શું તમને પણ આવી શકે છે ઇન્કમ ટેક્સની નોટિસ? ફાઇલિંગ પહેલાં આ ખાસ જાણી લો!
હાલમાં ઇન્કમ ટેક્સ રિટર્ન (ITR) ફાઇલિંગની સિઝન પૂરજોશમાં ચાલી રહી છે અને ૩૧ જુલાઈની અંતિમ તારીખ નજીક આવી રહી છે. ઘણા કરદાતાઓ અત્યારે પોતાના દસ્તાવેજો એકત્ર કરવામાં અને આંકડાઓ મેળવવામાં વ્યસ્ત છે, જેથી છેલ્લી ઘડીએ કોઈ ભૂલ ન થાય. જોકે, ટેક્સ રિટર્ન ફાઇલ કરવું એ એક સામાન્ય પ્રક્રિયા જેવું લાગતું હોય, પરંતુ તેમાં રહેલી નાની-નાની ભૂલો પણ તમને મોંઘી પડી શકે છે. આવી ભૂલોને કારણે ટેક્સ વિભાગની નોટિસ મળી શકે છે, રિફંડમાં વિલંબ થઈ શકે છે અથવા તો તમારી ફાઇલ સ્ક્રૂટિની (તપાસ) હેઠળ આવી શકે છે.
આજના સમયમાં ઇન્કમ ટેક્સ વિભાગ પાસે ડેટાનું મોટું માળખું છે. વિભાગ AIS (Annual Information Statement), TIS (Taxpayer Information Summary), ફોર્મ 26AS તેમજ બેંકો, બ્રોકર્સ અને મ્યુચ્યુઅલ ફંડ હાઉસ દ્વારા મળતી માહિતી પર સતત નજર રાખે છે, જેથી કોઈ પણ પ્રકારની વિસંગતતા સરળતાથી પકડાઈ શકે છે.
આવકવેરા વિભાગની સ્ક્રૂટિની અને તમારું ધ્યાન
સેન્ટ્રલ બોર્ડ ઓફ ડાયરેક્ટ ટેક્સિસ (CBDT) એ નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬-૨૭ દરમિયાન ફરજિયાત સ્ક્રૂટિની માટે કેટલાક ખાસ કિસ્સાઓ નક્કી કર્યા છે. જેમાં રી-એસેસમેન્ટ નોટિસ, સર્ચ અને સર્વે કાર્યવાહી, વારંવાર થતા મોટા ટેક્સ વિવાદો, રજિસ્ટ્રેશન કેન્સલ હોવા છતાં ટેક્સ મુક્તિનો ક્લેમ કરવો અથવા કાયદા અમલીકરણ એજન્સીઓ તરફથી મળેલી ટેક્સ ચોરીની માહિતીનો સમાવેશ થાય છે.
જોકે, નિષ્ણાતો માને છે કે આ પ્રકારની તપાસ મર્યાદિત કરદાતાઓ માટે છે, પરંતુ સામાન્ય કરદાતાઓએ પણ સાવધ રહેવું જોઈએ. જો તમે રિટર્નમાં દર્શાવેલી વિગતો અને વિભાગ પાસે રહેલા ડેટા વચ્ચે મેળ નહીં બેસે, તો સામાન્ય કરદાતાને પણ નોટિસ મળી શકે છે.
ITR ફાઇલ કરતી વખતે થતી સામાન્ય ભૂલો અને તેમાંથી બચવાના ઉપાયો
ભૂતા શાહ એન્ડ કંપની એલએલપીના પાર્ટનર (ડાયરેક્ટ ટેક્સ), રાજીવ ઠક્કરના જણાવ્યા મુજબ, કેટલીક મહત્વની બાબતોનું ધ્યાન રાખીને કરદાતાઓ નોટિસ આવવાની સંભાવના ઘટાડી શકે છે:
૧. ડેટાનું યોગ્ય મિલન (Reconciliation): સૌથી મહત્વનું પગલું એ છે કે તમારા બેંક સ્ટેટમેન્ટ, ઇન્વેસ્ટમેન્ટ રેકોર્ડ્સ, ફોર્મ 26AS, AIS અને TIS ને કાળજીપૂર્વક તપાસો. ઘણીવાર આપણે રિટર્ન ફાઇલ કરતી વખતે આ ડેટા તપાસતા નથી, જેનાથી મિસમેચ સર્જાય છે.
૨. ખોટું ITR ફોર્મ પસંદ કરવું: ઘણીવાર કરદાતાઓ પોતાની આવકના સ્ત્રોત મુજબ સાચું ફોર્મ પસંદ કરતા નથી. ખાસ કરીને જો તમારી પાસે કેપિટલ ગેઈન્સ (મૂડી લાભ), વિદેશી આવક અથવા વિદેશી સંપત્તિ હોય, તો ખોટું ફોર્મ ભરવાથી તમારું રિટર્ન ‘ડિફેક્ટિવ’ ગણાઈ શકે છે.
૩. બધી આવકની જાણ કરવી: યાદ રાખો કે જે આવક પર TDS કપાયો નથી અથવા જે અન્યત્ર ક્યાંક દેખાય છે, તે દરેક આવક રિટર્નમાં દર્શાવવી અનિવાર્ય છે. આવકના કોઈ પણ સ્ત્રોતને છુપાવવો ભારે પડી શકે છે.
૪. કેપિટલ ગેઈન્સનું સચોટ રિપોર્ટિંગ: શેર, મ્યુચ્યુઅલ ફંડ કે પ્રોપર્ટીના વેચાણથી થતા નફા કે નુકસાનને સચોટ રીતે દર્શાવવા જોઈએ. બ્રોકરના સ્ટેટમેન્ટ અને AIS ડેટા સાથે તેને મેળવવું ખૂબ જરૂરી છે. કેપિટલ ગેઈન્સમાં ભૂલ એ ટેક્સ મિસમેચનું મુખ્ય કારણ છે.
૫. વિદેશી અસ્કયામતો અને અન્ય રોકાણો: જો તમારી પાસે વિદેશમાં કોઈ મિલકત હોય, ત્યાંથી આવક થતી હોય અથવા તમે વર્ચ્યુઅલ ડિજિટલ એસેટ્સ (ક્રિપ્ટો વગેરે) માં રોકાણ કર્યું હોય, તો તેની વિગતો સાચી રીતે આપવી જરૂરી છે. તેમજ, જ્યાં લાગુ પડતું હોય ત્યાં ‘Schedule AL’ માં તમારી અસ્કયામતોની જાણકારી આપવાનું ભૂલશો નહીં.
૬. ખર્ચ અને વ્યવહારોનું ધ્યાન (SFT Framework): સ્ટેટમેન્ટ ઓફ ફાઇનાન્શિયલ ટ્રાન્ઝેક્શન્સ (SFT) હેઠળ તમે પ્રોપર્ટી ખરીદી હોય, વિદેશ પ્રવાસ પાછળ મોટો ખર્ચ કર્યો હોય, બેંકમાં મોટા રોકડ જમા કરાવ્યા હોય અથવા ક્રેડિટ કાર્ડ દ્વારા મોટું પેમેન્ટ કર્યું હોય, તો આ તમામ વિગતો ટેક્સ વિભાગ પાસે પહોંચે છે. તમારી આવક અને તમારા ખર્ચના આંકડાઓમાં જો મોટી વિસંગતતા જણાશે, તો વિભાગ પ્રશ્નો પૂછી શકે છે.
