એ છે કે નાણાકીય વર્ષ દરમિયાન તમને અથવા તમારા જીવનસાથીને કંપની તરફથી કોઈ HRA મળેલું હોવું જોઈએ નહીં.
બીજી અને ખૂબ જ મહત્વની શરત એ છે કે કરદાતા પોતે, તેમના જીવનસાથી (પતિ/પત્ની), તેમના સગીર બાળકો અથવા હિન્દુ અવિભાજિત પરિવાર (HUF) જેના તેઓ સભ્ય હોય, તેમની માલિકીનું કોઈ રહેણાંક મકાન એ શહેરમાં ન હોવું જોઈએ જ્યાં કરદાતા હાલમાં નોકરી કે વ્યવસાય અર્થે રહે છે. સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, જો તમારી પાસે એ જ શહેરમાં પોતાનું ઘર હોય અને તમે બીજા મકાનમાં ભાડે રહેતા હોવ, તો આ કપાતનો લાભ મેળવી શકાશે નહીં.
આ ઉપરાંત, આ ટેક્સ બેનિફિટનો દાવો કરતી વખતે કરદાતાએ આવકવેરાના નિયમો હેઠળ ફોર્મ ૩૧ (જે અગાઉ ફોર્મ ૧૦BA તરીકે ઓળખાતું હતું) માં એક સત્તાવાર ઘોષણાપત્ર (ડિકલેરેશન) ઓનલાઈન સબમિટ કરવું પડે છે. આ ફોર્મમાં તમારે ભાડાની વિગતો અને મકાનમાલિકની માહિતી આપવાની હોય છે. જો તમે આ ફોર્મ ભરવાનું ચૂકી જાઓ છો, તો આવકવેરા વિભાગ તમારા દાવાને નામંજૂર કરીને નોટિસ મોકલી શકે છે.
કયા દસ્તાવેજો સુરક્ષિત રાખવા જરૂરી છે?
ટેક્સ રિટર્ન ભરતી વખતે ભલે તમારે દસ્તાવેજો અપલોડ ન કરવાના હોય, પરંતુ ભવિષ્યમાં આવકવેરા વિભાગ તરફથી થતી કોઈપણ તપાસ કે સ્ક્રુટિનીથી બચવા માટે ચોક્કસ પુરાવાઓ પાસે હોવા જરૂરી છે.
કરદાતાઓએ દર મહિને ચૂકવવામાં આવતા ભાડાની સહી કરેલી રસીદો (Rent Receipts) અને સોસાયટી કે નોટરી સમક્ષ કરાવેલો માન્ય ભાડા કરાર (Rent Agreement) ફાઇલ કરીને રાખવો જોઈએ. જો તમે ભાડું ઓનલાઈન બેંક ટ્રાન્સફર, ચેક અથવા યુપીઆઈ (UPI) દ્વારા ચૂકવતા હોવ, તો બેંક સ્ટેટમેન્ટનો પુરાવો સૌથી ઉત્તમ ગણાય છે કારણ કે તે પારદર્શિતા દર્શાવે છે.
અહીં એક ખાસ બાબત એ ધ્યાનમાં રાખવાની છે કે જો તમારું વાર્ષિક મકાન ભાડું ₹૧ લાખ કરતાં વધુ થતું હોય (એટલે કે માસિક આશરે ₹૮,૩૩૩ થી વધુ), તો તમારા મકાનમાલિકનો પરમેનન્ટ એકાઉન્ટ નંબર (PAN) આઇટીઆર (ITR) માં દર્શાવવો કાનૂની રીતે ફરજિયાત છે. જો મકાનમાલિક પાસે પાન કાર્ડ ન હોય, તો તેમની પાસેથી નિયમ મુજબનું ઘોષણાપત્ર લેવું પડે છે.
જો તમે જૂની કર પ્રણાલી (Old Tax Regime) પસંદ કરી રહ્યા છો અને તમારી પાસે HRA નો સ્ત્રોત નથી, તો કલમ ૧૩૪ તમારા માટે ટેક્સ બચાવવાનું એક શાનદાર હથિયાર સાબિત થઈ શકે છે. બસ, રિટર્ન ફાઇલ કરતી વખતે યોગ્ય દસ્તાવેજો અને સાચા આંકડાઓનો ઉપયોગ કરો, જેથી કાનૂની ગૂંચવણો વિના આર્થિક બચતનો પૂરો આનંદ માણી શકાય.
